Rotterdam boekt succesjes in strijd tegen de files; Verkeerscongestie is terug op niveau van 1993

Heeft Rotterdam het geneesmiddel gevonden tegen de ergste verkeerskwaal? Het lijkt erop. In 1996 en vorig jaar liep het aantal files rondom stad en haven met 10 procent terug....

HANS HORSTEN

Van onze verslaggever

Hans Horsten

ROTTERDAM

De Rotterdamse wethouder van Verkeer en Vervoer J. van der Tak warmt zich aan de successen, maar beseft ook dat ze vooral de waan van de dag weerspiegelen.

'Het gaat om betrekkelijk kleine maatregelen die elkaar versterken: toeritdosering, doelgroepstroken, informatiesystemen. Kortom, het beter benutten van de bestaande wegen. In het begin boek je met zo'n integrale aanpak snel resultaat, maar de effecten ebben ook vlug weer weg. Zonder aanvullend beleid zitten we over een tijdje weer met meer files, want de automobiliteit groeit met vijf procent per jaar.'

Van der Tak en de Stadsregio Rotterdam maken zich op voor de uitvoering van select system, een nieuw offensief om de mainport bereikbaar én leefbaar te houden. Tot 2010 moet het openbaar vervoer sterk zijn verbeterd, knelpunten op de Rotterdamse ring opgeruimd zijn, de fiets ruim baan krijgen en het passagiersvervoer over water een hoge vlucht nemen.

Voor de financiering van deze honderden miljoenen guldens kostende ambities rekenen stad en regio op steun van het rijk. Die zien de Rotterdamse haven als een van de pijlers onder het economisch bestel en hebben daarom baat bij een goede toegankelijkheid van het gebied, zo wordt er aan de Coolsingel geredeneerd.

'Als we zo de reguliere groei kunnen opvangen, hebben we een gouden plak verdiend', vindt Van der Tak. 'Zelf leg ik de lat hoger dan een standstill. Als je over zo'n breed front de problemen aanpakt, moet het mogelijk zijn het autoverkeer terug te dringen.'

Nu verkeersopstoppingen op de A 15 en de A 16 minder vaak voorkomen, resteert er op de wegenruit rond Rotterdam nog één groot knelpunt: de A 20 aan de noordkant van de stad, waar het verkeer elke dag vastloopt. De gemeente wil daarom deze verbinding ontlasten door de A 16 en de A 13 naar Den Haag aan elkaar vast te knopen met een 'lus' door Rotterdam-Noord.

Daarnaast moet de automobilist worden ontmoedigd in het gebruik van zijn statussymbool door middel van de 'betaalstrook', de Rotterdamse variant van rekeningrijden. Bij aankomst op de snelweg kan hij kiezen voor de file of betalen voor een speciale wegstrook waarop hij wel door kan rijden. 'Je betaalt in tijd of in geld. Bij rekeningrijden heb je die keuze niet. Afhankelijk van de lengte van de file denken wij aan een tarief van tussen de vijf en 7,50 gulden per keer.'

De reacties op de betaalstrook zijn wisselend. Minister Jorritsma ziet het idee niet zitten, vanwege ruimtegebrek. Het bedrijfsleven is wél positief, omdat het plan de weggebruiker een alternatief voor rekeningrijden biedt. Van der Tak: 'We zouden graag met een proef op de A 15 beginnen. Die wordt binnenkort met een derde strook verbreed.'

Met TramPlus en de Beneluxlijn (een tweede noord-zuid-metroverbinding) wordt het openbaar-vervoersnet in en rond de stad sterk uitgebreid. De uitvoering van Randstadrail, de derde en meest veelbelovende schakel in deze modernisering, is echter nog met grote vraagtekens omgeven.

In de eerste plannen zouden de Haagse tram, de Rotterdamse metro en de Zoetermeerse bus op elkaar worden aangesloten. Tussen Rotterdam en Den Haag zouden over de Hofpleinlijn nieuwe, snelle en comfortabele light-rail sneltrams met een hoge frequentie op en neer suizen. Om Randstadrail zo aantrekkelijk mogelijk te maken werd gedacht aan fysieke koppeling van de systemen waardoor passagiers geen overstap hoeven maken. Volgens de verwachtingen zouden elke dag zeshonderdduizend reizigers van het nieuwe netwerk gebruik maken.

Voorlopig blijft het project echter in de voorbereiding steken. Het ministerie van Verkeer en Waterstaat wil tot nu toe zeshonderd miljoen gulden in Randstadrail stoppen, waar de deelnemende ov-maatschappijen menen dat er drie miljard nodig is.

Stilzwijgend hebben de betrokken overheden (rijk, Stadsregio Rotterdam, Haaglanden en de provincie) de fysieke koppeling laten vallen voor tragere functionele koppeling.

'Voor één miljard gulden kan het ook', gelooft Van der Tak. 'Dat is vierhonderd miljoen gulden meer. Zo'n bedrag is voor het ministerie te overzien. Aan fysieke koppeling zit ook een nadeel. Als er ergens op het traject een storing is, ligt meteen het hele systeem plat. Het gaat om de zekerheid in reistijd. Als overstappen niet betekent dat je ver moet lopen of lang moet wachten, kan het ook op die manier.'

Sinds de Rotterdamse wethouder de regie over het verkeer rondom zijn stad voert, pleit hij met hartstocht voor meer investeringen in het openbaar vervoer. 'Het rijk verwacht te veel van marktwerking. Waar de markt helemaal aan vrije concurrentie is overgelaten, verschraalt het aanbod. Dat zie je in Engeland. Wil ov een echte concurrent van de auto worden, dan moet er geld bij. Plus een nieuw profiel dat vooral op de reizigers is gericht, en wat minder op de maatschappijen. Het openbaar vervoer heeft nu een stoffig, ouderwets imago. ''Ov is het vervoer van de bijstand'', hoorde ik onlangs op een congres. Dat geeft wel weer hoe erover wordt gedacht.'

Van der Tak is ook huiverig om concessies in zijn regio te verkopen aan particuliere bedrijven. 'Als je het openbaar vervoer duidelijke doelen oplegt, bereik je hetzelfde effect. Dat zie je aan de RET in Rotterdam. Tegen de verdrukking in, heeft die in 1997 voor het eerst in jaren twee procent reizigersgroei bereikt met consumentgericht beleid. Daar heb je dus niet per se een privé-onderneming voor nodig.'

De Rotterdamse wethouder verwacht de komende jaren nog een wereld te winnen met een opwaardering van het openbaar vervoer.

'In de metro kunnen reizigers over een tijdje op bepaalde tijden hun fiets meenemen. Dat vergroot de actieradius van de fietser in het woon- en werkverkeer van twaalf naar dertig kilometer', zegt Van der Tak. 'Ook vervoersmogelijkheden over water moeten worden verruimd. Er gaan snelboten tussen Dordrecht en Rotterdam varen, maar wat mij betreft komt er ook een maritieme verbinding tussen Rozenburg en Voorne-Putten en Rotterdam.'

Meer over