Analyse

Shell maakt klimaat-knieval en vertrekt uit het eldorado van de olie-industrie

In een knieval voor klimaatactivisten heeft Shell maandagavond laat zijn ‘kroonjuweel’ verkocht: al zijn bezit in het Permbekken, het grootste Amerikaanse olieveld, komt voor 8,1 miljard euro in handen van de Texaanse rivaal ConocoPhillips. Met de verkoop kan de Brits-Nederlandse oliegigant ineens 6 procent van zijn eigen mondiale olieproductie uit de boeken gummen.

Naar olie boren in het Permbekken in West-Texas. Beeld Getty Images
Naar olie boren in het Permbekken in West-Texas.Beeld Getty Images

‘Boude’ stappen had Shell-baas Ben van Beurden begin juni al aangekondigd, vlak nadat de Haagse rechtbank wereldwijd opzien had gebaard met haar uitspraak in de door Milieudefensie aangespannen klimaatzaak tegen het Brits-Nederlandse bedrijf. De rechter oordeelde dat Shell zijn CO2-uitstoot eind 2030 met 45 procent moet hebben verminderd ten opzichte van 2019, ruim het dubbele van de 20 procent die Shell zichzelf als doel had gesteld.

Tot het Haagse klimaatvonnis lag het niet voor de hand dat Shell zijn 91 duizend hectaren woestijngrond in het Permbekken in West-Texas in de etalage zou zetten. Die bezittingen in het epicentrum van de Amerikaanse schalie-industrie golden namelijk als ‘kroonjuweel’, zoals Shells toenmalige financieel directeur Simon Henry het eind 2016 verwoordde. Shell is bovendien pas sinds 2012 actief in het nieuwe eldorado van de olie-industrie, waarmee het een relatieve laatkomer was in het Permbekken, dat in 2019 het Saoedi-Arabische Ghawar van de troon stootte als het olieveld met ’s werelds hoogste productie.

Het oliewingewest, dat zich uitstrekt van het westen van Texas tot het zuidoosten van New Mexico, is goed voor 40 procent van de Amerikaanse olieproductie. Zelf pompte Shell er vorig jaar 193 duizend vaten olie per dag op, wat een bescheiden aandeel is van het lokale totaal van 4,5 miljoen vaten per dag. Twee jaar geleden zei Van Beurden dat Shell zijn Texaanse bezittingen wilde uitbreiden, kort erna gevolgd door de aankondiging dat het bedrijf 3 miljard dollar in zijn schalievelden aldaar ging steken. In de eind vorig jaar ontvouwde strategie bestempelde Shell het Permbekken – zo genoemd om de rijkdom aan gesteente uit het geologisch tijdperk Perm – als een van zijn negen ‘kernregio’s’.

Hoe anders hing de schelpenvlag er maandag bij. Met de miljardenverkoop aan ConocoPhillips gebeurt precies waarover Shell tijdens de rechtszaak tegen Milieudefensie al mopperde: dat als Shell een extra stap terug zou moeten zetten, een concurrent er simpelweg met de buit vandoor zou gaan. Shell zei maandag bijna 6 van de 8,1 miljard euro te zullen uitkeren aan aandeelhouders, een cadeautje voor beleggers na de vrije val waarin de pandemie het aandeel Shell vorig jaar stortte. De rest gebruikt Shell om zijn schuldenberg van 63 miljard euro te verkleinen.

De verkoop aan ConocoPhillips past in de recente verramsjing van fossiele bezittingen door de olie-industrie, gedreven door de maatschappelijke roep om een groenere economie. Tussen 2018 en de zomer van dit jaar verkochten (voornamelijk Europese) oliebedrijven al voor bijna 24 miljard euro aan bezittingen, berekende energieadviseur Wood Mackenzie, terwijl voor nog eens 119 miljard euro aan fossiele activa in de uitverkoop zou staan.

Zelf klagen private oliebedrijven steeds luider dat het misplaatst is dat zij kop-van-jut in het klimaatdebat zijn. De olie- en gasindustrie is weliswaar goed voor 42 procent van de mondiale CO2-uitstoot, tegelijkertijd tekenen private, beursgenoteerde energiebedrijven slechts voor een tiende van de uitstoot van hun industrie, tonen cijfers van het Internationaal Energieagentschap. De meeste uitstoot komt op conto van staatsoliebedrijven uit bijvoorbeeld Saoedi-Arabië, Abu Dhabi of China. Samen met koopjesjagende aasgierfondsen en durfkapitalisten zien deze staatsbedrijven likkebaardend toe hoe private oliereuzen seizoensopruiming houden. Dit leidt ertoe dat fossiel bezit simpelweg verhuist van nog enigszins voor beleggerskritiek vatbare beursbedrijven naar in de schaduw opererende rivalen, zonder dat het klimaat er iets mee opschiet, waarschuwt de olielobby – al is die kritiek in het geval van het eveneens beursgenoteerde ConocoPhillips niet op zijn plaats.

Een drogreden, vindt Mark van Baal van aandeelhouderscollectief Follow This, dat Shell en zijn rivalen al jaren achter de vodden zit om het over een groenere boeg te gooien. ‘Dit is de laatste verdedigingslinie van de gevestigde orde: ‘Wij zijn het minst slechte jongetje van de klas, richt je liever eerst op het allerslechtste jongetje.’ In het Parijs-akkoord hebben we met z’n allen afgesproken dat de CO2-uitstoot in 2030 gehalveerd moet zijn, daaraan moet iedereen meedoen, ook de staatsoliebedrijven, dus laat de beursgenoteerde bedrijven dan het goede voorbeeld geven.’

null Beeld
Meer over