nieuws

NS lijdt ‘dramatisch’ verlies, maar overheidssteun beperkt de schade

‘Een financieel dramatisch halfjaar.’ Zo omschrijft de NS de eerste zes maanden van 2021. Het vervoersbedrijf leed een verlies van ruim 600 miljoen euro, maar werd door de Nederlandse overheid en een eenmalige meevaller in het Verenigd Koninkrijk gecompenseerd.

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Het nettoverlies bedraagt daardoor 25 miljoen euro. Vorig jaar was dit nog een verlies van 186 miljoen euro.

De NS hamert op het belang van de overheidssteun die het bedrijf tot nu toe heeft ontvangen. Het hoopt die ook in de toekomst nog te krijgen. De NS schat dat het bedrijf door de coronacrisis tot nu toe 2,4 miljard euro aan inkomsten is misgelopen. In de komende jaren zal dat bedrag oplopen tot naar verwachting 4,7 miljard euro. Het aantal reizigers bedroeg in de eerste zes maanden gemiddeld 35 procent van dat vóór de coronacrisis. Toch rijdt het bedrijf nagenoeg de volledige dienstregeling.

Vanaf december moeten er meer treinen, snellere verbindingen en betere aansluitingen komen, maakte de NS begin dit jaar bekend. Aan die plannen verandert volgens financieel directeur Bert Groenewegen voorlopig niets. De overheid vergoedt tot minstens 1 september 2022 in de hele ov-sector 93 procent van de kosten (onder aftrek van opbrengsten). Daardoor kunnen alle vervoerders ondanks teruglopende reizigersaantallen volgens dienstregeling blijven rijden.

‘Bij de vergoeding is het kostenniveau van 2019 genomen’, zegt Groenewegen. ‘Feitelijk maak je verlies, omdat het geen volledige vergoeding is. Dat verdien je terug door te besparen.’ Tot 2024 heeft de vervoerder naar verwachting 2.000 minder arbeidsplaatsen. Minder treinen laten rijden of niet meer bij elk station stoppen is volgens Groenewegen ‘een knop waar je aan zou kunnen draaien’ als de opbrengsten verder dalen, maar wil dat voorkomen.

Drastische keuzes

In Duitsland is NS-dochter Abellio in grote problemen gekomen. ‘We kijken met opdrachtgevers en de belangrijkste crediteuren of we met herstructureringen weer op een positief resultaat kunnen komen’, zegt Groenewegen. ‘Maar het kan dat we activiteiten van Abellio in Duitsland kwijtraken. We hebben in 2018 al gezegd dat onze buitenlandse activiteiten de activiteiten in Nederland moeten dienen. In Duitsland is dat op dit moment deels niet het geval.’

Hoewel rechtstreekse verbindingen tussen Nederland en Duitsland prettig zijn voor de reiziger, wil de NS minstens break-even draaien. ‘Door corona hebben spoorbedrijven in heel Europa drastische keuzes moeten maken. Van Europa mag je als land niet je eigen markt beschermen, maar in de praktijk is dat wel wat er nu gebeurt.’

In het Verenigd Koninkrijk had de NS met dochter Abellio een financiële meevaller. Daar konden verlieslatende franchisecontracten voor een aanzienlijk lager bedrag dan begroot – een half miljard euro – worden beëindigd. ‘Engeland heeft altijd geld opgeleverd’, zegt Groenewegen. ‘Alleen het laatste jaar hebben we moeten toeleggen, met name om de franchise te beëindigen. Alles bij elkaar hebben we er alsnog aan verdiend.’

De NS verwacht over twee jaar nog steeds niet terug te zijn op het reizigersniveau van 2019. Zodra het thuiswerkadvies per 1 september vervalt, kan het bedrijf beter inschatten in hoeverre het woon-werkverkeer weer op gang komt. Op dit moment blijven de forensen nog grotendeels weg.

In deze zomerperiode zit de NS op 58 procent van het ‘normale’ treinverkeer. Dit komt vooral door reizgers die in de vakantieperiode weer vaker met de trein een dagje uitgaan. Ook ziet Groenewegen sinds 2019 de trend dat studenten langer thuis blijven wonen, waardoor ze meer met de trein reizen. Als het fysieke onderwijs in september van start gaat, verwacht hij meer studenten in de trein.

‘Voorheen konden we hele nauwkeurige voorspellingen doen, maar door covid is er een enorme trendbreuk ontstaan’, zegt Groenewegen. Veel investeringen hebben een lange doorlooptijd. ‘We houden rekening met meerdere scenario’s, maar zitten als het om treinen gaat liever net iets ruimer in het jasje.’

Ook als mensen deels thuis blijven werken verwacht de NS op de lange termijn groei, onder meer door de aanleg van nieuwe woonwijken en de toegenomen arbeidsmobiliteit. Mensen wisselen vaker van baan en verhuizen niet altijd naar hun nieuwe werkplek. Groenewegen: ‘Een versnelde groei moet je kunnen opvangen, en tot en met 2019 was de groei steeds hoger dan voorspeld.’

Meer over