columnpeter de waard

Of het conglomeraat in het vervoer een wederopstanding beleeft is twijfelachtig

null Beeld
Peter de Waard

Te land, ter zee en in de lucht. De Franse containerrederij CMA CGM maakte vorige week bekend een alliantie te vormen met Air France-KLM, dat aan de hand van de staat voortsukkelt. Hierbij krijgt de rederij een belang van 9 procent in het luchtvaartbedrijf. CMA CGM wil op die manier actief worden in de hele logistieke keten. En Air France KLM ontving de partner in turbulente tijden met open armen.

Eerder combineerde het Deense Maersk al zee- en luchtvervoer met de oprichting van Maersk Air Cargo. ’s Werelds bekendste containervervoerder presenteert zich sindsdien met de dure term logistics integrator. Doel is om in de toekomst verliezen bij de ene vervoerstak van met de opbrengsten van de andere tak te compenseren. Zo leed Air France KLM in de afgelopen twee jaar door de lockdowns een megaverlies van 10 miljard euro, terwijl CMA CGM door de explosieve stijging van de containerprijzen juist een superwinst van 20 miljard boekte. Als het luchtvervoer weer aantrekt en de prijzen van containervervoer dalen, zou het omgekeerde kunnen plaatsvinden.

Dat lijkt op een mooie strategie die als ‘one-stop shopmodel’ ook door allerlei logistieke experts is geprezen. ‘Door samenwerking met luchtvaartmaatschappijen zijn rederijen beter beschermd tegen eventuele calamiteiten’, zei een hoogleraar in het FD. Maar voor beursfondsen is het ook lastig. Als een onderdeel winst maakt en een ander verliesgevend is, ruiken activistische aandeelhouders bloed. De sprinkhanen kopen zich in en zullen druk uitoefenen het bedrijf op te splitsen in de hoop op een snelle winst.

Nederland heeft daar ervaring mee. Vendex (warenhuizen, supermarkten, speciaalwinkels, uitzendbureaus, bungalowparken en zelfs banken) kon als conglomeraat floreren zo lang de aandelen in handen van de familie waren. Toen het bedrijf naar de beurs ging, werd het in korte tijd uiteen gereten als een doodgereden haas door een groep kraaien.

Begin jaren negentig was rederij Nedlloyd een van de paradepaardjes van de Rotterdamse haven. Behalve in het scheepsvervoer was Nedlloyd ook actief in de lucht. Het was eigenaar van Transavia en had 50 procent van de aandelen van Martinair. In 1986 nam Nedlloyd de op dat moment grootste wegvervoerder Van Gend & Loos over van de NS. Het leek een juweel van een bedrijfsmodel. Maar enkele jaren later kocht de Noorse raider Torstein Hagen een groot belang in Nedlloyd met het doel het bedrijf op te knippen. Nedlloyd verzette zich heftig, Hagen droop af, maar het gevolg van de onrust was dat Nedlloyd het onderspit moest delven. Transavia en Martinair kwamen in handen van de KLM, Van Gend & Loos werd verkocht aan Deutsche Post en de rederij zelf werd overgenomen door het Britse P&O.

Of het conglomeraat in het vervoer een wederopstanding beleeft is twijfelachtig. Maar voor Air France KLM zou het een uitkomst zijn om ook te land en ter zee actief te zijn, mits het goed is dichtgetimmerd tegen opportunistische aandeelhouders. Een eeuwig bondgenootschap met de staat is geen luxe.

Meer over