NIEUWS

Schotten schoppen de NS definitief van hun spoor (maar eerst nog een estafettestaking)

Als de Schotten vanaf volgend jaar april wat te klagen hebben over de trein moeten ze bij hun regering wezen. Die heeft definitief een streep gehaald door de concessie die ze in 2015 aan de Nederlandse Spoorwegen (NS) gunde via haar Britse dochter Abellio UK.

Een trein van ScotRail arriveert op een station in Fife, Schotland. Beeld Getty Images
Een trein van ScotRail arriveert op een station in Fife, Schotland.Beeld Getty Images

In 2022 gaan de Schotten weer hun eigen boontjes doppen, heeft minister van Vervoer Michael Matheson aangekondigd. Er komt een nationaal spoorbedrijf dat weliswaar zelfstandig opereert, maar dat volledig eigendom is en in de gaten wordt gehouden door de Schotse regering.

De hernationalisering van ScotRail hing al sinds eind 2019 boven de markt. Toen besloot Schotland de concessie in 2022 te beëindigen. Er was nog een kleine theoretische kans dat Schotland zou besluiten om het contract met Abellio UK met nog eens drie jaar te verlengen. Die optie stond in de overeenkomst tussen de regering in Edinburgh en de NS-dochter. ‘Maar we gingen er eigenlijk al van uit dat het in 2022 zou aflopen’, aldus een zegsman van de NS.

De financiële consequenties van het einde aan ScotRail zijn beperkt, zegt de NS. Het bedrijf stond vorig jaar voor 82,6 miljoen euro garant voor ScotRail. Daarvan heeft de NS ruim 31 miljoen aan Abellio geleend. ‘We verwachten niet dat het resterende bedrag nodig zal zijn.’ Het verlies van de vergunning scheelt de NS zo’n 900 miljoen euro aan inkomsten, een zevende van zijn jaaromzet in 2019. Personeel en materieel gaan over in handen van de nieuwe Schotse spoorwegen, zoals de NS in 2015 de boedel overnam van zijn voorganger.

Sinds het coronavirus uitbrak in Europa en de treinen grotendeels leeg rondreden heeft ScotRail onder een noodregeling geopereerd, waarbij de Britse en Schotse regering opdraaiden voor de opbrengsten- en kostenrisico's en de vervoerder een managementvergoeding kreeg. ScotRail ontving vorig jaar tussen maart en september ruim 215 miljoen pond sterling (232 miljoen euro) extra aan ‘pandemiesteun’, boven op de managementvergoeding, meldt de krant Daily Record.

De eindafrekening zal waarschijnlijk pas ergens na april volgend jaar worden opgemaakt.

Geen rustig afscheid

Overigens is de NS geen rustig afscheid gegund van zijn Schotse concessie. Twee weken geleden stemden de machinisten van ScotRail met een meerderheid in met stakingen, om de betaling af te dwingen van de vergoeding voor overwerk. ‘Staken in een tijd van nood, terwijl we net overheidshulp hebben gekregen om ons hoofd boven water te houden, en wanneer we een baanzekerheid hebben die andere sectoren moeten ontberen, is onjuist’, zei operationeel directeur David Simpson van ScotRail. De stakingen moeten komende zondag beginnen en zes zondagen duren.

Bij zijn bekendmaking van het definitieve einde aan het Schotse avontuur van de NS haalde minister Matheson nog een keer uit naar de Britse regering. Die talmt in zijn ogen met de hervorming van het Britse spoor. Die had vorig jaar al moeten beginnen. Een gedeeltelijke hernationalisering, waarbij vervoerders slechts beheerders zijn, moet een einde maken aan de versnippering van de dienstverlening over liefst 28 spoorbedrijven.

Overigens hebben niet alle Schotten er alle vertrouwen in dat alles goed komt met het spoor in staatshanden. ‘Is hernationalisering een belofte of een dreigement?’, merkt een lezer in The Scotsman op. ‘Gezien de veerboten over The Clyde die wegroesten, de weg bij The Rest & be Thankful die bijna permanent is gesloten voor autoverkeer en de Forth Crossing-brug die vrijwel altijd bij koud weer wordt afgesloten, denk ik het antwoord wel te weten.’

Meer over