Seksbom gehuld in kamfergeur

Veilinghuis Christie's brengt persoonlijke bezittingen van Marilyn Monroe onder de hamer. Kleding en prullaria reizen de wereld over voorafgaand aan de 'verkoop van het millennium'....

ZE ZOU ER een zware longontsteking aan overhouden, maar het was het dubbel en dwars waard. Behalve president Eisenhower werd op de Amerikaanse legerbasis in Korea niemand zo onthaald als Marilyn Monroe die 16de februari 1954. Dertienduizend militairen in dik gevoerde parka's en bontmutsen floten en joelden toen de ster het houten plankier betrad, wiebelend op haar hoge, goudkleurige sandalen en slechts gekleed in een laag uitgesneden zwartzijden creatie, overdekt met purperen lovertjes. Met haar baby-stemmetje zette ze Diamonds Are A Girl's Best Friend in, en het publiek was niet meer te houden. Marilyn, als de dood voor de filmcamera maar een kei in het bespelen van grote meutes, was in haar element. Diezelfde avond belde ze haar echtgenoot, baseball-held Joe DiMaggio. 'Joe, je hebt nog nooit zo'n gejuich gehoord.'

'O, jawel', was alles wat hij zei. DiMaggio haatte dergelijke optredens.

De 'Korean War Dress' zal volgens schattingen van veilinghuis Christie's tussen de 30 duizend en 50 duizend dollar opbrengen, de gouden schoenen zo rond de vijfduizend dollar. Sinds medio augustus reizen Marilyns jurken, bikini's, schoenen, foto's, boeken, onderscheidingen, snuisterijen en prullaria de wereld over, van Los Angeles via Londen en Parijs terug naar New York, waar het op 27 en 28 oktober zal gebeuren: 'the most extraordinary celebrity sale of the millennium', de openbare verkoop van Monroes persoonlijke bezittingen.

Zaterdagmorgen, ruim voordat Christie's de deuren opent voor de kijkdag, is het halverwege King Street in de statige Londense wijk St. James's een drukte van belang. Zou je op afstand nog denken dat het een groep luidruchtige toeristen betreft, bij nadering van huisnummer 8 wordt duidelijk: hier staan de echte fans, geduldig opgesteld achter het grote portret van hun idool dat het veilinghuis buiten heeft neergezet.

De rij groeit gestaag en is al menige hoek om geslingerd als om twaalf uur de viewing begint. Binnen is het benauwd en schiet het allemaal nog steeds niet op; Marilyns spullen blijken in een klein zaaltje gepropt, er ontstaan fikse opstoppingen. Een gezin uit Manchester wisselt Monroe-wetenswaardigheden uit met een bejaard echtpaar. Het gezin bezocht vorig jaar Marilyns graf (alleen op afspraak) en het hotel waar ze dood werd gevonden (ze spookt daar nog door de gangen, 's nachts). Het bejaarde echtpaar verzucht dat alles anders zou zijn gegaan als Marilyn maar een goede man was tegengekomen.

Bovenaan de trap naar de westvleugel met haar spullen hangt opnieuw een meer dan levensgrote foto van de diva: platina lokken (de kleur van een groezelig kussensloop volgens sommigen) rond het in-blanke gezicht gedrapeerd, knalrode halfgeopende lippen, geloken ogen met krulwimpers 'waar Bambi jaloers op zou zijn'. Glamourous, zoals ze haar imago zorgvuldig zelf had opgebouwd sinds ze kort na de Tweede Wereldoorlog van de ene dag op de andere haar eerste man verliet, van Norma Jeane in Marilyn Monroe veranderde en een neuscorrectie liet uitvoeren. De wees die wereldster werd, wier 1000 Watt personality het publiek zou verblinden opdat het niet zou zien: de ziekelijk onzekere dochter van een krankzinnige moeder, die een levenlang vocht om serieus genomen te worden, als vrouw, echtgenote en actrice.

Opmerkelijk genoeg, zo stelt Barbara Leaming in haar vorig jaar verschenen biografie van Monroe, was Marilyn de eerste om haar kansen te ondermijnen wanneer het gevecht om respect in de filmwereld in haar voordeel leek uit te pakken. In een interview, waarin ze weer net het verkeerde zei, of door, zoals ze meer dan eens deed, met veel tam-tam te verschijnen in een jurk die haar reputatie als hersenloze seksbom alleen maar weer eer aan deed.

DiMaggio kon woedend worden om die aanstootgevende outfits, waaronder ze vaak geen ondergoed droeg. Haar derrière, aldus een columnist, deed nog het meest denken aan twee vechtende puppy's onder een zijden laken. DiMaggio liet ooit een onderbroek halen toen ze aan een dinertje zonder verscheen.

Hun huwelijk hield negen maanden stand; het strandde op de befaamde opwaaiende-jurk-boven-metrorooster, een publiciteitsstunt voor de film The Seven Year Itch. In de vitrine direct bij binnenkomst in de Monroe-kamer, prijkt de platina ring met diamanten die hij haar gaf, het enige sieraad van waarde tussen een overvloed aan nepjuwelen.

In het kleine vertrek zijn de persoonlijke bezittingen van Marilyn liefdeloos opgestapeld. Er is nauwelijks genoeg ruimte om op gepaste afstand de enorme foto's te bekijken waarop zij de jurken draagt die eronder liggen uitgespreid. Soms is het niet eenvoudig die vechtende puppy's voor de geest te halen. Er hangt een doordringende kamfergeur - niks Chanel no. 5 - en bij witte gewaden heeft de grote vergeler onverbiddelijk toegeslagen.

Niet verwonderlijk, de spullen lagen langer opgeslagen dan Marilyn zelf heeft geleefd. Ze liet ze na aan Lee Strasberg, wiens tweede vrouw de eigendommen nu laat veilen. Strasberg was medio jaren vijftig haar steun en toeverlaat geworden, een vaderfiguur die les gaf in de toendertijd belangrijke New Yorkse Actors Studio. Op Strasberg had zij ineens alle hoop gevestigd: na successen als grappig blond ding in films als Gentlemen Prefer Blondes zou hij haar klaarstomen voor de belangrijke rollen. Met zijn hulp zou een nieuwe ster geboren worden.

Strasberg was de man die haar in 1956 als bruid weggaf aan de joods-Amerikaanse toneelschrijver Arthur Miller. Om de pers te ontlopen vervroegden ze in een opwelling de trouwceremonie. Een ring was er niet. Wel - in de tweede vitrine - een menorah, de joodse kandelaar, en een certificaat van bekering tot het joodse geloof. Aan de andere kant van de zaal hangt de foto die bij deze periode hoort: Marilyn in een prachtige zwarte cocktailjurk met chiffon middenrif, innig verstrengeld met de lange, tanige schrijver. Ook dit geluk duurde maar kort. Na twee miskramen vluchtte Marilyn in drank, pillen en buitenechtelijke affaires. In 1960 was het huwelijk over. Ondanks alle persoonlijke ellende voltooide ze twee films in die jaren, The Prince and the Showgirl en, kort voor haar scheiding, Some Like It Hot (met Jack Lemmon en Tony Curtis) die haar een Golden Globe Award opleverde. Een jaar later kreeg ze er nog een, als World's Favorite Female Star; Christie's verwacht dat ze per stuk tussen de tien- en vijftienduizend dollar zullen opbrengen.

'We hebben heel conservatief geschat', zegt Vredy Lytsman van Christie's New York. 'We willen niet intimideren.' Ze denkt dat een klein tasje dat voor zeshonderd dollar in de catalogus staat, voor zo maar zesduizend of zelfs zestigduizend van de hand kan gaan. De belangstelling voor de veiling is bovengemiddeld; New York trok 25 duizend bezoekers, L.A. per dag zo'n duizend (ongeveer een derde meer dan bij een andere celebrity sale, twee jaar geleden, toen de jurken van Lady Di werden geveild), en in Londen, zegt Lytsman, is het 'chaos'. 'Ze is nog steeds een idool. Een icoon van een eeuw.' Deze maand siert ze de omslag van Harpers & Queen, The Guardian drukte paginagroot de groene robe af waarin ze, stomdronken, de (tweede) Golden Globe in ontvangst nam.

Gekreukt ligt hij nu te kijk bij Christie's, onopvallend haast, tussen uitgelopen schoenen, verfrommelde scripts en spiekbriefjes (Marilyn had een bijster slecht geheugen), een rijtje hoofddeksels, een kapotte bril en een stapel boeken, gerubriceerd onder French Literature: twéé uitgaven van Madame Bovary en twéé van Zola's Nana. In totaal bezat Marilyn zo'n vierhonderd boeken, de overige bleven achter in New York. In verband met vervoers- en verzekeringskosten heeft Christie's niet alles kunnen overbrengen, legt Lytsman uit. Zodat we in Londen genoegen moeten nemen met een foto van een van de topstukken: de 'Happy Birthday Mr. President Dress', een 'historische jurk', zoals ze zelf wenste, 'die alleen Marilyn Monroe kon dragen'. Couturier Jean Louis ontwierp - destijds voor 12 duizend dollar; huidige prijs op aanvraag bij het veilinghuis, een uitzondering - aldus een 'naakte jurk' van huidkleurige zijde ogenschijnlijk slechts bestaande uit lovertjes en kralen. Ze droeg er niets onder toen ze het podium van Madison Square Garden betrad op 19 mei 1962. Voor Jack Kennedy zong ze Happy Birthday Mister President. Haar zwanenzang.

Meer over