De onderneming

Niet iedereen heeft behoefte aan een serieuze, gedragen uitvaartverzorger: ‘Surinamers gaan heel anders om met de dood’

De aanbieders van Surinaamse, Chinese, islamitische of hindoeïstische uitvaarten zijn dungezaaid. Dennis Friperson zag een kans. ‘Surinamers zijn treurig dat iemand sterft, maar er is ook ruimte voor vreugde.’

Dennis Friperson, oprichter van Stijl Uitvaartplanners in Rijswijk.  Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Dennis Friperson, oprichter van Stijl Uitvaartplanners in Rijswijk.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Brede armgebaren, een bulderende lach. Aan tafel in de ontvangstruimte van zijn onderneming, Stijl Uitvaartplanners in Rijswijk, zal Dennis Friperson diverse keren opspringen. Als de bel gaat, als zijn telefoon rinkelt, als hij iets hoort op de gang. ‘Ik ben een beetje een adhd’er.’ Maar als hij over overledenen spreekt is zijn stem zacht, liefdevol. De ruimte is modern en sober – veel matglas, oranje accenten, een fotobehang van een bos op de muur. ‘Niet iedereen heeft behoefte aan een serieuze, gedragen uitvaartverzorger’, zegt Friperson. ‘Surinamers, bijvoorbeeld, gaan heel anders om met de dood.’

De 42-jarige Friperson richtte Stijl Uitvaartplanners in 2017 op. Hij begon als twintiger in de uitvaartbranche, als kistendrager. ‘Ik wilde iets anders dan de rest’, zegt hij, achteroverleunend in zijn stoel. Maar ook binnen de uitvaartwereld kon het anders, zag hij. Multiculturele uitvaarten waren een ondergeschoven kindje. De helft van de driehonderd uitvaarten die Stijl Uitvaartplanners op jaarbasis verzorgt is voornamelijk Nederlands, Chinees, hindoeïstisch of islamitisch. De andere helft is Surinaams. Friperson heeft zelf Surinaamse en Tunesische wortels.

Hij zingt een Surinaams lied, het klinkt vrolijk. ‘Er zal een dag zijn dat we elkaar weer in de hemel ontmoeten’, vertaalt hij. ‘Surinamers zijn treurig dat iemand sterft, maar geloven dat ze elkaar weer zien. Er is ook ruimte voor vreugde.’ Het afscheid is bourgondisch en vindt in grote kring plaats. Dat valt niet mee als je door beperkingen maximaal dertig personen mag uitnodigen. Friperson improviseerde met videoverbindingen, zocht grote ruimtes waar meer afstand kan worden gehouden en maakte schema’s waarbij groepen elkaar afwisselen.

‘Maar ik heb hartverscheurende situaties meegemaakt’, zegt Friperson. Zo was er een Ghanese overledene van wie de begrafenis maandenlang werd uitgesteld omdat de familie in grote kring afscheid wilde nemen. Het aantal toegestane gasten liep op van dertig, naar vijftig, naar honderd – en zakte weer terug naar vijftig. Toen heeft de familie, een half jaar na het overlijden, toch besloten de begrafenis door te laten gaan.

Repatriëring

Niet alleen de hoeveelheid genodigden maakt het werk voor Friperson in coronatijd lastig. Hij doet veel repatriëringen: mensen die in Nederland overlijden en in het land van herkomst begraven willen worden, of mensen die in het buitenland overlijden en terug naar Nederland moeten. ‘Hiiii, Dennis hier.’ Friperson veert op van zijn stoel, hij krijgt een belletje vanaf het mortuarium op Schiphol. Er is een overledene met een covid-besmetting die vanaf het buitenland naar Nederland moet worden vervoerd.

Andersom lukte het Friperson soms niet om overledenen terug naar het land van herkomst te krijgen, omdat de grenzen gesloten waren. ‘Sommige mensen hebben gekozen voor een herbegrafenis. Dan wordt iemand in Nederland begraven, en opgegraven als de grenzen weer opengaan.’

De deur gaat open, een blonde vrouw met een vriendelijke lach loopt naar binnen. De 31-jarige Cheryl van der Hout is, op een administratief medewerker na, de enige werknemer van Friperson. Ze werkt er al vanaf de oprichting, zij en Friperson kennen elkaar al zo’n tien jaar uit het vak. ‘Jullie kunnen wel verder hè?’ roept Friperson, terwijl hij druk bellend de kamer uitloopt.

Medewerker Cheryl van der Hout in een kapel van de Haagse begraafplaats St. Barbara. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Medewerker Cheryl van der Hout in een kapel van de Haagse begraafplaats St. Barbara.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

37 uitvaarten in een maand

Zeven jaar geleden kwam Van Der Hout bij Friperson in dienst. Hij had een andere uitvaartonderneming, Meersorgh. Dat bedrijf ging failliet, volgens Van Der Hout voornamelijk omdat er geen structuur was. ‘We zijn zo vaak opgelicht. Mensen die geen verzekering bleken te hebben, of zelfs in de schuldsanering zaten. Ze gaven valse adressen op en verdwenen. Het was een zwarte periode.’

Toch besluit Van Der Hout te blijven als Friperson het een tijdje later met Stijl Uitvaartondernemers opnieuw probeert. ‘Hij heeft echt doorzettingsvermogen, we hebben zoveel met elkaar meegemaakt. Dennis geeft me vrijheid, ik haal op mijn beurt de rust in hem naar boven. We kennen elkaar door en door.’ Ondanks de grote drukte – in april 2020 verzorgden ze op hun hoogtepunt 37 uitvaarten in één maand – gaat het goed. De betaling regelen ze voortaan altijd vooraf, en er is een overzichtelijk systeem voor alle bedrijfsactiviteiten.

Friperson doet de Surinaamse uitvaarten – ‘Zij willen gewoon Dennis’ – en meestal de islamitische. ‘Die willen over het algemeen geen vrouw, maar wat minder streng gelovige families doe ik ook wel eens’, zegt Van Der Hout. Verder doet ze meestal de Nederlandse uitvaarten, maar ook uitvaarten binnen andere culturen. ‘Al snel heb je door hoe het werkt en kun je veel zelf doen, maar we huren bijvoorbeeld bij Chinese uitvaarten wel iemand in die de rituelen doet.’

Satudarah

Friperson vindt het moeilijk om zijn werk los te laten. ‘Ik ben sinds 2011 niet op vakantie geweest.’ Maar ook Van Der Hout gaat niet langer dan een paar dagen achter elkaar weg. ‘Ik was in Frankrijk toen ik gebeld werd door een vriendin, over een overleden tante. ’s Avonds kwam ik thuis, en ben ik er meteen heengegaan. Dat doe je nu eenmaal.’ Het is soms moeilijk om aan vrienden uit te leggen waarom ze weinig tijd voor zichzelf neemt, maar ze geniet echt van haar werk. ‘Elke dag is anders.’

Zo deed Friperson een tijdje terug de begrafenis van een Surinaamse man. ‘Hij had gezegd: ‘Als ik ga, dan wil ik dat Dennis het doet.’ Ik wist niet dat hij van Satudarah was. Twee weken later overleed hij aan een hartstilstand. Dus ja, die uitvaart deed ik.’

Het was de uitvaart van Etou’s Belserang, voormalig chapterhoofd van Satudarah Amsterdam. Friperson stond in nauw overleg met de driehoek, naast agenten op straat hield een politiehelikopter de door Amsterdam trekkende rouwstoet in de gaten. Los van wat afgestoken vuurwerk verliep de uitvaart en de stoet, hoewel druk bezocht, zonder overtredingen of echte problemen. Friperson: ‘Ze willen het op hun eigen manier doen, dus dat regel je.’

Waar: Rijswijk

Sinds: 2017

Aantal werknemers: 3

Jaaromzet: 1,4 miljoen euro

Meer over