Nederlandse skiërs haastten zich naar Oostenrijk: ‘Ze snakken naar koude berglucht’

Nu de Oostenrijkse skigebieden weer open zijn, grijpen Nederlanders hun kans en vertrekken naar de drukbezette pistes. ‘We moesten wel 300 euro uitgeven voor een sneltest, maar we zijn er!’ De Oostenrijkse ski-industrie ontvangt ze met open armen.

Tjerk Gualthérie van Weezel
Oostenrijk, Ischgl, 29-12-2021
Skiërs (uit Rotterdam) staan klaar voor een afdaling op de piste van Ischgl. Beeld Guus Dubbelman / De Volkskrant
Oostenrijk, Ischgl, 29-12-2021Skiërs (uit Rotterdam) staan klaar voor een afdaling op de piste van Ischgl.Beeld Guus Dubbelman / De Volkskrant

Wijdbeens en met beide armen uitgestoken slingert Lennard (4) zich een baan naar zijn trotse ouders. Twee keer valt hij. Bijna net zo snel staat hij weer op en gaat verder. Bang is hij duidelijk niet. Eerder het omgekeerde. ‘Ik ben Max Verstappen, dus ik rem niet’, heeft hij eerder deze week stellig tegen zijn moeder gezegd. Vandaag lukt het hem aan het einde van zijn derde les een bochtje te maken. Ski-instructeur Vera geeft hem een boks. ‘Goed jongen! Tot morgen.’

De pret van de kinderen, de natuur van de bergen, de vrijheid. Dat is wat wintersport zo leuk maakt, zegt vader Andre (41, liever geen achternaam) terwijl de sneeuw neerdaalt op de drukbezette pistes van het Oostenrijkse skigebied Ischgl.

Net als honderdduizenden andere Nederlanders gaat de familie uit Amersfoort – die verder bestaat uit moeder Valérie (40) en dochter Fréderique (7) – elk jaar op wintersport. Nou ja, elk jaar. Bijna twee jaar geleden, in maart 2020, waren ze voor het laatst. Toen ging Oostenrijk in lockdown en moesten ze subiet het skigebied verlaten. Sindsdien bleven de skigebieden dicht. Tot nu. Andre: ‘We zijn echt blij dat het gelukt is hier te komen. En dat Lennard voor het eerst op de ski’s staat.’

Boosterprik

Daarvoor moest de familie wel een dag eerder dan gepland naar Oostenrijk afreizen. Op 24 december kwamen ze aan, net voordat de regel inging dat toeristen uit Nederland, Noorwegen, Denemarken en Groot-Brittannië een boosterprik moesten hebben om Oostenrijk binnen te komen. Andre: ‘We moesten wel bijna driehonderd euro uitgeven aan spoed-PCR-testen, die vervolgens nooit gecontroleerd zijn. Maar: we zijn er!’

Niet alleen vele skiënde Nederlanders die vervroegd naar Ischgl vertrokken, zijn blij. In de lounge van Hotel Solaria verschijnt een glimlach op het gezicht van Ankie Kathrein (49). Als Javaans-Surinaamse uit Hoogezand-Sappemeer belandde Kathrein in 2001 door de liefde in het Oostenrijkse bergdorp. Inmiddels draagt zij een dirndl en runt ze met haar man Markus een vijfsterrenhotel met 58 kamers in een stijl die Kathrein zelf als ‘modern-traditioneel’ omschrijft. Veel hout en natuursteen uit de omgeving, boven de balie de schedel en het gewei van een met kleurige kristallen beplakt edelhert.

In totaal was Solaria 638 dagen dicht, sinds vrijdag 13 maart 2020, zegt Kathrein in een accent waarin zowel Groningen als Oostenrijk te horen zijn. Vorige winter was skiën het hele seizoen onmogelijk en in de zomer trekt Ischgl te weinig toeristen om open te gaan. Groot was dus de opluchting toen op 12 december de eerste stamgasten weer arriveerden. ‘Samen met Markus en een deel van het personeel hebben we ze een ere-ontvangst gegeven.’

Snowboards, ski's en een vrolijk versierde helm: Ischgl heeft het twee jaar moeten missen.  Beeld Guus Dubbelman / De Volkskrant
Snowboards, ski's en een vrolijk versierde helm: Ischgl heeft het twee jaar moeten missen.Beeld Guus Dubbelman / De Volkskrant

Begin november zag het er allemaal niet naar uit. Oostenrijk ging toen wegens een grote besmettingsgolf in lockdown, het hoogseizoen dreigde wederom in het water te vallen. Toen de maatregelen al na enkele weken werden versoepeld, was dat dus een grote opluchting in alle Oostenrijkse wintersportgebieden.

Maar, zoals dat gaat met de pandemie, was er al snel nieuwe stress: de vereiste boosterprik voor mensen uit landen waar de omikronvariant snel terrein wint. Zeker voor Ankie en Markus Kathrein, die veel vaste gasten uit Nederland en Groot-Brittannië hebben, was dat bedreigend. ‘We hebben direct alle Britse en Nederlandse gasten gebeld die kort na de 24ste zouden komen. Veel Britten annuleerden. Maar bijna alle Nederlanders besloten eerder te komen.’

Superspread

In de beknopte geschiedenis van de coronapandemie heeft Ischgl een eigen hoofdstuk. Een barman van après-skibar Kitzloch bleef in maart 2020 ondanks milde klachten doorwerken en infecteerde gasten uit alle windstreken van Europa. Deze internationale superspread wekte zoveel verontwaardiging dat het Oostenrijkse Openbaar Ministerie een strafrechtelijk onderzoek instelde naar nalatigheid. Vorige maand maakte justitie bekend dat het onderzoek geen strafbare feiten heeft opgeleverd.

Hotelhoudster Ankie Kathrein, Aziatisch-Groningse met een Oostenrijks accent en een Dirndl. Beeld Guus Dubbelman / De Volkskrant
Hotelhoudster Ankie Kathrein, Aziatisch-Groningse met een Oostenrijks accent en een Dirndl.Beeld Guus Dubbelman / De Volkskrant

Maar dat het dorp nog steeds onder een vergrootglas ligt, bleek afgelopen week toen een medewerker van Kitzloch positief testte. Het bericht haalde in heel Europa het nieuws. Die verontwaardiging is flauw, vindt eigenlijk iedereen die je het in Ischgl vraagt. ‘Overal testen mensen positief’, zegt Ankie Kathrein. ‘Waarom is één geval in Kitzloch dan groot nieuws? Terwijl iedereen hier echt zijn best doet om zich aan de regels te houden.’

De veiligheidsmaatregelen worden inderdaad behoorlijk streng nageleefd. In alle publieke binnenruimten zijn de extra beschermende FFP2-maskers verplicht. Rond de skiliften lijkt de stoet glimmende skibrillen met spitse mondkapjes wel een optocht kleurrijke insecten. In alle horeca en in niet-essentiële winkels wordt om QR-codes gevraagd, wie niet gevaccineerd of genezen is komt niet binnen. En in de vele après-skibars die het dorp telt zitten de gasten op vaste plaatsen en staat de muziek zacht. Tot 10 uur, dan is het Sperrzeit en moet iedereen naar huis.

Er is Ischgl veel aan gelegen om een nieuwe lockdown te voorkomen. Het dorp heeft de afgelopen jaren enorm geïnvesteerd om uit te groeien van een bescheiden boerendorp met een skigebied tot een mondain skiresort. Hotels en uit de kluiten gewassen chalets staan er in smetteloze pastelkleuren tiptop bij. Onder het dorp is een grote parkeergarage uitgehouwen om een vloot prijzige bolides netjes op te bergen. Voor voetgangers die van de ene naar de andere kant van het dorp willen, is een speciale tunnel met loopband gegraven. Zodat ze niet te veel hoeven te klimmen.

De belangrijkste investeringen worden pas zichtbaar wanneer je vanuit het dorp op 1.300 meter hoogte de gondel neemt naar het enorme skistation Idalp op 2.300 meter. Boven vermengt de ijle berglucht zich met de geuren van de frituur en van het luxe restaurant waar smoked ribeye op houtskool wordt gegrild.

Infrastructuur

Vanuit Idalp voeren liften verder omhoog tot 2.800 meter. Zo hoog ligt er eigenlijk altijd sneeuw, wat in tijden van klimaatverandering een enorme aanbeveling is. Tweehonderd kilometer piste wordt regelmatig met sneeuwkanonnen van verse poedersneeuw voorzien. Bijna heel deze peperdure infrastructuur is in handen van een vennootschap van lokale ondernemers, waartoe ook Markus en Ankie Kathrein behoren.

De sneeuwzekerheid maakt dat Ischgl sterk staat in de concurrentie met lager gelegen gebieden, waar door klimaatverandering steeds vaker pistes dicht zijn. Ook nu, in de laatste dagen van 2021 is dat weer het geval. Een tong van warme Atlantische lucht likt aan de noordkant van de Alpen en veroorzaakt stevige dooi en regen die de sneeuw in de dalen tot pap maakt. Op Idalp dwarrelen nog altijd dikke vlokken sneeuw.

Goedkoop is het niet. Alleen een skipas kost al 300 euro in Ischgl. Beeld Guus Dubbelman / De Volkskrant
Goedkoop is het niet. Alleen een skipas kost al 300 euro in Ischgl.Beeld Guus Dubbelman / De Volkskrant

Maar om al die investeringen te kunnen dragen, vertrouwt Ischgl op welgestelden die bereid zijn voor al die luxe te betalen. Alleen de skipas al kost in het hoogseizoen ruim 300 euro voor een weekje toegang tot de pistes. Bovendien kan Ischgl dankzij de hoge pistes profiteren van een skiseizoen dat loopt van november tot mei.

Nu die inkomsten zo lang zijn uitgebleven, zitten heel wat ondernemers met grote financiële zorgen. De regering biedt ze, anders dan in Nederland, geen vergoeding voor geleden schade. Zij kunnen alleen een lening krijgen om de gaten te vullen.

Ook in hotel Solaria zijn de schulden hard opgelopen. ‘We zullen nog heel wat goede jaren moeten hebben om die terug te betalen’, zegt Ankie Kathrein. Vooral het feit dat zij hun kinderen mogelijk zullen opzadelen met die schulden, vinden de Kathreins vervelend.

Ook veel skileraren hebben een lastige tijd achter de rug, zegt Alois Kurz (48) in de kleine kantine van de skischool bij Idalp. ‘We kregen een kleine werkloosheidsvergoeding.’ Zelf melkt hij daarnaast nog tien koeien, maar daarvan kan hij bij lange na niet leven. Werken is veel beter, zegt hij, tevreden over alle skiërs die zijn teruggekeerd. ‘Velen van hen zeggen dat ze hebben gesnakt naar de koude berglucht en het gevoel dat je haast gewichtloos van een berg zweeft.’

Alleen een jonge snowboarder in de hoek van de kantine denkt daar even anders over. Met betraande ogen zit hij gombeertjes te eten om zijn pijn te verlichten. Hij is net hard gevallen. Kurz: ‘Zijn moeder komt hem zo halen.’

Lange rijen bij priklocatie

De komende weken blijft het spannend voor de skiliefhebbers en iedereen die van hen afhankelijk is. Om te beginnen hoe het gaat met de Nederlanders. Kurz verwacht dat velen die nog niet gevaccineerd zijn in Duitsland een boosterprik zullen halen. Afgelopen dagen stonden onder meer bij een priklocatie in Aken al lange rijen Nederlanders die zo hun Oostenrijkse wintersport probeerden te redden.

Vervolgens is er 10 januari: de dag dat de Oostenrijkse regering beslist of de huidige maatregelen voldoende zijn om de omikronvariant aan te kunnen. ‘Het zou heel erg zijn als we weer dicht moeten’, zegt Ankie Kathrein. ‘Het betekent dat we weer veel geld hebben uitgegeven aan personeel en eten dat wij niet kunnen terugverdienen.’

De familie uit Amersfoort maakt Ischgl intussen blij. ‘Het is misschien decadent, maar wij hebben besloten nog een week langer te blijven’, zegt vader Andre, die een familiebedrijf runt. ‘Het is hier heerlijk en in Nederland is nog altijd niets te doen.’

Meer over