Nederlandse zeelieden nog steeds vast in havenstad Bandar Imam Khomeiny 'Achterdocht en geld bewegen Iran in gijzeling'

Al een maand liggen een sleepboot en een drijvende bok van Smit Internationale aan de ketting in de Iraanse havenstad Bandar Imam Khomeiny....

Van onze verslaggever

ROTTERDAM

Met stille diplomatie trachten het ministerie van Buitenlandse Zaken en Smit Internationale de werknemers vrij te krijgen. Donderdag was er verwarring. Het Iraanse persbureau Irna citeerde een woordvoerder van de Iraanse regering die betoogde dat de bemanning, exclusief twee kapiteins, op vrije voeten zou zijn. Buitenlandse Zaken sprak dat tegen.

In opdracht van de regering in Teheran waren de sleepboten bezig een Kroatisch vrachtschip boven water te halen. Zij onderbraken dat werk om een Amerikaanse helikopter te bergen. Iran beweert dat Smit daarvoor toestemming had moeten vragen en is beducht voor medewerking van Smit aan vermeende spionageactiviteiten van de Amerikanen. De woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken, Mahmoud Mohammadi, verklaarde gisteren dat Smit een rechtszaak te wachten staat.

Eén sleepboot met acht Nederlandse opvarenden kreeg het afgelopen weekeinde toestemming te vertrekken. Teheran houdt nu nog een sleepboot en een drijvende bok vast met zeven Nederlandse en 27 buitenlandse werknemers. Buitenlandse Zaken maakte gisteren duidelijk dat het eventuele vertrek van het personeel onvoldoende is. 'De bemanning kan niet weg zonder boten.' Smit en Buitenlandse Zaken zwijgen over de onderhandelingen.

'De Nederlandse regering en Smit moeten de kwestie heel low key houden', zegt W. Lubberhuizen, lid van de raad van bestuur van het baggerbedrijf Boskalis. Tijdens de Golfcrisis in 1990 werd personeel van Boskalis en Volker Stevin vastgehouden in Irak. Lubberhuizen was nauw betrokken bij de gesprekken, die uiteindelijk tot hun vrijlating leidden.

'Iran is zeer achterdochtig', zegt Lubberhuizen. 'Zij zijn gevoelig voor de overmacht van de Verenigde Staten. De berging van een Amerikaanse heli vinden wij normaal, maar bij de Iraniërs gaan alle stekels overeind staan. Een klein land als Nederland is kwetsbaar en kan zich maar weinig permitteren. Dat weet men in het Midden-Oosten en daarom pakken ze Smit.'

Lubberhuizen verwacht dat de affaire-Smit tot een goed einde komt. 'De Nederlandse regering pakt dit op hoog niveau aan. Dat werkt. Toen wij mensen in Irak vast hadden zitten, moest ik iedere week bij het kabinet en minister Van den Broek komen om uit te leggen waar we mee bezig waren. Ik zat ook iedere week op de Iraakse ambassade. Het is heel vervelend voor een bedrijf als Smit, maar ook dit komt tot een oplossing.'

Een scheepvaartexpert in Rotterdam die niet met name genoemd wil worden, meent dat het Iran 'puur om geld' is te doen. 'Volgens mijn speculatie is het ordinaire chantage. Ik heb al met zoveel volken en culturen te maken gehad. Dat ruik je. Bovendien wil Teheran de Amerikanen laten zien dat ze dat gevlieg met helikopters voor de kust zat zijn.'

Over het bedrag dat de Iraniërs eisen, zegt hij: 'The sky is the limit. Een bedrag met veel nullen. Het maximum is de waarde van de twee schepen die nog aan de kade liggen. Dat is vijf- tot tien miljoen gulden. Als het materiaal betrekkelijk nieuw is, kan dat bedrag iets hoger zijn.

'Iran wil geen quick deal. De politieke kaart moet voldoende worden uitgespeeld. Als de gijzeling voortduurt, is er meer publiciteit en krijgen de Amerikanen de irritatie van Teheran goed onder de neus gewreven. Daarna wordt de zaak afgekocht.'

Boskalis en Volker Stevin zouden in 1990 ook hebben betaald voor de vrijlating van hun personeel door Irak. De top van beide ondernemingen sprak dat destijds tegen en Lubberhuizen doet dat nog steeds. 'Geen sprake van.'

'De bemanning van de schepen van Smit maakt het goed', meldt Buitenlandse Zaken. P. Feith, onderhandelaar van de Nederlandse regering in Iran, was woensdag aan boord en is volgens het ministerie van plan vandaag of morgen opnieuw een bezoek te brengen aan Bandar Imam Khomeiny. De twee kapiteins zijn niet op hun schepen. Met Feith en een vertegenwoordiger van Smit Internationale uit Rotterdam voeren zij de besprekingen in Teheran.

Meer over