ProfielAccell

Oerhollandse fietsen in handen van Amerikaanse ‘sprinkhaaninvesteerders’

De elektrische fiets is wereldwijd aan een onstuitbare opmars bezig. Omdat Nederlandse fietsenmakers een sterke positie hebben op die markt, is fabrikant Accell, van onder meer Batavus, in Amerikaanse handen gekomen.

Peter de Waard
De Accell-fabriek in Heerenveen. Beeld ©raymond rutting photography
De Accell-fabriek in Heerenveen.Beeld ©raymond rutting photography

Hollandser dan Batavus wordt het niet in fietsenland, luidde een van de slogans van de Friese fietsenfabrikant. Dat was tegen het zere been van concurrent Gazelle. Het Gelderse bedrijf denkt ook even Hollands te zijn als molens, klompen en tulpen. Al een eeuw lang zijn het grote concurrenten die aan de top van de markt staan.

Maar Batavus zal na 116 jaar in buitenlandse handen komen. Maandag maakte eigenaar Accell bekend dat het bedrijf wordt overgenomen door een consortium onder leiding van het opkoopfonds KKR. Daarmee verdwijnt Accell ook van de beurs. Accell klinkt voor de consument onbekend, maar het is de naam waaronder Batavus in 1998 naar de beurs ging, toen het zich afscheidde van de toenmalige eigenaar Atag (van de ovens).

In totaal telt de nieuwe eigenaar KKR 1,6 miljard euro neer voor het fietsenconcern, waaronder naast Batavus ook de merken Sparta, Koga, Babboe (bakfietsen), Loekie (kinderfietsen) en een hele reeks van buitenlandse merken als het Britse Raleigh en Duitse Ghost horen.

Enorme potentie

Accell verkoopt nu ongeveer 900 duizend fietsen. Het is in Europa de marktleider in e-bikes en ook van de grootste producenten van fietsonderdelen en -accessoires. De schaalvergroting is volgens het bedrijf nodig om wereldwijd te kunnen inhaken op de groeiende vraag naar e-bikes. In Nederland bestaat nu al meer dan de helft van de fietsverkopen uit e-bikes, maar in andere landen is het nog maar enkele procenten.

Daar ligt een enorme potentie, ook omdat overheden wereldwijd het gebruik van de fiets voor het woon-werkverkeer propageren en zelfs met fiscale voordelen of subsidies ondersteunen, zoals in Duitsland en België. Daarnaast is als gevolg van corona de vraag naar racefietsen en mountainbikes gestegen.

Vooral in de VS is nog een wereld te winnen, zegt Ton Anbeek, sinds 2017 ceo van Accell. Daar wordt de e-bike nog gelijk gesteld met de brommer en mag die niet worden gebruikt in nationale parken. Maar hij denkt dat dit snel kan veranderen. Hij noemt de overname strategisch een belangrijke zet, omdat het meer investeringsmogelijkheden geeft. ‘We kunnen nu investeren in merken en e-commerce - de verkoop van fietsen online’, aldus Anbeek.

Mooie premie

Hoewel KKR geldt als een ‘sprinkhaan’, een investeringsmaatschappij die bedrijven opkoopt om later aparte delen ervan te verkopen, is Anbeek niet bang dat het bedrijf wordt gestript of enorme besparingen moet doorvoeren door reorganisaties. Voorlopig verandert er niets. Het hoofdkantoor van Accell blijft gewoon in Heerenveen, Anbeek blijft de ceo en de rechten van de ruim drieduizend werknemers worden gerespecteerd.

KKR, dat eind jaren tachtig berucht werd door de overname van het Amerikaanse megabedrijf RJR Nabisco – door HBO verfilmd als Barbaren aan de poort – is al jarenlang actief in Nederland. In dit land kocht het onder meer Vendex/KBB, Q-Parks en de margarinepoot van Unilever. Ook was het betrokken bij de overnames van uitgever VNU en de halfgeleidersdivisie van Philips. Op dit moment is het ook investeerder in de vakantieparken van Roompot, glasvezelplatform Open Dutch Fiber, en softwareontwikkelaar Exact. Teslin, een huidige grote aandeelhouder van Accell, maakt onderdeel uit van het KKR-consortium.

KKR en zijn partners betalen 58 euro per aandeel. Dat is voor de aandeelhouders een mooie premie, want vrijdag noteerde het aandeel 46 euro op de beurs. In 2017 en 2018 probeerde de concurrent, het Nederlandse Pon Holding, al twee keer Accell over te nemen. Maar de biedingen van respectievelijk 33 en 19 euro werden toen als te laag van de hand gewezen. Pon nam in oktober vorig jaar het Amerikaanse Dorel Sports over, waarmee het - met een productie van zes miljoen fietsen per jaar - uitgroeide tot de grootste fietsenfabrikant ter wereld. Tot de merken behoren naast Gazelle in Dieren onder meer Cannondale, Schwinn, Caloi, Swapfiets en Kalkhoff.

Hollands glorie

Gazelle (Pon)

In 1892 opgericht in Dieren door Willem Kölling en Rudolf Arentsen onder hun eigen naam. De merknaam Gazelle ontstaat in 1900. In de jaren twintig en dertig neemt de omzet snel toe, ook dankzij de succesvolle strip Piet Pelle en zijn Gazelle en de uitvinding van de trommelrem. Gazelle komt in 1935 met een tandem en drie jaar later met een motorfiets. In 1954 wordt de miljoenste fiets geproduceerd. Tien jaar later zou Gazelle samengaan met Batavus, maar al na twee jaar werd de fusie weer ontbonden. Eind jaren zestig werden de concurrenten Juncker, Simplex en Locomotief, en bromfietsfabrikant Berini overgenomen. Gazelle komt zelfs met een eigen stadsauto die later naar Oost-Duitsland zou verhuizen. In de jaren tachtig en negentig werd de fabriek diverse malen doorverkocht totdat Pon in 2011 de eigenaar werd. Onder die leiding groeit het weer uit tot het grootste fietsenmerk van Nederland.

Batavus (Accell)

Het fietsenmerk Batavus wordt begonnen door Andries Gaastra, die in 1904 een winkel in uurwerken en naaimachines in Heerenveen opent. Behalve Batavus voert hij ook het merk Batafus. In 1923 verdwijnt de laatste merknaam. In de jaren dertig lanceert Batavus trapcarriers, lichte en zware motoren. Na de oorlog wordt een nieuwe fabriek geopend. Met een Batavus-showtruck wordt het merk in Nederland onder de aandacht gebracht. Daarnaast rijden Nederlandse wielrenners in de Tour mee op een Batavus. In 1964 neemt Batavus de merken Magneet, Phoenix, Fongers en Germaan over en wordt het de grootste fietsenfabriek van Nederland. In 1986 komt Batavus in handen van oven-producent Atag. In 1998 wordt het afgescheiden en gaat onder de naam Accell naar de beurs.

Sparta (Accell)

De nummer drie op de Nederlandse fietsenmarkt. In 1917 opgericht in Apeldoorn onder de naam Verbeek & Schakel. Naast fietsen werden ook niet gemotoriseerde bakfietsen en later brommers geproduceerd. Na de oorlog werd Sparta de grootste motorfietsenfabriek in Nederland met motorfietsen met tweetakt inbouwmotoren. In 1965 was Sparta met 48 duizend verkochte bromfietsen de grootste producent van het land. Bekend model was onder meer de ‘verpleegsterbrommer’ van Sparta: de MA 50 - MC 50. Na de invoering van de helmplicht in 1975 stortte de bromfietsafzet in en werd Sparta weer vooral fietsenproducent. Met de introductie van de Spartamet snorfiets forceerde het bedrijf een nieuwe doorbraak. Die productie moest in 1999 worden gestopt na een conflict met motorenleverancier Sachs. Sparta werd gered door Accell en introduceerde in 2003 de Sparta Ion, de fiets met elektronische trapondersteuning.

In een eerdere versie van dit artikel stond dat Accell in 1198 naar de beurs ging. Dat moet 1998 zijn.