NS spoort trager maar met meer mensen

Volgens de Nederlandse Spoorwegen gaat het geweldig: het aantal reizigers stijgt, net als de klanttevredenheid. Maar het aantal vertragingen neemt toe....

Hoeveel treinen rijden op tijd?

Vorig jaar waren meer treinen vertraagd dan NS van te voren aan deoverheid beloofde. NS beloofde in het eerste jaar van de tienjarigeconcessie dat in 2005 van de treinen 86,5 procent op tijd zou rijden. Hetwerd 84,8 procent. Dat betekent dat dagelijks zo'n honderd treinen extrate laat waren. Ook viel 2 procent van de treinen uit, terwijl NS maximaal1,5 procent had afgesproken. De concessie werd door de overheid exclusiefaan de NS gegeven voor het rijden van treinen op het hoofdnet.

Hoe berekent men het punctualiteitscijfer?

De spoorbeheerder Prorail berekent op 35 belangrijke knooppunten in hetland of een trein te laat aankomt. Is de trein meer dan drie minuten telaat, dan is hij vertraagd. Uitgevallen treinen tellen niet mee in dezeberekeningen.

Is het cijfer betrouwbaar?

NS laat ongeveer vijfduizend treinen per dag rijden. Het punctualiteitscijfer is een gemiddelde van alle treinen. De avondtreinen,de treinen in het weekend en in rustige gebieden tellen even zwaar mee. NS geeft geen cijfers voor de vertragingen in de spits.

Eind vorig jaar daalde de vertrekpunctualiteit in de grote steden (dedrukste lijnen van het land) met tientallen procentpunten. Toch kwam ditnauwelijks in de gemiddelden tot uiting. Zo was in de laatste week van hetjaar 85,4 procent van de treinen op tijd, terwijl in Amsterdam enRotterdam bijna 40 procent van de treinen te laat vertrok.

Zegt het cijfer iets over het aantal getroffen reizigers?

Nee. Ongeveer 75 procent van het aantal Nederlandse treinreizigers reistin de Randstad. Omdat de vertragingen zich vooral daar voordoen, wordenveel reizigers de dupe. De reizigersorganisatie Rover wil dat NS wordtafgerekend op het aantal getroffen passagiers en niet op de te latetreinstellen.

Kan NS de cijfers manipuleren?

Eigenlijk niet. De cijfers worden genoteerd door het overheidsbedrijfProrail. Uit een uitgelekt plan blijkt echter dat NS de punctualiteitkunstmatig wil verbeteren. De spoorwegen willen de aankomsttijd ophogen meteen minuut. Komt een trein vanuit Amsterdam volgens het huidige spoorboekjeom 12.00 uur aan. Dan wil de NS er straks 12.01 uur van maken.

Volgens de ervaring van de reizigers komt de trein altijd 3 minuten telaat aan, op 12.03 uur. Volgens de vroegere berekening is de trein dan telaat, maar volgens de nieuwe cijfers niet. Als dit overal in Nederland zouworden toegepast, verbetert de punctualiteit met 5 procent, aldus hetNS-stuk.

Rover vindt dat NS de reizigers in de maling neemt, want voor henverandert niets. 'Door de aankomst van 12.03 uur missen de passagiers tochhun aansluiting', aldus Rover. Staatssecretaris Melanie Schultz moetbeslissen of de NS deze 'truc' mag uithalen.

Waardoor wordt de vertraging veroorzaakt?

NS wijt de slechte prestatie aan het uitzonderlijk hoge aantal rampdagenvan de afgelopen maanden. Sneeuw in maart, tropische temperaturen in meien juni, een aantal grote computerstoringen bij Prorail en ontsporingen bijAmsterdam deden de punctualiteit kelderen. Onderhoud aan het spoor heeftvooral in het weekeind geleid tot extra vertragingen. Ook heeft angst voorterrorisme bijgedragen aan de vertragingen, aldus NS.

Welke sancties heeft de minister om NS tot betere prestaties te bewegen?

Het niet halen van de afgesproken normen heeft nauwelijks gevolgen. Datgebeurt pas na 2008. Tot dan krijgt NS de tijd te wennen aan het nieuwesysteem. De ultieme straf voor slecht presteren is het beëindigen van deconcessie in 2015. Een ander spoorbedrijf krijgt dan de kans treinen telaten rijden.

Hoe kan het dan toch dat de klanten veel tevredener zijn, zoals NSstelt?

NS is zeer tevreden over de waardering die de klanten aan hetspoorbedrijf gaven en over de groei van 4 procent van het aantal reizigers.De passagiers gaven de spoorwegen een zeven. Zo hoog heeft NS nog nooitgescoord. In dit cijfer zitten naast een waardering voor de punctualiteitook oordelen over de properheid van de treinen, de veiligheid op stationsen de kans op een zitplaats.

Harry van Gelder

Meer over