nieuwshybride auto's

RAI: breng omstreden subsidie voor plug-in hybride terug

De autobranchevereniging RAI wil een terugkeer van de subsidie voor plug-in hybrides: auto’s die rijden op zowel benzine als elektriciteit. Eind 2016 trok de overheid de stekker uit die subsidie wegens massaal misbruik. Kosten: honderden miljoenen euro’s. ‘In theorie kan het werken, maar de praktijk uit het verleden tempert de verwachtingen.’

Bezoekers van de 50+ beurs in de Jaarbeurs bekijken een hybride auto. Beeld Marcel van den Bergh

Het idee was veelbelovend: hybride auto’s hebben een benzinemotor maar gebruiken een accu voor kleinere afstanden. De meeste Nederlanders reden toen gemiddeld 37 kilometer per dag. Als zij hybride auto’s kopen, dacht het ministerie van Economische Zaken, dan gaan die mensen het grootste deel van hun kilometers elektrisch rijden, gebruiken ze de benzinemotor alleen voor langere afstanden, en verminderen zo de uitstoot. Dus werden plug-in hybrides gesubsidieerd.

Het bleek een voorbeeld van een plan dat er op de tekentafel prachtig uitziet, maar geen rekening houdt met de menselijke natuur. Vooral zakelijke rijders – die juist meer kilometers en langere afstanden rijden – maakten massaal gebruik van belastingvoordelen. Waar ze géén gebruik van maakten? De elektrische motor. Benzine rijdt toch lekkerder. Saillant detail: de doorgaans grote en zware hybrides stoten op benzine vaak meer uit dan gewone benzineauto’s.

De stimulering van hybride plug-ins was onderdeel van een breder programma om zuinige auto’s te stimuleren, wat de schatkist volgens toenmalig staatssecretaris van Financiën Eric Wiebes 6 miljard euro kostte. Daarvan ging anderhalf miljard naar deels of volledig elektrische auto’s. Dat betekende vele honderden miljoenen euro’s aan subsidie voor hybride plug-ins: auto’s die per saldo meer uitstoot veroorzaakten. ‘We hadden er nooit aan moeten beginnen’, zei Wiebes in 2016. Nu zegt autobranchevereniging RAI: ‘Laten we er opnieuw aan beginnen.’

Norbert Ligterink, specialist voertuigemissie van TNO

‘Wij hebben destijds gemeten dat plug-ins ongeveer 30 procent van hun kilometers op elektriciteit reden. De rest van de tijd reden de vaak grote en zware auto’s op benzine. Dat had per saldo een negatief effect op de uitstoot, en ondanks beloften van de autobranche om het percentage elektrisch te verbeteren, hebben wij dat niet wezenlijk zien veranderen. 

‘Ook vorig jaar waren de veel verkochte plug-in hybride auto’s een Mitsubishi Outlander en Volvo XC60 en XC90 (grote SUVs, red.). Dan moet je heel veel elektrisch rijden, wil de gemiddelde uitstoot lager zijn dan van een gewone benzineauto. Toen wij in 2018 voor het laatst keken, zagen wij geen verandering in het rijgedrag van plug-in hybride autobezitters. Er zitten wel hybriderijders tussen die heel veel elektrisch rijden, maar dat is een kleine minderheid.

‘De meeste van dit soort auto’s kosten meer dan 35 duizend euro en bedienen vooral de zakelijke markt. Er is al eerder gesproken over maatregelen zoals alleen nog de elektrisch gereden kilometers vergoeden, maar dat is nooit goed van de grond gekomen. En bij auto’s in deze prijsklasse is brandstof een relatief kleine kostenpost, vergeleken met bijvoorbeeld afschrijving. In theorie kan het werken: als plug-in hybride auto’s daadwerkelijk gebruikt worden op de manier waarop ze het meest milieuvriendelijk zijn. Maar de praktijk uit het verleden tempert de verwachtingen.’

Steven van Eijck, voorzitter RAI Vereniging

‘Destijds, van 2012 tot 2016, is er teveel gefocust op techniek zonder dat we rekening hielden met gedrag: als je de aankoop van plug-in hybrides maar stimuleert, gaat men vanzelf elektrisch rijden. Dat was niet zo, daarom is het mislukt. Zo moeten we het zeker niet meer doen.

‘Maar sindsdien zijn een aantal dingen veranderd. Ten eerste de plug-in hybrides zelf. Die hebben nu een veel grotere actieradius op de elektrische motor: ruim voldoende voor woon-werkverkeer en ook voor de meeste zakelijke rijders. Er is ook meer aanbod. En vergeet niet dat wij in Nederland de afgelopen jaren een enorme laadinfrastructuur hebben gebouwd.

‘Bovendien zijn volledig elektrische auto’s nog altijd duurder dan plug-in hybrides. Voor mensen die een volledig elektrische auto niet kunnen betalen maar wel graag elektrisch willen rijden, moeten we een oplossing bieden die bij hun portemonnee past. Zakelijke rijders kunnen we stimuleren door bijvoorbeeld elektrische kilometers te vergoeden, maar niet kilometers gereden op benzine. Ik geloof niet dat dat in het verleden echt goed is geprobeerd.’

Maarten van Biezen, bestuurslid van de Vereniging Elektrische Rijders

‘Je kunt elke euro subsidie maar één keer uitgeven, en de bedoeling is dat je dat zo doeltreffend mogelijk doet: een volledige elektrisch voertuig levert meer milieuwinst op dan een plug-in hybride. Dan verwater je de boel. Wij hebben deze gesprekken al twee jaar lang gevoerd, aan de mobiliteitstafel van het klimaatakkoord. Alle partijen  ANWB, BOVAG, Leasemaatschappijen, RAI − die samen de overheid adviseren hebben ingestemd met een subsidie voor volledig elektrische voertuigen, die er dit jaar ook voor privérijders moet komen. De RAI heeft nu een afwijkend standpunt.

‘Van Eijck heeft eigenlijk twee punten. Ten eerste zegt hij: als particulieren subsidie krijgen voor de plug-in hybride is dat een goede zaak, want die zal uit kostenoverwegingen altijd de stekker erin doen in plaats van benzine te tanken. Daarvan zeg ik: zie argument één; je kunt subsidie maar één keer uitgeven. Het tweede punt is dat als de zakelijke rijder wordt gestimuleerd om op elektriciteit te rijden in plaats van benzine, subsidie voor de plug-in hybride alsnog een goede oplossing kan zijn. Maar dit hebben we eerder al geprobeerd, met werkgevers. Dat kwam niet van de grond. Subsidie voor de plug-in hybride is een gepasseerd station.’

Correctie: in een eerdere versie van dit artikel stond dat subsidies voor hybride plug-ins de schatkist 6 miljard euro kostten.

Is het tijd voor eerherstel van de plug-inhybride?

De ogenschijnlijk klimaatvriendelijke plug-in hybride werd ooit met gejuich binnengehaald, maar zijn komst deed klimaat noch schatkist veel goed. Sinds 2018 nemen verkopen echter weer toe. Kan het tij voor de hybride auto nog keren? ‘Het is zonde te wachten tot volledig elektrische auto’s volop en in elke prijsklasse beschikbaar zijn.’

Meer over