analyse

Ondergang D-reizen toont kwetsbaarheid reisbranche, maar is geen voorspelling voor de rest van de sector

De ondergang van reisorganisatie D-reizen betekent ook voor andere partijen in de branche een forse financiële klap – de zoveelste. Maar het is nog te vroeg om te voorspellen dat D-reizen anderen met zich zal meesleuren. ‘Kleinere, lokale reisbemiddelaars hebben een goed en trouw klantennetwerk en kunnen snel weer opstaan.’

Twee dames laten een reis die ze bij  Thomas Cook afsloten omboeken bij D-reizen.  Beeld ANP
Twee dames laten een reis die ze bij Thomas Cook afsloten omboeken bij D-reizen.Beeld ANP

Na een zwaar crisisjaar is Drt Groep, het bedrijf achter D-reizen, door de rechtbank in Haarlem failliet verklaard. Het doek valt voor de reisbemiddelaar. Franchise-ondernemers die onder de naam VakantieXperts opereren, gaan wel door.

Het faillissement komt niet uit de lucht vallen. D-reizen heeft voor vele miljoenen euro’s vouchers aan klanten verstrekt ter compensatie voor pakketreizen die door de coronacrisis niet konden doorgaan. Nu een jaar is verstreken sinds de uitgave van de eerste vouchers, hebben klanten het recht hun geld contant terug te vragen. Hierdoor kwam D-reizen in grote liquiditeitsproblemen; de reisbranche heeft immers al een jaar nauwelijks inkomsten.

D-reizen hoopte op een oplossing in de vorm van overheidssteun; Den Haag zou reisorganisaties gaan ondersteunen door middel een zogenoemd ‘voucherfonds’ met daarin 400 miljoen euro, beheerd door de Stichting Garantiefonds Reisgelden (SGR). Daaruit kunnen reisorganisaties geld lenen om klanten hun vouchers terug te betalen, en zo voorkomen dat ze eraan failliet gaan. Het steunplan werd vorige week goedgekeurd door de Europese Commissie, maar voor D-reizen was het te laat. Het bedrijf kon de schuldeisers niet langer afhouden.

Gitzwarte dag

Die schuldeisers hadden bovendien weinig vertrouwen in de claim van D-reizen dat het voucherfonds de problemen zou oplossen. Eind maart bepaalde de voorzieningenrechter in Rotterdam dat D-reizen niet bij voorbaat recht heeft op het fonds. D-reizen had een kort geding aangespannen tegen de SGR om dat recht vast te stellen. D-reizen zou als reisbemiddelaar – een partij die geen reizen organiseert maar slechts doorverkoopt – volgens de rechter waarschijnlijk niet in aanmerking komen voor een lening uit het fonds.

Dinsdagmiddag zou D-reizen opnieuw in de rechtbank verschijnen. Touroperator TUI eiste dat D-reizen het bedrag zou overmaken dat klanten hadden aanbetaald voor een reis met TUI. D-reizen zei dat geld zelf nodig te hebben. Eerder verzekerde D-reizen aan TUI dat een en ander in orde zou komen als na de oprichting van het voucherfonds aanspraak kon worden gemaakt op een lening. Gezien de uitkomst van het kort geding tussen D-reizen en de SGR had TUI hierin weinig vertrouwen.

Wankelende branche

Na een jaar lockdowns en reisverboden staat de hele reisbranche te wankelen, van luchtvaartmaatschappijen tot accommodatieverstrekkers en reisorganisatoren. Maar dit betekent niet dat het faillissement van D-reizen een hausse aan omvallende reisorganisaties inluidt.

Ten eerste was D-reizen in Nederland namelijk veruit de grootste in een specifieke subsector: de klassieke reisagent. In tegenstelling tot touroperators als TUI of Corendon, heeft een reisagent geen eigen ‘eindproduct’. Het heeft geen hotels, geen vliegtuigen, geen touringcars. D-reizen was net als een aantal anderen een reisbemiddelaar die producten van derden verkocht. De meerwaarde bestaat uit gemak: u komt bij ons en wij regelen alles.

De branche ziet al sinds de opkomst van het internet het aantal klanten teruglopen, omdat vakantiegangers makkelijker zelf een reis kunnen samenstellen. Met een app van Booking.com en een app van KLM kom je al een heel eind. D-reizen was vóór de coronacrisis weliswaar financieel gezond, zegt Marco van Leeuwen, lector toerisme aan Breda University of Applied Sciences (voorheen Nationale Hogeschool voor Toerisme en Verkeer), maar moest hiervoor de afgelopen jaren telkens een beetje afslanken door winkels te sluiten. Touroperators, pakketreisorganisatoren zoals TUI en Corendon, zaten in jaren vóór de coronacrisis juist in de lift. Zeker de grotere bedrijven hadden daardoor vaak iets meer vlees op de botten, al lijden ook zij inmiddels zwaar.

Vestigingsplaats

Daarnaast zijn de meeste reisbureaus (op D-reizen na dus) van middenstanders, vaak bekende namen in hun vestigingsplaats. Velen van hen zullen het daarom wel redden, denkt reisbranchekenner Van Leeuwen. ‘De hele reisbemiddelingsbranche heeft het moeilijk, maar ik geloof erg in dit soort local heroes. Zodra vakanties weer mogelijk worden, zullen veel mensen direct willen boeken. Lokale bemiddelaars moeten het tot die tijd zien uit te zingen op hun reserves, maar ze hebben een goed en trouw klantennetwerk en kunnen snel weer opstaan.’

De ondergang van D-reizen veroorzaakt wel pijn elders in de keten, waarschuwt Frank Oostdam van de Algemene Nederlandse Vereniging van Reisondernemingen (ANVR). ‘Klanten van D-reizen krijgen via het SGR de waarde van het voucher terug. Maar de SGR verhaalt dat bedrag vervolgens deels op de touroperator, de partij die de bij D-reizen geboekte reis daadwerkelijk zou uitvoeren. Die touroperators zitten vaak nog op geld van D-reizen te wachten. Voor hen dreigt forse financiële schade, soms zelfs in de miljoenen.’

En D-reizen? Ook toerisme-expert Van Leeuwen acht een doorstart niet uitgesloten. Wellicht met veel minder winkels en een veel sterkere online aanwezigheid. ‘Het is wat cru, maar wat dit betreft is een faillissement een goede manier om het aantal winkels in één klap flink te verminderen.’

Reisbureau van Dirk van den Broek

D-reizen werd in 1966 opgericht door Dirk van den Broek, ook oprichter van de gelijknamige supermarktketen, na een succesvolle spaaractie aan de kassa. Klanten die genoeg kassabonnen van Dirk van den Broek verzamelden, konden voor 97 gulden een busreis naar Italië kopen. De actie was zo succesvol dat Dirk van den Broek besloot een reisbureau te openen, onder de naam D-tours.

D-reizen werd een gevestigde naam in de branche. Ten tijde van het faillissement had het bedrijf 285 reisbureaus en 1.150 medewerkers. Hiermee was het de grootste reisbemiddelaar van Nederland. Vorig jaar nam Jan Henne de Dijn D-reizen over van het Duitse RT/Raiffeisen Touristik Group. Met de aankondiging van het voucherfonds had De Dijn destijds nog alle vertrouwen in de veerkracht van het bedrijf.

Meer over