Oma op rolschaatsen, Gazelle over de kop

Het is een Viva-woord. En modejournalisten gebruiken het zonder rooie kop te krijgen. Het woord 'sexy'. Want je zegt niet 'bloedgeil' als je voor dames schrijft....

Maar een fiets? Nee toch? Sexy?

Jazeker. De Bike 2000. Er is een ontwerpwedstrijd uitgeschreven voor een geile fiets, die keurigjes 'een lichte sexy tweewieler' wordt genoemd door de wedstrijdcommissie. Een Viva-fiets. Een verkeerskundig adviesbureau in Nieuwegein organiseert de wedstrijd Bike 2000, de anwb is het er mee eens, en de rijwielindustrie moet betalen. Volgend jaar juni zullen de nieuwe ontwerpen een rondje rijden op de testbaan van de Rijksdienst voor het Wegverkeer in Lelystad.

Maar dat woord, hoe zit dat dan? Het adviesbureau: 'Aan de potentie van de fiets is te weinig gedaan, je hebt wel goeie fietsen maar ze hebben geen status, geen imago.' Een typische designcultuurvergissing. Zo bouwen we tegenwoordig ook bruggen. De omgekeerde wereld. Eerst een potje designen naar de overkant en dan pas kijken of Delftse ingenieurs van het ontwerp iets maken kunnen dat open kan en eventueel ook weer dicht. En het knappe Delft maar zuchten onder het juk van de kunstenaars.

Een paar jaar geleden won een Nederlands ontwerp voor een fiets een internationale designprijs. De fiets zag er uit als een ding. Een stuk vormgeving van jewelste. Kan hij ook rijden, vroeg ik aan de ontwerper. Nee, nog niet. Er werd nog gezocht naar een fabrikant in Duitsland die de aandrijving kon leveren die zou passen in het ontwerp. De ontwerper had er alle vertrouwen in dat er wel een gaaf setje tandwielen op de markt te vinden zou zijn. Een sexy setje tandwielen zal hij bedoelen.

Fietsen zijn ondingen. Omdat ze kapot gaan. De gezapige Nederlandse rijwielindustrie heeft te lang te makkelijk geld verdiend aan een voertuig van meer dan een eeuw oud. Een geniaal ontwerp, ooit, maar nooit wezenlijk verbeterd. Er kan alleen veel meer aan stuk gaan, omdat er veel meer op zit dan honderd jaar geleden. Een complete versnellingsbak waar de wind het zand in waaien kan omdat er geen doos omheen zit. Remmen die afbreken als je remt. Alle lampen op alle fietsen gaan altijd stuk. Ook de jongste designkrengen van Gazelle die zo vloeiend harmoniëren met het stuur, je mantelpakje en het straatmeubilair. Alle zadels zitten klote. Alle banden van alle fietsen rijden lek en lopen leeg in je schuurtje. En nog nooit is voldoende geld gestopt in de ontwikkeling van het ideale slot.

Een fiets zal nooit een onderbroek worden, maar kan wel degelijk hartverscheurend mooi zijn. Dat gaat helemaal vanzelf en daar heeft geen designpotlood iets mee te schaften. Perfecte machines zijn altijd mooi en kunnen niet lelijk zijn. De wedstrijd voor de fiets van het jaar 2000 zou al stukken interessanter worden als het verboden wordt om te proberen iets geils op touw te zetten. Verder moet alles mogen. En dat is het merkwaardige van deze wedstrijd, niet alles mag. Een volmaakt gestroomlijnd voertuig waarin een mens op eigen kracht tachtig halen kan, mag niet. Dat is volgens de bedenkers van de wedstrijd een snelwegfiets en het moet er eentje zijn voor tussen wonen en werk. Een fiets voor je dochter naar school. Op die manier zit het wedstrijd reglement het wezen van uitvinden in de weg. Moet het wel een fiets zijn?

Want neem het blauwe karretje. Dat is pas uitvinden. Je hebt mensen die niet goed kunnen lopen. Ze willen toch over straat en de meest voor de hand liggende oplossing is: kwak ze in een rolstoel en geef ze een zet. Er zijn uitstekende rolstoelen. Maar het kan ook met minder. Als er alleen rolstoelontwerpwedstrijden waren uitgeschreven, was het blauwe karretje nooit bedacht. Een wandelaar met handremmen. Oude mensen lopen ermee door de stad en in de parken. Een karretje waarop ze leunen kunnen en dat ze tegenhoudt als ze voorover dreigen te vallen. Ze kunnen zichzelf op de handrem zetten. Het ding zal de straten in Nederland veroveren want we raken overbevolkt met ouden van dagen. En zie hoe het karretje dan razendsnel zijn oude stijvewijvenstatus kwijtraakt. Dat ding blijkt reuzegeschikt om een kratje bier thuis te brengen. Nu al doen slechtlopende oude vrouwen de boodschappen ermee voor de buren. Nu al blijkt het voertuigje in de wijde omgeving van het bejaardenhuis te worden uitgeleend om oververmoeide crèchekinderen mee naar huis te vervoeren. Je hoeft er maar rolschaatsen achter te bedenken en ze zijn nergens meer, die van Ba ta vus en Gazelle met hun schunnige Bike 2000.

Meer over