Nooit heeft de wereld er rooskleuriger uitgezien

'Het eind van deze eeuw is een verbazingwekkend positieve periode, veel positiever dan de meesten in de jaren tachtig, en zeker in de sombere jaren zeventig voor mogelijk hielden.'..

The Economist bulkt van optimisme. Nog nooit was er zo weinig oorlog, zo weinig armoede en zo veel vrijheid. En alle problemen die er zijn, lijken oplosbaar. Goed, er waren in de jaren negentig wat missers - het uiteenvallen van Joegoslavië, de economische dompers in Azië en Zuid-Amerika -, maar over het geheel genomen heeft de wereld het nog nooit zo goed gehad.

Een boude stelling wellicht, maar The Economist doet haar best haar liefdesverklaring aan dit fin de siècle te onderbouwen. Wie zich niet teveel stoort aan de lofuitingen aan het adres van het liberalisme en de vrije markt, krijgt een interessant palet aan mini-essays voorgeschoteld over de verworvenheden van deze eeuw op sociaal, politiek en - natuurlijk - economisch gebied.

De moraal: des te vrijer de economie, des te hoger de groei en des te rijker de mensen.

Een intrigerend staatje toont daarbij aan dat Nederland, als 7e in de wereld, inmiddels hoger scoort op het gebied van economische vrijheid dan bijvoorbeeld de Verenigde Staten (nummer 8). En aanzienlijk hoger dan het grote buurland Duitsland, dat op een 49e plaats is blijven steken.

Maar Duitsland staat niet stil, gelet op de door Schröder geïnitieerde ingrijpende sanering van de Duitse economie en het sociale-zekerheidsstelsel. Een ingreep die met veel stemmenverlies en protest gepaard gaat.

De Duitse regering vaart 'de scherpste neo-liberale koers ter wereld', houdt Der Spiegel de Duitse minister van Financiën, Hans Eichel, voor. Hij reageert geërgerd. Iedereen die hij spreekt, onderkent dat de Duitse economie (en de daarbij horende staatsschuld) niet zo langer door kon gaan. 'De tijd van doormodderen is voorbij.'

En ook Der Spiegel moet erkennen dat de tijd dringt. 'Dit land kan zich geen eindeloze discussies over het sociale vraagstuk meer veroorloven.'

En er is hoop voor Schröder, meent Time. Want het verlies dat de bondskanselier bij de regionale verkiezingen lijdt, wordt eerder veroorzaakt door irritatie van kiezers over de weifelende aanpak van economische problemen, dan door de inhoud van het saneringsplan. Wat Schröder en Eichel dus vooral moeten doen, is zich zo resoluut mogelijk opstellen. En bidden dat het Duitse economische herstel doorzet.

Als dat niet helpt, kan Schröder de zaken altijd nog in perspectief plaatsen. Want de herziening van de Duitse economie is kinderspel vergeleken met de omwentelingen die sommige wereldmachten in het post-communistische tijdperk doormaken. Neem China.

China staat weliswaar slechts 86e op de wereldranglijst als het gaat om economische vrijheid, maar het heeft onder leiding van Deng Xiaoping zijn economie op indrukwekkende wijze gemoderniseerd. 'De kleine revolutionair voorzag een fundamentele waarheid over economische hervormingen die het gros van de hooggeleerde vrije markt-adepten niet had voorzien', schrijft Newsweek. Namelijk dat een té snelle privatisering van de economie teniet kan worden gedaan door de sociale problemen die het veroorzaakt. Gradual is good, kopt Newsweek dan ook boven zijn lofzang op Deng.

De Chinese partijleider wordt eveneens warm gekoesterd door The Economist, dat een van zijn mini-essays over de twintigste eeuw wijdt aan de Werdegang van China. Enigszins sip wordt daarin geconstateerd dat Deng dan wel het kapitalisme binnenhaalde, maar dat dat niet automatisch gepaard ging met de afschaffing van de dictatuur in China. 'De liberale logica dat een vrije economie automatisch leidt tot een vrije politiek, geldt alleen op lange termijn', aldus een vasthoudende Economist.

Gelukkig is er ook enige relativering. 'Wij maken ons vaak schuldig aan overmoed', meldt The Economist in het afsluitende essay. Elke week weer leggen de auteurs in het blad uit hoe de situatie in de wereld beter zou kunnen zijn als hun advies wordt opgevolgd. Terwijl, zo stelt The Economist, bescheidenheid eigenlijk de hoogste deugd moet zijn van een liberaal.

Het liberalisme heeft immers niet overal antwoord op. 'Boven alles moet de bescheiden liberaal zich bewust zijn van de paradox dat als je een aantal oplossingen voor praktische of politieke problemen hebt bedacht, je het meest bevreesd moet zijn voor de gedachte dat iemand zoveel macht zou vergaren dat hij ze allemaal zou overnemen.'

Meer over