Shell onder vuur

Koninklijke Olie/Shell, sinds jaar en dag een even stabiel als onaantastbaar beursfonds, maakt ongekend turbulente tijden door. Sinds het Nederlands/Britse energieconcern bijna een maand geleden volledig onverwacht bekend maakte dat eenvijfde van de olie- en gasreserves minder makkelijk is op te pompen dan gedacht, is het hek van de dam....

Koninklijke Olie/Shell, sinds jaar en dag een even stabiel als onaantastbaar beursfonds, maakt ongekend turbulente tijden door. Sinds het Nederlands/Britse energieconcern bijna een maand geleden volledig onverwacht bekend maakte dat eenvijfde van de olie- en gasreserves minder makkelijk is op te pompen dan gedacht, is het hek van de dam. Geschokte beleggers hebben deze misser aangegrepen om een reeks wijzigingen te bepleiten bij Shell, waaronder het vertrek van de Britse topman Phil Watts, die verantwoordelijk wordt gehouden voor de neerwaartse bijstelling van de reserves.

Gisteren kwam bij de presentatie van de jaarcijfers het langverwachte antwoord van Shell. Het bedrijf erkent dat zijn reputatie 'een heel grote deuk' heeft opgelopen, en gaat hard werken om zijn degelijkheid weer aan te tonen. Verder heeft Watts - hij liet vorige week al weten niet op te zullen stappen - een onafhankelijk onderzoek aangekondigd naar hoe intern is omgegaan met het boeken van de reserves.

Of die 'Haagse' oplossing - een onderzoek om de onrust te bezweren - werkt, staat nog te bezien. De aandeelhouders hebben een reeks klachten. Ze verwijten de Shell-top dat de beurskoers achterblijft bij die van concurrenten, dat er eind jaren negentig te weinig bedrijven (en dus reserves) zijn overgenomen en dat het bedrijf al tien jaar lang meer olie en gas uit de grond haalt dan het aan nieuwe reserves oppompt. Bovendien zou Shell sinds de affaires rond het afzinken van het boorplatform Brent Spar en de doodstraf voor Ken Saro-Wiwa in Nigeria te veel oog hebben voor milieu en mensenrechten.

Het is niet meer dan normaal dat aandeelhouders eisen dat Shell zijn zaken goed op orde heeft. Het is ook terecht dat beleggers opheldering eisen. Niet voor niets heeft de commissie-Tabaksblat, die onlangs spelregels opstelde voor goed ondernemingsbestuur, aandeelhouders opgeroepen zich actief te bemoeien met de gang van zaken bij bedrijven om misstanden te voorkomen.

Shell dient de kritiek van de aandeelhouders dan ook serieus te nemen. Het bedrijf moet het vertrouwen herstellen door snel openheid van zaken te geven over het onderzoek. Maar het zou een grote fout zijn onder druk van - met name Angelsaksische - beleggers te breken met de koers van verantwoord ondernemen, en de winst en beurskoers voor taan weer voorop te stellen. Dat zou op zijn best de ene reputatieschade - bij de aandeelhouders - vervangen door een andere - bij klanten, werknemers en maatschappelijke organisaties. Daarbij komt dat nog nooit deugdelijk is vastgesteld dat verantwoord ondernemen strijdig is met goede financiële prestaties. Aan Phil Watts niet alleen de belangrijke taak de fouten te herstellen, maar vooral ook de rug recht te houden.

Meer over