NieuwsSanering

Shell gaat acht raffinaderijen afstoten: ‘Olie zal nooit meer worden wat het was’

Shell gaat acht raffinaderijen plus enkele chemische fabrieken afstoten. De oliereus heeft geld nodig om de hoge schulden te verminderen en zijn aandeelhouders tevreden te houden na de dramatische dividendverlaging.

De Afam VI-elektriciteitscentrale van Shell in Nigeria.Beeld Getty

Van de veertien raffinaderijen wil Shell er acht afstoten. Ook een aantal chemische fabrieken zal worden afgestoten. In Afrika en Zuid-Amerika zal geen raffinaderij meer overblijven. Shell blijft er wel actief met de winning van olie en gas, in Brazilië blijft het bedrijf methanol produceren. In Nederland behoren de raffinaderij in Pernis en het chemisch complex in Moerdijk tot de blijvertjes. Ook de Duitse raffinaderij Rheinland blijft in de portefeuille.

Van de af te stoten raffinaderijen staan er vier in Noord-Amerika en één in Denemarken. Sommige raffinaderijen en chemische fabrieken staan al te koop, bevestigt een woordvoerder. Eén raffinaderij, die op de Filipijnen, zal worden omgebouwd tot een terminal. Meer details van de saneringsoperatie volgen op 11 februari, als het concern met een uitgebreide strategische update komt.

Geld vrijmaken

Shell gaat ook zijn inspanningen in olie- en gaswinning concentreren, in negen gebieden: Brazilië, Brunei, de Golf van Mexico, Kazachstan, Maleisië, Nigeria, Oman, de Britse Noordzee en de olievelden in Texas en omstreken. Het bedrijf benadrukte opnieuw dat het zijn leidende positie in aardgas wil versterken.

Shell wil zich concentreren op zijn waardevolste bezittingen om geld vrij te maken, veel geld. Het concern, dat door de coronacrisis ongekend hard werd getroffen, maakte eerder dit jaar bekend zijn dividend met tweederde te verlagen. Dat was een enorme klap. Sinds de Tweede Wereldoorlog was het dividend nooit verlaagd, meestal verhoogd.

Lokmiddel

Het was een traumatisch besluit, want Shell beschouwde de eeuwig stijgende dividenduitkering als het belangrijkste lokmiddel voor beleggers. Dus moet die stijging zo snel mogelijk worden hersteld. Om zijn aandeelhouders een duidelijk signaal te geven, verhoogt Shell zijn dividend dus nu alweer, dit kwartaal met 4 procent. Van Beurden deed zijn aandeelhouders nog een dure belofte: ‘We beginnen een nieuw tijdperk van stijging van het dividend.’ Om er onmiddellijk een disclaimer aan toe te voegen: ‘Uiteraard onder voorwaarde dat het bestuur dat goedkeurt.’

De afgelopen maanden daalde de koers van het aandeel met tweederde tot het niveau van 1994. Waar aandeelhouders van groeibedrijven vooral worden gelokt door de snelle koersstijging, moet Shell zijn aandeelhouders vasthouden door ze elk jaar te belonen. Daarom deed Van Beurden hun nóg dure een belofte: op termijn zal hij 20 tot 30 procent van zijn kasstroom (dat is meer dan de nettowinst) uitkeren aan de aandeelhouders, als dividend of met andere middelen.

Hoge schulden

Dat kost heel veel geld, en dat moet ergens vandaan komen. De winstgevendheid is afgelopen kwartaal weer hersteld, maar het is nog geen schim van wat het was voordat corona ontketend werd. Per aandeel verdiende Shell 6 hele centen, maar het betaalt zijn aandeelhouders 16,6 cent. Dat gaat dus ten koste van de cash in het bedrijf.

Maar Shell heeft nog veel meer geld nodig. De schulden moeten omlaag, van 73,5 miljard dollar naar 65 miljard dollar, want volgens de eigen interne regels zijn de schulden nu zo hoog dat het bedrijf niet kan bijlenen. Zo lang covid de markten verpest, zal de winst niet naar oude niveaus terugkeren. Dus als Shell zijn kas wil spekken, moet het bezittingen verkopen.

Tevreden aandeelhouders zijn belangrijk. Bij een goede beurskoers kan het bedrijf een grote overname of andere investering financieren met de uitgifte van nieuwe aandelen. Bij een beurskoers rond de 10 euro, zoals nu, kan dat nauwelijks.

Investeringen

En grote investeringen moeten er komen. Volgens analist Jos Versteeg van InsingerGilissen heeft Shell nog maar een olievoorraad in de grond zitten voor acht jaar en moet dus een keer gaan boren of overnemen. En dan is er nog de enorme taak het bedrijf om te turnen tot groen. Dat wordt jaar in jaar uit beloofd, maar daar is tot nu toe nog maar heel weinig geld aan uitgegeven.

Versteeg begint wel zijn vertrouwen in het aandeel te verliezen, net als de aandeelhouders. ‘Ik hoor steeds meer mensen zeggen: wat moeten we nou nog met Shell? Vooral in Europa. Vooral jongere beleggers. Die willen niet meer in die olie.’

Hernieuwbare energie

Bestuursvoorzitter Ben van Beurden en de financiële topvrouw Jessica Uhl, beiden in spijkerbroek, presenteerden de resultaten tijdens een webcast. Volgens Van Beurden zullen de investeringen in hernieuwbare energie sterk gaan toenemen, zowel in windenergie, waterstof als in biomassa, maar concreet werd hij niet. Wat Shell betreft zal olie nooit meer worden wat het was: ‘We kunnen gerust zeggen dat 2019 het jaar was waarin de olieproductie van Shell zijn hoogtepunt bereikte.’ Met andere woorden: zo veel als vorig jaar wordt het nooit meer.

Shell maakte in september al bekend dat rond 8.000 banen (van de 83 duizend) worden geschrapt, waarmee de kosten met 2 miljard tot 2,5 miljard dollar per jaar moeten dalen. In Nederland werken er 9.000 mensen.

Cijfers

Winst derde kwartaal 2020: 489 miljoen dollar (418,92 miljoen euro)

Verlies rampzalige tweede kwartaal 2020: 18 miljard dollar (15,42 miljard euro)

Winst (normale) derde kwartaal 2019: 5,9 miljard dollar (5,05 miljard euro)

Olieprijs: voor het eerst sinds juni minder dan 39 dollar per vat (33,41 euro)

Verder lezen:

Wat blijft na de reorganisatie over van het Shell van weleer?
Het zijn historisch zware tijden voor Shell. Na de eerste dividendverlaging sinds de Tweede Wereldoorlog begin dit jaar en een recordverlies in het tweede kwartaal, schrapt het bedrijf nu bijna 10 procent van het personeelsbestand om structureel kosten te besparen. Wat blijft er over van het Shell van weleer?

Theatermakers Anouk Nuyens en Rebekka de Wit willen de burger een stem geven in het klimaatdebat
Met hun voorstelling De zaak Shell nemen ze een voorschot op de rechtszaak van Milieudefensie tegen Shell.

Meer over