ColumnKoen Haegens

Oliekraan, gaskraan, mensenkraan: waarom laat Nederland zich zo makkelijk chanteren?

null Beeld

Dit land heeft een probleem met kranen. Niet de handzame dingen in de keuken of bad­kamer waar water uitkomt. Die doen het prima. Het gaat om de meer spreekwoordelijke kranen. Op de geldkraan van Christine Lagarde van de Europese Centrale Bank na, worden die stuk voor stuk beheerd door autoritaire mannen. Zij gebruiken hun Grote Machtige Kraan om het Westen te pesten.

In de jaren zeventig was het de oliekraan. Een kartel onder aanvoering van de Saoedi’s schroefde hem dicht. Nu is er de gaskraan. Door de aantrekkende wereldeconomie kostte gas woensdag acht keer meer dan een half jaar terug. Het Internationaal Monetair Fonds waarschuwt dat huishoudens in slecht geïsoleerde huizen een dure winter tegemoet gaan. Hetzelfde geldt voor industrieën en tuinders voor wie dit een van de grootste kostenposten is.

Het pijnlijke is dat Nederland er alles aan heeft gedaan om zich afhankelijk te maken van buitenlandse despoten met een vinger aan de gaskraan. Dan doel ik niet eens op het voortijdig afdanken van het eigen Groningse gas. Had de politiek niet zo getreuzeld met de overgang naar zon, wind en andere alternatieven – we bungelen onderaan in Europa – dan was die fossiele energiebron al veel minder de strategische reserve die het nu is.

Het helpt ook niet dat Den Haag ging doen alsof gas een vrije markt is. Zeker, de voorkant oogt overtuigend. Er zijn talloze aanbieders, elke maand andere kortingen en het spul is verkrijgbaar in de kleuren groen, bruin en grijs. Maar achter dat decor van marktwerking gaat een ordinair oligopolie van staats­kapitalisten schuil. Voorop Vladimir Poetin, president van ’s werelds grootste gasleverancier, inmiddels beschuldigd van het manipuleren van de prijzen. Goh, wie had dat verwacht.

En dan is er ook nog zoiets als een mensenkraan. Geliefd pressiemiddel van minder prettige heerschappen, van wijlen Kadhafi tot Loekasjenko in Wit-Rusland. Luister naar ons, is het dreigement, anders overspoelen we ­Europa met vluchtelingen.

Ook hier geldt: daar hóéf je niet in mee te gaan. ­Europa kan doen alsof het haar niets uitmaakt. Wees welkom mensen! Of het zou een einde kunnen maken aan de bizarre hordeloop die het asielbeleid nu is. Als je je eigen foute regime overleeft, de woestijn door komt, niet in handen valt van slavendrijvers, geld hebt voor een lekke roeiboot en daarmee de overstreek naar Italië of Griekenland weet te maken, dán heb je recht op een asielprocedure. Die omslachtigheid werkt misbruik door mannen als Erdogan in de hand.

Helaas gebeurt het omgekeerde. Staatssecretaris Ankie Broekers-Knol (Justitie en Veiligheid) wist dit weekeinde zelfs die ene kans om de mensenkraan in te zetten tégen een onmenselijke regering te verprutsen. In plaats van de Taliban in moeilijkheden te brengen door de vluchtende intelligentsia onderdak te bieden, kwam ze met slecht onderbouwde waarschuwingen tegen een ‘braindrain’.

Wil je je als land compleet chantabel maken van dictators? Wens je alle regie op het wereldtoneel uit handen te geven? Dan is wat Nederland doet inderdaad de perfecte kranenpolitiek.

Meer over