'NMa moet boekenkartel bestraffen'

'We gaan zo hard mogelijk terugslaan', zegt de advocaat van Free Record Shop, Hans Bousie. De twisten tussen de boekhandel en de dwarsliggende muziek- en boekwinkel bereiken vandaag een hoogtepunt als Free Record Shop een klacht indient tegen de vaste boekenprijs bij de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa)....

Tegelijkertijd vraagt Free Record Shop de NMa om de maximale kartelboete op te leggen aan de boekhandel. Dat is maximaal 10 procent van de gezamenlijke omzet van boekwinkels, ofwel 120 miljoen gulden, 'omdat zij de consument hebben benadeeld'.

Via een Belgische omweg ontduikt Free Record Shop momenteel de vaste boekenprijs in zijn twee Bravo-boekwinkels. Daar ligt onder andere Koontz' Huis van de Donder vijf gulden onder bindende adviesprijs van vijftien gulden. Er wordt heus geen complete bibliotheek verramsjd, zegt Free Record Shop-directeur Juan da Silva. 'Ik heb niet eens de bedoeling om de gehele top 25 onder de prijs aan te bieden.'

Hier is het fundamentele recht op concurrentie in het geding, vindt hij. 'Ako mag wel klooien met de prijs van cd's om extra klandizie naar zijn winkel te lokken, maar als ik het omgekeerde wil doen met boeken mag dat opeens niet.'

De Koninklijke vereniging van het boekenvak (KVB) verdedigt zijn prijskartel door te wijzen op het gevaar dat het boekenaanbod verschraalt. De minder populaire titels worden in het huidige systeem 'gesponsord' door de bestsellers. Het verbond moet al knarsentandend toestaan dat de Belgische Internetwinkel Proxis ver onder de prijs duikt, maar troost zich met de gedachte dat de Internethandel slechts een klein deel van de totale handel bedraagt (in 1998 0,4 procent).

Een keiharde prijzenslag is echter niet waar Free Record Shop op uit is, zegt de winkelketen. Hoewel oprichter Hans Breukhoven als prijsvechter begon, groeide Free Record Shop al snel uit tot een respectabele detailhandel met respectabele prijzen. Aanbiedingen zijn er vooral om kopers te trekken. Het publiek koopt vervolgens ook nog een niet-afgeprijsde cd. Breukhoven leerde de muziekwinkels ondertussen wel dat het spel heel anders kan worden gespeeld, en hij is vastbesloten dat lesje ook aan de boekwinkels te leren.

Al jaren vecht Free Record Shop met de verenigde boekhandels (KVB), en krijgt inmiddels steun van de Consumentenbond. 'Drie jaar geleden zei ik al dat de vaste boekenprijs binnen een jaar zou zijn opgeheven', zegt Da Silva. 'Ik ben er nog steeds van overtuigd dat het slechts een kwestie van tijd is.'

De reden dat Free Record Shop nu zo hard uithaalt naar KVB is dat de winkelketen zich geprovoceerd voelt. KVB, niet gediend van de stuntverkopen in de Bravo-winkels, dreigde namelijk met inbeslagname en een dwangsom. 'Dat is Free Record Shop in het verkeerde keelgat geschoten', aldus advocaat Bousie.

De klacht die Bousie vandaag zal indienen bij NMa gaat dan ook veel verder dan een simpel verzet tegen de dreigementen van de boekhandel. Hij valt het gehele prijskartel aan en noemt die onwettig, ondanks de ontheffing tot 2005 die het kartel enkele jaren geleden kreeg. Deze ontheffing van het ministerie van EZ zou achterhaald zijn, omdat de Europese Commissie bepaalde dat de situatie vóór 1 mei 1998 onwettig was - toen schreef het kartel namelijk ook voor dat buitenlandse boeken in Nederland waren onderworpen aan de vaste boekenprijs, iets dat na 1 mei is teruggedraaid.

Het is juridische fijnproeverij, erkent Bousie, maar vormt wel een kapstok om de KVB mogelijk aan op te knopen. 'En het feit dat de NMa zich nu moet buigen over deze kwestie is heel wat anders dan een paar ministers in een achterkamertje.' NMa wil niet reageren op de klacht die nog niet is ontvangen.

Meer over