Rotterdams experiment met knalgeel rijwiel kampt met haperende elektronica en lekke banden Gratis leenfiets komt met veel horten en stoten op gang

Erg gladjes verloopt het experiment met de knalgele gratis leenfiets in Rotterdam niet. Aan de Binnenrotte, een van de drie stallingen waar je met een chipcard zo'n rijwiel uit een hekwerk kunt plukken, probeert de Britse computer-programmeur P....

Van onze verslaggever

Hans Horsten

ROTTERDAM

Niets om je druk over te maken, vindt Gardiner. 'Als je een nieuwe techniek voor het eerst in de praktijk uittest, is het een gegeven dat er kinderziekten kunnen optreden. Bovendien wil je de techniek zoveel mogelijk verfijnen en verbeteren. Dat kan alleen ter plekke, niet achter een bureautafel.'

De leenfiets is een idee van de Stadspartij, dat werd overgenomen door de Rotterdamse gemeenteraad. Op drie punten in de stad staan 25 fietsen klaar, om de laatste kilometers naar het werk mee af te leggen. De forens laat zo de auto staan, is de bedoeling.

Bij de VVV kan, na betaling van vijftig gulden borg, een privé-pasje met een persoonlijke code worden afgehaald. Daarmee kun je 's morgens via de computer de fiets uit een bewaakt fietsenhok meenemen. 's Avonds meld je met dezelfde chipcard dat je het rijwiel weer in de stalling komt opbergen.

Bij teruggave van de pas wordt eerst bekeken of de fiets nog in orde is. Dat kan via informatie die door de computer wordt verstrekt. Als er geen verwijtbare beschadigingen aan de fiets worden geconstateerd, krijgt de gebruiker zijn borg terug. Als het initiatief aanslaat, wordt na de proefperiode van een half jaar het aantal fietsen tot 75 uitgebreid. Ook komen er dan afhaalpunten aan de rand van de stad.

Hoe populair het gratis vervoersmiddel is, valt voorlopig moeilijk te meten. De stallingsruimten bij het metrostation Coolhaven en de Meent waren donderdagmorgen bijna leeg, maar in het fietsenhok aan de Binnenrotte stonden nog zeker vijftien fietsen. Volgens de toezichthouders komt dit door de niet altijd ordelijk verlopende distributie. Daardoor zijn vraag en aanbod soms slecht op elkaar afgestemd.

'Dan moeten we hals over kop fietsen naar de Meent brengen, omdat ze daar door de voorraad heen zijn', zegt een bewaker bij de Binnenrotte. Hij vindt het project tot op heden een succes. 'Aan vijf of zes klanten per dag komen we zeker', turft de veiligheidsassistent.

Opvallend is het grote aantal lekke banden. Drie aan de Meent, twee aan de Binnenrotte. Gardiner wijt dit aan gebrek aan toezicht. 'Als bewakers weten dat er iets met een fiets mis is, moeten ze er iets aan doen. Dat duurt vaak te lang.'

Ook pleit de Britse specialist zijn software niet vrij. 'Als de fiets wordt geretourneerd, stelt de computer de vraag of er schade aan het rijwiel is die verholpen moet worden. Vaak vergeet men, expres of per ongeluk, zo'n vraag te beantwoorden. Ik moet daarom de bediening makkelijker maken.'

Echt sjoemelen met het systeem is niet mogelijk. Alle gegevens over de fietsen worden elke avond in een centrale computer opgeslagen. Als iemand de tweewieler mee naar huis neemt (wat in het begin verschillende keren voorkwam) wordt hij via zijn persoonlijk nummer opgespoord. Als zoiets zich meerdere malen herhaalt, wordt de code geblokkeerd en kan de persoon in kwestie geen fiets meer uit de afgesloten kluis halen.

Gardiner vindt een half jaar te kort om het experiment te kunnen beoordelen. 'In die periode vallen de herfst en de winter. Dan wordt er minder gefietst. Je moet alle seizoenen nemen. Dan krijg je een eerlijker beeld.'

De aanpak in Rotterdam is een nadere uitwerking van een methode waarvan Portsmouth in Groot-Brittannië de primeur had. Bij de campus van de universiteit kunnen studenten spotgoedkoop gebruik maken van de fiets voor het vervoer van en naar school.

'Hoewel Engelsen toch niet echt affiniteit met dit vervoermiddel hebben, slaat het daar enorm aan', zegt Gardiner. 'Er zijn inmiddels honderd leenfietsen in gebruik'.

Het Rotterdamse concept is een strak gereguleerde variant op het 'witte-fietsenplan' van provo Luud Schimmelpenninck, dat in de jaren zeventig in Amsterdam gestalte kreeg. In de hoofdstad werden tientallen witgeschilderde fietsen zonder controle en beperkingen voor privé-gebruik aan het publiek ter beschikking gesteld. Ondanks de toch opvallende kleur was binnen de kortste keren geen rijwiel meer terug te vinden.

Onder dezelfde condities probeerde de beroemde Engelse universiteitsstad Cambridge het tien jaar later nog eens. Met voorspelbaar gevolg: in minder dan geen tijd verdwenen tweehonderd fietsen als sneeuw voor de zon.

Wat dat betreft heeft het experiment met de Rotterdamse leenfiets zijn sporen al verdiend. Er is, dankzij de nieuwe technologie, nog geen exemplaar weg.

Meer over