Omstreden Afrikahaven was initiatief Den Uyl

Onder politiebegeleiding is maandag een begin gemaakt met de ontruiming van het actiekamp 'Groenoord' voor de uitbreiding van de Afrikahaven met een 350 meter breed bekken van bijna twee kilometer lang....

Van onze verslaggever

AMSTERDAM

* 1965: Mobil Oil wil ten westen van de bestaande Amsterdamse haven een groot bedrijventerrein met haven realiseren. Amsterdam vindt dat prima en wil net als Rotterdam de petrochemie aan zich binden. De gemeente koopt onder leiding van wethouder Joop den Uyl van economische zaken voortvarend gronden op in de Houtrakpolder. Zodra een groot stuk grond is verworven, komt er een laag van twee tot vier meter zand op. Het zand van Joop. De bewoners van het dorpje Ruigoord moeten verhuizen. Het grondgebied van de nieuwe haven ligt in de gemeente Haarlemmerliede, en Amsterdam is voor de realisering van de plannen afhankelijk van de kleine buur. Die werkt voorbeeldig mee.

* 1973: Haarlemmerliede krijgt een nieuwe burgemeester. De toen 33-jarige KVP'er F. IJsselmuiden neemt het op tegen Amsterdam. De samenwerking stagneert. Aan de sloop van Ruigoord komt een einde. Het dorpje wordt een oord waar kunstenaars tijdelijk heen trekken. Sommigen wonen er nog. Economisch gaat het Nederland niet voor de wind. 1973 is het jaar van de oliecrisis. Mobil ziet af van de plannen en de Afrikahaven verdwijnt geruisloos van de agenda. Op het zand van Joop ontwikkelt zich fraaie natuur.

* Eind jaren tachtig: de economie trekt aan. De Amsterdamse haven is opgerukt tot aan de gemeentegrens. De provincie neemt de Afrikahaven op in het streekplan, wat betekent dat Haarlemmerliede een bestemmingsplan moet opstellen dat de komst van de haven mogelijk maakt. Dat doet de gemeente, maar wel zo, dat de schade aan het landelijk schoon beperkt blijft waardoor Amsterdam niet de haven krijgt die het wil. De grote buur is woedend over deze vertragingstactiek. De bewoners van Ruigoord, verenigd in Ruigoord Ongehavend, verzetten zich tegen de havenplannen.

* De jaren negentig: een ingewikkeld juridisch steekspel volgt. Hoorzittingen bij en uitspraken van de Raad van State volgen elkaar in hoog tempo op. Om de weerstand van de tegenstribbelende buur te breken stelt Amsterdam voor het stukje grond te annexeren. Na veel vijven en zessen stemt Noord-Holland daarmee in. Vanaf 1 januari 1997 hoort Ruigoord en omgeving bij Amsterdam.

* 1997: de komst van de haven is onafwendbaar. Pogingen om een referendum te houden, stranden. Noord-Holland dreigt de annexatie ongedaan te maken als er een referendum komt. De gemeente begint met voorbereidende werkzaamheden voor de aanleg. In de zomer richten actievoerders van GroenFront! het actiekamp Groenoord op. Er loopt nog een procedure die de aanleg kan stoppen. Vandaar dat de gemeente voorlopig alleen 'omkeerbare' werken uitvoert. Mocht de haven alsnog niet doorgaan, dan kan het gebied worden hersteld.

Meer over