Rechter tikt claimstichtingen op de vingers

Rechters hebben twee claimstichtingen een tik op de vingers gegeven. Oprichter Ferdi Roet van claimstichting Loterijverlies werd als bestuurder geschorst door de rechtbank Alkmaar. Een andere claimstichting werd niet-ontvankelijk verklaard door de rechtbank Oost-Brabant omdat zij niet voldeed aan de Claimcode voor behoorlijk bestuur en toezicht.

Ferdi Roet, oprichter van stichting Loterijverlies. Beeld Olaf Kraak
Ferdi Roet, oprichter van stichting Loterijverlies.Beeld Olaf Kraak

Hoogleraar aansprakelijkheidsrecht Eddy Bauw, expert op het gebied van claimstichtingen ziet de uitspraken als 'een doorbraak' en 'een steun in de rug' voor de verbetering van de waarborgen voor goed bestuur bij claimstichtingen. De zaak Loterijverlies noemt hij 'een goed voorbeeld van wat er mis kan gaan als claimorganisaties niet voldoen aan de Claimcode. Belanghebbenden moeten er op kunnen vertrouwen dat hun belangen in goede handen zijn en dat zij niet voor een tweede keer slachtoffer worden.'

In de zaak Loterijverlies, donderdag in Alkmaar, heeft de rechtbank 'het vermoeden' dat inleggelden worden besteed op een manier die strijdig is met het doel van de stichting. Die eist namens 194 duizend deelnemers schadevergoeding van de Staatsloterij wegens misleiding over winstkansen. De loterij verzweeg jarenlang dat ook niet-verkochte loten meededen aan de trekking. De Hoge Raad gaf de stichting gelijk. Over de hoogte van een schadevergoeding wordt nog geprocedeerd.

Belastingparadijs

Ondertussen was gebleken dat oprichter Ferdi Roet van Loterijverlies zich tegoed deed aan de inleg van de deelnemers. Hij jongleerde met torenhoge declaraties en buitenlandse vennootschappen. De deelnemers vrezen onder meer dat een eventuele compensatie verdwijnt naar een belastingparadijs. Een tijdelijk bestuurder, vervanger van Roet, moet verder onderzoek doen en orde op zaken stellen.

Woensdag leed de bekende claimjurist Pieter Lijesen ook al een gevoelige nederlaag in de rechtbank Oost-Brabant. Zijn massaclaim tegen de Rabo Bank werd niet ontvankelijk verklaard, omdat zijn stichting Renteswapschadeclaim niet voldoet aan de Claimcode. Volgens de rechtbank is sprake van een 'machtsconcentratie' bij Lijesen in zijn claimstichting, die slachtoffers vertegenwoordigt van door Rabo-filialen verkochte rentederivaten. Deze producten leverden de afnemers enorme kosten op.

Woekerpolisproces en VolkswagenAudiClaim

Volgens de rechters ontbreken in de stichting waarborgen om te voorkomen dat het persoonlijk belang van oprichter Lijesen op enig moment zal prevaleren boven dat van de gedupeerden. Ook zouden de zaken die de stichting bundelt te verschillend zijn om in een of meer rechtszaak af te doen.

Lijesen heeft vorig jaar weliswaar een mede-bestuurder aangesteld en twee toezichthouders (waarvan een de Nederlandse taal niet machtig is), maar voldoet daarmee volgens de rechtbank nog niet aan de strengere eisen van de Claimstichting. Lijesen, aan wiens integriteit door de rechtbank niet wordt getwijfeld, heeft ook andere claimstichtingen opgericht, zoals Woekerpolisproces en VolkswagenAudiClaim.

De Claimcode heeft geen wettelijke basis en geldt als een poging tot zelfregulatie in de sector. Critici, zoals Lijesen, zeggen dat de code te zware eisen stelt aan bestuur en toezicht. Het aanstellen van een trits bestuurders en toezichthouders zou het claimen onnodig kostbaar maken. Daarmee wordt indirect de toegang tot de rechter bemoeilijkt.

In het wetboek werd voor rechters wel de mogelijkheid opgenomen om de kwaliteit van claimstichtingen te toetsen aan de Claimcode. Van dat artikel maakte de Brabantse rechtbank gebruik. Hoogleraar Bauw: 'Tot nu toe waren rechtbanken terughoudend om deze bepaling streng uit te leggen. Er waren nog geen collectieve procedures gestrand op deze grond.'

Meer over