Sarkozy's Frankrijk stapt af van het 'bbp-fetisjisme'

AMSTERDAM Frankrijk gaat bij het meten van welvaart en economische vooruitgang rekening houden met geluk en duurzaamheid. De crisis heeft aangetoond dat de maatstaf die nu dominant is, het bruto binnenlands product (bbp), niet voldoet, aldus president Sarkozy maandag....

Ayolt de Groot

Sarkozy nam tijdens een conferentie in Parijs het eindrapport in ontvangst van de door hem ingestelde commissie, die de tekortkomingen van het bbp heeft onderzocht. De werkgroep, onder leiding van de Nobelprijswinnende economen Joseph Stiglitz en Amartya Sen, concludeert dat het bbp, dat slechts economische activiteit meet, ten onrechte een graadmeter voor maatschappelijk welzijn is geworden.

Stiglitz en Sen vinden dat overheden in hun statistieken ook het milieu en de belasting van toekomstige generaties moeten meenemen. Want wie alleen naar het nationaal inkomen kijkt, baseert zich op onvolledige informatie en loopt het risico de verkeerde beslissingen te nemen.

Volgens Stiglitz en Sen moet de economie niet worden behandeld als een doel op zichzelf, zoals in de jaren voorafgaand aan de crisis te vaak is gebeurd, maar als middel om welzijn te vergroten.

In het post-crisistijdperk is het van belang dat wereldleiders zich voor eens en altijd ontdoen van ‘bbp-fetisjisme’, aldus de economen.

Sarkozy neemt de aanbevelingen van Stiglitz en Sen over. De val van de Lehman Brothers Bank, vandaag een jaar geleden, is voor hem het bewijs dat het bbp als graadmeter voor welvaart tekortschiet. ‘Men heeft jarenlang gezegd dat de financiële industrie een geweldige aanjager van de welvaart was, om er op een dag achter te komen dat de risico’s zich zozeer hadden opgestapeld dat de wereld bijna in chaos werd gestort.’

Volgens Sarkozy, die ook op het gebied van bonusbestrijding internationaal het voortouw nam, schept de crisis de verplichting om na te denken over een nieuw welvaartsbegrip, waarin bijvoorbeeld ook vrije tijd die wordt besteed aan niet-economische activiteiten als cultuur en sport, een plaats krijgt.

Michiel Vergeer, econoom bij het Centraal Bureau voor de Statistiek, vindt het bbp nog altijd een ‘prachtige maatstaf’, maar onderkent dat het bij lange na geen volledig beeld geeft. De discussie over een breder welvaartsbegrip noemt hij dan ook zinvol. Vergeer: ‘Het is zeer de moeite waard om het rapport van deze zeer gerenommeerde heren eens goed te bekijken.’

Volgens Vergeer zal het evenwel niet gemakkelijk zijn om te komen tot een eenduidige maatstaf, die ‘met alles tussen hemel en aarde rekening houdt’.

De uitdaging zit in welk gewicht je aan de verschillende factoren toekent, zegt hij. ‘Als bijvoorbeeld het bbp krimpt, neemt de co2-uitstoot doorgaans af. Maar kun je dat dan ook tegen elkaar wegstrepen? En hoe waardeer je vrije tijd? Als je werkloos thuiszit, heb je meer vrije tijd. Maar ben je dan ook een gelukkiger mens?’

Meer over