Nieuwe schurken komen eindelijk voor de rechter

Na een jaar van onderzoek komt het lot van de bedriegende toplieden van Enron, Tyco, Rite Aid en Credit Suisse uiteindelijk in handen van rechters en jury's....

Van onze medewerker Diederik van Hoogstraten

Dennis Kozlowski, oud-bestuursvoorzitter van Tyco International, zag er maandag gebruind en ontspannen uit toen hij het Hooggerechtshof van de staat New York binnenwandelde. De rechter, advocaten en aanklagers begonnen met de selectie van een twaalfkoppige jury, die over Kozlowski's lot zal beslissen. 'We zijn er klaar voor', zegt hij. De aanklager ook. Die stelt dat Kozlowski zijn bedrijf en de aandeelhouders voor maar liefst 600 miljoen dollar heeft bedonderd.

Met de zaak tegen Kozlowski en zijn financiële rechterhand Mark Schwartz, die een jaar in stilte werd voorbereid, verschijnen voor het eerst frauderende topmannen in een strafzaak. Het is ook de meest kleurrijke zaak. De berouwloze bestuursvoorzitter werd vorig jaar het symbool van opgepompte winsten, bedrog van beleggers en werknemers, en zelfverrijking.

Kozlowski's douchegordijn ter waarde van zesduizend dollar en paraplubak á vijftienduizend dollar illustreerden de gekte in de top van het bedrijfsleven rond de eeuwwisseling. Vooral omdat zijn hebbedingtjes waren gekocht van feitelijk gestolen geld, luidt de aanklacht. Die is gebaseerd op onderzoek van beurswaakhond SEC, Tyco zelf en de officier van justitie.

Maandag moest ook Frank Quattrone voor de rechter verschijnen. De gevallen bankier van Credit Suisse First Boston zou onderzoek naar malversaties bij Credit Suisse hebben dwarsgezeten. Quattrone kan maximaal 25 jaar cel krijgen.

Het was een goed begin van de week voor de jagers op Amerika's nieuwe schurken. In Pennsylvania begon eveneens de strafzaak tegen de top van Rite Aid, Amerika's grootste drogist en apotheek. Ook hier zijn de winsten in de jaren negentig opgeblazen. Oud-topman Martin Grass en drie andere topmanagers hebben al schuld bekend aan samenzwering, die leidde tot overdreven winstcijfers à 1,6 miljard dollar.

Maandag kwam in de rechtszaal naar buiten dat ook topadvocaat Franklin Brown betrokken was bij de cover-up.

Later op maandag deed de SEC een veelzeggend verzoek aan de rechter in de zaak tegen het in 2001 geïmplodeerde Enron. Het gerechtelijk vooronderzoek naar het bedrog bij het Texaanse energiebedrijf verloopt moeizaam en langzaam, terwijl de fraude daar de eerste en grootste was. In de Amerikaanse media zingt de vraag rond wanneer de voormalige toplieden Kenneth Lay en Jeffrey Skilling nu toch eens voor de rechter verschijnen.

De rechter is nu gevraagd om Lay te dwingen om bepaalde documenten over te dragen. Het is een juridisch detail, zeggen experts. Maar dat Lay nu om specifieke informatie wordt gevraagd, geeft aan dat het net zich sluit. Tijdens zijn verhoor in de Senaat beriep Lay zich, net als Skilling, voortdurend op het Vijfde Amendement van de Grondwet: het artikel dat een verdachte ontslaat van de plicht tot 'zelf-beschuldiging'. In andere woorden: Lay weigerde veel vragen te beantwoorden. De SEC hoopt Lay nu te dwingen om mee te werken, zodat hijzelf en de andere toplieden van Enron kunnen worden vervolgd.

Met de rechtszaken krijgt het publiek - nog steeds verbijsterd door de verdwenen miljarden - eindelijk een blik op de boosdoeners en de wijze waarop ze verantwoording moeten afleggen.

Meer over