Nieuws

Ombudsman voor openbaar vervoer vertrekt na conflicten over geld en positie

De ombudsman voor het openbaar vervoer stapt op. Volgens Bram Hansma maakt reizigersvereniging Rover, formeel zijn werkgever, het hem onmogelijk om onafhankelijk en zonder druk zijn werk te doen.

Een reiziger op station Rotterdam Alexander tijdens een storing die het treinverkeer stillegt. Beeld ANP
Een reiziger op station Rotterdam Alexander tijdens een storing die het treinverkeer stillegt.Beeld ANP

Een verwijt spitst zich toe op de subsidieregeling die voor de ombudsman is bedacht. Bij de instelling van een onafhankelijk klachtenloket voor reizigers in 2008 heeft het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat gekeken of het instituut kon worden ondergebracht bij de Autoriteit Markt en Consument (ACM). Maar omdat veel klachten over zaken als vertraagde treinen en dure vervoersbewijzen al binnenkwamen bij Rover, werd ervoor gekozen om de ombudsman te laten intrekken in het kantoor van de reizigersvereniging in Amersfoort, ook om voorzieningen te delen.

Rover mag een kwart van de personeelskosten aanwenden om de uitgaven te dekken voor de voorzieningen waarvan het klachtenloket gebruikmaakt, zoals huisvesting, internettoegang en kantoorbenodigdheden. Maar er is verschil in inzicht in hoe die gelden worden besteed en door wie.

Directeur Freek Bos van Rover wil niet in detail ingaan op de beschuldigingen van Hansma. Hij spreekt van een arbeidsconflict. ‘Er is verschil van inzicht op de organisatorische positie van de ombudsman binnen Rover.’ De onafhankelijkheid is volgens hem nooit in het gedrang geweest.

De enige eis aan uitgaven is volgens de vereniging dat ze binnen de kaders van de subsidie moeten vallen. Ook is er een jarenlange goedkeurende verklaring van een accountant.

Lobby- én ombudsfunctie

Vorige maand bleek uit een evaluatierapport dat sommigen in de branche een probleem hebben met een lobby-organisatie en een ombudsfunctie onder één dak. ‘De inbedding bij Rover is historisch, maar door de koppeling aan Rover heeft de OV-ombudsman voor sommigen de schijn van partijdigheid tegen.’

In de evaluatie zeggen sommige branchepartijen er ook moeite mee te hebben dat Hansma zich steeds meer roert ‘in de media en op politiek-bestuurlijk niveau’. Dat behoort volgens hen niet tot ‘de taakopvatting van de ombudsman’. Soortgelijke verwijten klonken eerder ook over het optreden van de Nationale Ombudsman.

Naar aanleiding van de evaluatie schrijf staatssecretaris Stientje van Veldhoven (Infrastructuur en Waterstaat) aan de Tweede Kamer dat de subsidies goed worden besteed, maar dat ze ‘punten ziet voor verbetering’. Zo moeten ‘activiteiten en verwachte resultaten waarvoor de subsidie wordt verleend duidelijker worden beschreven’.

Afhankelijk van subsidie

Rover zelf constateert in zijn jongste jaarverslag dat het financieel steeds meer afhankelijk is van de subsidie die de vereniging voor de OV-ombudsman krijgt. In 2020 werd er fors minder gereisd met het openbaar vervoer en kwamen er dus ook minder klachten binnen, waardoor er minder werk was voor de ombudsman. Daardoor moest een van de zes medewerkers worden ontslagen. Dat leidde tot een daling van de kosten, maar het betekende ook een lagere vergoeding voor Rover.

Andere inkomsten van de vereniging dalen onder andere omdat het ledenaantal krimpt. In 2009 telde de vereniging iets meer dan zesduizend leden. Eind vorig jaar waren dat er ruim vierduizend.

Die krimp signaleert staatssecretaris Van Veldhoven ook. Ze wil de vereniging ‘uitdagen in het vinden van manieren om te borgen dat reizigers goed vertegenwoordigd blijven in het OV ondanks afnemende ledenaantallen bij Rover. De wijze waarop zij hier invulling aan geven, neem ik vervolgens mee in mijn beoordeling van de aanvragen voor de subsidie voor de periode na 2021.’

Meer over