Drie vragenShell en vergroening

Shell, van vele kanten onder vuur, betert zijn klimaatleven. Een beetje

Shell publiceerde donderdag kwartaalcijfers. Dankzij de hoge olieprijs liep de winst ouderwets in de miljarden. Beleggers hadden meer verwacht, en de koers daalde met ruim 3 procent. Waarom Shell momenteel meervoudig onder vuur ligt.

Bard van de Weijer
Het terrein van Shell Pernis donderdagavond. Het energiebedrijf moet van de rechter vergroenen. Beeld Raymon Rutting / de Volkskrant
Het terrein van Shell Pernis donderdagavond. Het energiebedrijf moet van de rechter vergroenen.Beeld Raymon Rutting / de Volkskrant

Behalve kwartaalcijfers maakte Shell ook ‘aangescherpte’ klimaatambities bekend. Het concern wil de netto uitstoot van broeikasgassen in 2030 halveren. Is dat goed nieuws? De helft minder broeikasgassen in 2030 is immers meer dan de rechter vraagt.

Dat klopt. Toch kan de vlag niet uit voor het klimaat, omdat Shell alleen naar de eigen productieprocessen kijkt, en naar die van toeleveranciers. Maar de meeste pijn zit elders: bij zijn klanten. Dit maakt robuust beleid voor Shell lastig.

Als het om het klimaat gaat, is Shell een bijzondere onderneming. Bij andere bedrijven leidt juist het productieproces tot CO2-uitstoot. Zoals bij cement- en kunststoffabrieken. Of neem een staalproducent: het vervaardigen van staal levert heel veel CO2 op. Maar eenmaal verworden tot eindproduct, vormt staal geen klimaatdreiging meer.

Bij Shell gaat het precies andersom. Bij de winning van olie en gas en tijdens de raffinage komt weliswaar veel CO2 vrij, maar veel minder dan bij gebruik van het eindproduct, de benzine, diesel en kerosine waarmee wij onze auto’s, trucks, vliegtuigen en schepen voltanken.

Lange tijd heeft Shell gezegd dat het voor dit deel, scope 3 geheten, niet verantwoordelijk is. De belofte voor de helft minder gaat ook nu niet over deze categorie, maar over de winning en raffinage van fossiele brandstoffen.

‘Een reductie met de helft in dit deel betekent dat de totale afname slechts 2,4 procent is’, zegt energiespecialist Nine de Pater van Milieudefensie, de organisatie die met succes bij de rechter afdwong dat Shell zich moet houden aan het klimaatakkoord van Parijs. ‘Dat is wel wat anders dan de 50 procent waarvan Shell rept. Bovendien gaat het om ambities en zien we nog altijd weinig daden.’

. Beeld .
.Beeld .

Dus het stelt niet zo veel voor?

Het laffe antwoord: dat hangt af van hoe je ernaar kijkt. Met de blik op de rechterlijke uitspraak van mei is het best goed nieuws. De rechter oordeelde dat Shell verplicht is de eigen uitstoot (dus van Scope 1) met 45 procent te verlagen tot 2030. Shell gaat hier zelfs een beetje overheen, want 50 procent, al heeft het een ander ijkjaar (2016) dan de rechter (2019). Ook zegt het energieconcern de uitstoot van de fabrieken en installaties van zijn klanten mee te tellen. Dat is ook winst.

Maar in zijn verklaring rept topman Ben van Beurden met geen woord over Scope 3 (‘onze’ diesel, benzine en kerosine). En precies om die laatste categorie zou het moeten draaien, omdat het zo’n enorm component is van Shells klimaatafdruk. Precies over dit deel zegt de rechter slechts dat Shell een zware ‘inspanningsverplichting’ heeft om die emissies te verminderen.

Ook Follow This is ontevreden. Deze beleggersorganisatie probeert sinds enkele jaren een groenere koers af te dwingen bij Shell, een die gesteund wordt door veel andere aandeelhouders. Alsof je als tabaksproducent belooft zelf minder te gaan roken, maar wel zo veel mogelijk sigaretten blijft verkopen, oordeelt Follow This over Shells klimaataanscherping.

Vooralsnog lijkt het energieconcern niet van plan veel te doen aan Scope 3, gezien de verklaring van Van Beurden, die zich louter richt op de eerste twee labels.

Topman Ben van Beurden had sowieso geen goede week, lijkt het?

Leiding geven aan Shell is nooit saai, maar er wordt nu wel van erg veel kanten aan het energieconcern getrokken en geduwd. Sommigen vinden dat het veel te langzaam gaat met de klimaatambities, zoals milieuorganisaties. Deze week kregen zij steun uit onverwachte hoek. ABP, het vijf na grootste pensioenfonds ter wereld, kondigde aan al zijn fossiele belangen af te stoten. Dat is bijzonder, omdat ABP tot voor kort vierkant achter Shell stond.

Met het besluit (‘symboolpolitiek’ volgens Ben van Beurden donderdag) verliest het energieconcern een belangrijke steunpilaar. Van Beurden zei in een toelichting op de kwartaalcijfers dat hij liever met ABP in gesprek was gebleven. Shells beleid zal er in elk geval niet door veranderen, verkondigde de topman alvast.

Van Beurden kreeg meer slecht nieuws te verwerken van zijn aandeelhouders. Woensdag moest hij uit de krant (de Financial Times) vernemen dat hedgefonds Third Point eist dat Shell zich opsplitst in een bedrijf voor traditionele olie- en gaswinning en een dat juist inzet op duurzame energie. Om iedereen tevreden te houden kwam Shell volgens deze activistische aandeelhouder de afgelopen maanden met een ‘incoherente, tegenstrijdige verzameling van strategieën’.

Van Beurden ziet niks in een opsplitsing. We hebben onze klassieke bedrijven nodig om de energietransitie te betalen, stelde hij. ‘Als je ons daarvan uitsluit, zal het niet zo snel gaan als zou kunnen.’

Meer over