Scheidend FNV-voorzitter Van der Weg uit zijn laatste dreigement 'Meer loon zou de zaak in evenwicht brengen'

Bé van der Weg stapt na negen jaar op als voorzitter van de Industriebond FNV. Tijdens zijn laatste dagen in functie haalt hij nog eenmaal uit naar de overheid en de werkgevers....

Van onze verslaggever

Gijs Herderschêe

AMSTERDAM

'Misschien moeten we maar eens een jaar wat meer loon vragen om de zaak in evenwicht te brengen. Is 3,5 procent, 4 procent loonsverhoging onverantwoord als commissarissen en directeuren hun eigen salarissen met 25 of 30 procent verhogen?'

Eigenlijk zou hij graag een keer met de vuist op tafel slaan. Maar dat is zijn stijl niet. Omzichtig formuleert Bé van der Weg (54), voorzitter van de Industriebond FNV, zijn laatste dreigement. Hij stapt op 10 april op als voorzitter.

'Iedereen is gebaat bij beheerste stijging van de loonkosten. Wij proberen daar als bond met cao-eisen zorgvuldig mee om te gaan. Het ene jaar zetten we naast loon in op scholing, het andere jaar op vut, vrije tijd of werkgelegenheidsprojecten. Het is nu sterk de vraag of werkgevers wel zo verantwoord met de loonkosten omgaan. De verrijking van enkelen brengt anderen in de problemen.

'Dit is geen pleidooi voor klassenstrijd maar voor evenwichtige verdeling. In landen waar de klassenstrijd nog gestreden wordt, gaat het veel minder goed dan hier.

'Maar als het mot, dan mot het. Dan staan we ervoor en dan schuwen we de staking niet. Maar op lange termijn is het beter de slag aan de onderhandelingstafel te winnen.'

Loonkostenmatiging is de bijdrage van de vakbeweging aan het industriebeleid in Nederland. Van de overheid vraagt de industriebond een scherpe visie op de sectoren van de toekomst. 'Den Haag praat nu al een jaar over een herstart van Fokker. Of je kiest voor vliegtuigindustrie in Nederland en staat ervoor. Of je stapt ervan af en accepteert de consequenties. Niet dit halfslachtige gedoe.'

De werkgevers krijgen ook nog een veeg uit de pan. 'Het VNO vraagt alleen om miljarden lastenverlichting en leunt verder achterover. Maar alleen met minder belasting red je het niet. Het gaat om een visie.'

Van der Weg zal de loonstrijd zelf niet meer leiden. Henk Krul, nu nog cao-coördinator, zal hem vrijwel zeker opvolgen, bij gebrek aan tegenkandidaten. De stilte rond de opvolging staat in schril contrast met vroegere voorzitterswisselingen. Bij de opvolging van Arie Groenevelt in 1982 door Dick Visser was Johan Stekelenburg tegenkandidaat. Toen het bestuur-Visser in 1988 aan interne verdeeldheid ten onder ging, bleef Van der Weg als voorzitter over. Nu, na negen jaar, heeft hij het wel gehad en wordt hij 'projectleider management development' in de bond.

Hoewel hij in zijn nieuwe functie bestuurders zal begeleiden, is deze baan niet bedoeld als verkapte steunbetuiging aan Ella Vogelaar, de vertrekkend vice-voorzitter van de vakcentrale FNV. Zij vraagt om meer steun en begeleiding van FNV-bestuurders.

'Ik vind het onzin om dat soort dingen achteraf te vragen. Of je zorgt ervoor als je er zit, maar je klaagt er niet achteraf over. Het is ook onzinnig om anderen te verwijten dat je geen kandidaat bent om FNV-voorzitter te worden. Of je bent kandidaat of niet, en daarmee basta.'

Vogelaar verwijt collegabestuurder De Waal dat hij dreigde met vertrek als zij FNV-voorzitter zou worden. Zij zou in een zeskoppig bestuur met vier nieuwe mensen moeten beginnen. Dat valt nu De Waal ten deel, die nu zelf kandidaat-voorzitter van de vakcentrale FNV is.

'Het is juist geen probleem om met een nieuwe groep te beginnen', zegt Van der Weg. 'Mijn bestuur begon in 1988 met zes nieuwe mensen. Twee daarvan stonden niet op mijn lijstje, maar waren door de leden voorgedragen. Alleen ik bleef van het oude bestuur. Je begint dan met nieuwe elan. Voorzitter worden van een oude groep is een rare rolwisseling.'

Met de nieuwe groep had Van der Weg de eerste jaren veel goodwill in de bond na de ruzies onder Visser. Die goodwill werd Van der Weg bijna fataal. 'Dan merk je ineens dat je te hard voor de troepen uit loopt.' Zijn bestuur presenteerde reorganisatieplannen die op grote weerstand stuitten. 'Dan kijk je om je heen en staan er hele groepen andere kanten op te kijken. Ik liep gewoon even te hard', geeft Van der Weg nu toe.

'Ik voel me eigenlijk geen vakbondsvoorzitter', erkent de rijzige, wat ambtelijk ogende Van der Weg ruiterlijk. 'Ik mis de uitstraling. Daar was overigens een goede opvang voor. Doordat Johan Stekelenburg heö FNV-gezicht is, wordt dat niet van mij voor de industriebond verwacht. Vroeger deden bondsvoorzitters als Schelling, Lubbi, Groenevelt en Van der Scheur nog het gezelschapsspel: spiegeltje, spiegeltje aan de wand, wie is het bekendst in het land. Dat is niets voor mij.'

Van der Weg vindt zichzelf 'niet hard genoeg' voor een voorzitter. 'Ik laveer hier met een paar uitgesproken types. Algemeen-secretaris Dik Nas kan zogezegd nogal kort door de bocht gaan en daarbij passanten bijna scheppen. Henk Krul is, als ander uiterste, jaren bezig om het cao-beleid in een breder perspectief te zetten.'

Het afscheid van Van der Weg en de opvolging door Krul betekent voor de bond een breuk met het verleden. Van der Weg begon ooit in de fabriek als elektromonteur. Een verleden als arbeider was informeel een vereiste voor een bondsbestuurder.

Alleen voorzitters van centrales hadden doorgeleerd, zoals drs. Harry ter Heide en Wim Kok van NVV en FNV.

Stekelenburg werd in 1982 bij de strijd om het voorzitterschap nog gediskwalificeerd als 'te academisch' met zijn sociale academie. Krul kwam net als Stekelenburg vers van de sociale academie naar de bond, maar over 'te academisch' heeft niemand het meer.

Meer over