columnpeter de waard

Rest na de chaos van de pandemie de wereld van de wanorde?

null Beeld

De pandemie is inmiddels uitgelopen op een grote janboel. Wie een evenement in Nederland wil organiseren of door Europa wil reizen, begeeft zich in een mijnenveld van regeltjes van wat wel en niet kan en mag. En ieder moment kunnen de regeltjes anders zijn als de verkeerslichten van kleur verschieten.

Misschien komt het ook omdat de leiders de pandemie zijn gaan koesteren. Zolang die op een laag pitje doorsuddert met vijfde, zesde en zevende golven, met evenzoveel inentingsronden, hoeven ze niet aan andere structurele problemen te denken. Corona is een ideale afleidingsmanoeuvre die het rechtvaardigt eindeloos geld bij te drukken om te voorkomen dat het volk gaat morren en die de grote noden weet te verdoezelen.

Politici vrezen de tijd dat schoon schip moet worden gemaakt. Ineens worden de echte uitdagingen weer duidelijk: de vergrijzing, de klimaatverandering, de gigantische schulden, de economische en politieke machtsstrijd tussen de VS en China, de enorme ongelijkheid en de onzekere toekomst van de EU en de euro.

Corona is meer dan de kredietcrisis een historische ommekeer; het startpunt van een nieuwe structurele supercyclus. Na die van de eerste mondialisering (1860-1914), oorlog en depressie (1914-1945), de Bretton Woods-periode (1945-1970), de hoge inflatie (1970-1980) en de tweede mondialisering (1980-2020) wacht nu wat Jim Reid, de strateeg van Deutsche Bank, omschreef als de Era of Disorder – het Tijdperk van de Wanorde.

Hierin zal China de grootste economie in de wereld worden, zal Europa weer desintegreren en zullen millennials samen met generatie Z de macht grijpen ten koste van de babyboomers. De afgelopen veertig jaar werden gekenmerkt door de enorme groei van de mondiale beroepsbevolking, vooral door de opkomst in China. Hierdoor waren de reële loongroei en de inflatie matig en explodeerde de ongelijkheid. Maar die periode is voorbij. Er dreigt een enorm tekort aan werkenden – dat blijkt al bij de eerste voorzichtige stappen uit deze crisis hier – vanwege de vergrijzing en de demondialisering.

Reid trekt hieruit de conclusie dat niet ­alleen de economie structureel zal veranderen, maar ook het financieel landschap, de ­politiek en de levensstijl. De zogenoemde ­havenots, die op dit moment zoveel moeite hebben om op de huizenmarkt te komen, zullen in aantallen de babyboomers overstijgen en grote veranderingen bewerkstelligen in de belastingstelsels. Winstbelastingen gaan omhoog, maar ook die op inkomens, vermogens, nalatenschappen en vastgoed. Er komt een herverdeling aan tussen de generaties. Nu al zijn binnen de G7 en G20 afspraken gemaakt over de totstandkoming van een wereldwijde minimumbelasting op winsten.

De conjuncturele gevolgen van corona zijn achteraf beperkt gebleven, maar de structurele zullen een nieuw tijdsgewricht inluiden.

Van de janboel naar de wanorde.

Meer over