Reportage

Nederlandse belegger blijft gewoontedier

De turbo's en boosters vliegen je om de oren bij de Beleggersfair. Maar de Nederlandse beleggers blijven liever voorzichtig dan dat zij vol gas vooruitgaan met een nieuw product. De crisis zit nog te vers in het geheugen voor 'gokjes'.

Kleine beleggers krijgen advies. De Nederlandse belegger neemt niet graag risico, toch zoeken velen een alternatief voor de lage spaarrente. Beeld Guus Dubbelman/De Volkskrant
Kleine beleggers krijgen advies. De Nederlandse belegger neemt niet graag risico, toch zoeken velen een alternatief voor de lage spaarrente.Beeld Guus Dubbelman/De Volkskrant

Bij de ingang van de Beleggersfair in de RAI in Amsterdam staat een gouden troon: vanaf deze plek mogen de beleggingsgoeroes hun adviezen over de bezoekers uitstrooien. Maar eigenlijk regent het overal gouden tips. Van de plenaire sessies onder leiding van Jort Kelder in de grote zaal tot aan de statafels tijdens de lunch. Bij één kraampje staren drie grijzende mannen gebiologeerd naar een scherm vol kleurige curves. 'Dáár moet je instappen, zie je?', wijst de uitbater. 'En op dat punt moet je er natuurlijk uitgaan.'

Aarzeling op de beurs

De Nederlandse economie groeit weer, het afgelopen kwartaal zelfs met 0,7 procent. Maar taferelen zoals in de jaren negentig, toen beleggen hét onderwerp was van verjaardagsfeestjes tot het 8-uurjournaal, blijven voorlopig uit. Iets meer dan één op de vier Nederlanders doet het wel eens, blijkt uit onderzoek van vermogensbeheerder Blackrock. Maar de overgrote meerderheid blijft tegen de klippen op sparen. Zij beschouwen beleggen als een gevaarlijk gokspel.

Ondanks vette jaren op de beurs is de crisis nog lang niet uit het geheugen verdwenen. Die aarzeling is ook zichtbaar op de beurs. Er is best wat publiek bij dit naar eigen zeggen 'grootste beleggersevent van Nederland', maar geen topdrukte. De bezoekers tonen zich nieuwsgierig, maar nog verre van euforisch. En de bereidheid risico's te nemen? Die lijkt volgens menigeen juist weer een beetje af te nemen.

Aan het aanbod ligt het niet. Belegger en miljardair Warren Buffett sprak ooit over derivaten als 'financiële massavernietigingswapens'. Die zijn er ook voor de huis-tuin-en-keuken belegger. Waaghalzen kunnen vandaag onder meer terecht bij Goldman Sachs en BNP Paribas. Beide bieden turbo's en boosters aan. Twee zogenoemde 'hefboomproducten'. Daarbij wordt de oorspronkelijke inleg vergroot met geleend geld. Als je goed zit, is de opbrengst extra hoog. Maar dat geldt ook voor de potentiële schade als het tegenvalt. Niet voor niets waarschuwt toezichthouder AFM al jaren voor de risico's van dit soort beleggingen.

Opgejaagd

De meeste aanwezigen pakken het liever wat voorzichtiger aan. Vooral de oudere doelgroep - flink in de meerderheid - heeft een duidelijke voorkeur voor 'stenen'. Van Duits vastgoed tot het Super Winkelfonds, dat in filialen van Albert Heijn, Lidl en andere supermarkten investeert. Klanten voelen zich opgejaagd door de lage rente, vertelt verkoopadviseur Michael Jansen van Topparken, dat belegt in vakantiehuizen.

'Ze zoeken een alternatief voor sparen bij de bank. Aandelen zijn en blijven een risico, maar met vastgoed heb je iets tastbaars in handen. Dat biedt zekerheid.' Het fonds stelt een gegarandeerd rendement tot wel 8 procent in het vooruitzicht. Dat werpt zijn vruchten af. Hoewel het devies op de Beleggersfair 'kijken, niet kopen' is, heeft Jansen al twee vakantiewoningen aan de man gebracht.

Risicomijders hebben nog een andere mogelijkheid: de razend populaire exchange-traded funds, kortweg ETF's. Daarmee volg je niet één aandeel maar een hele index, bijvoorbeeld de AEX. Gaat die omhoog, dan stijgt ook de waarde van de bijbehorende ETF. Het is een vorm van passief beleggen. Mede door de lage kosten is die strategie al lange tijd aan een indrukwekkende opmars bezig.

Beleggingen voor de durfal

Turbo's, Sprinters, Boosters
Ondanks kleine verschillen werken deze producten met hetzelfde principe. De klant legt geld in, de bank financiert de rest. Die 'hefboom' biedt de kans om snel rijk te worden of heel arm.

Contracts For Difference (CFD)
Product om op een koersstijging of daling te wedden van een onderliggend product, van aandelen tot grondstoffen.

Binaire optie
Toezichthouder AFM vindt deze beleggingen zo gevaarlijk dat zij pleit voor een reclameverbod: 'Het is bijna onmogelijk om op lange termijn winst te maken met dit soort producten.'

Gewoontedieren

De laatste jaren groeit ook de belangstelling onder particulieren explosief, merkt Bouke van den Berg van Think ETF. Hij weet hoe hij hier zijn waar aan de man moet brengen. 'ETF's zijn saai. Dat is juist hun kracht. Wij zorgen voor het rustdeel van je beleggingsportefeuille. Zodat je 's avonds rustig kunt slapen.' Nog een voordeel volgens hem: 'Behalve dat de koersen kunnen stijgen, vinden mensen het dividend echt fantastisch. Dat is een heel lekker stukje cashflow.'

Zo blijft de Nederlander met geld een gewoontedier, alle financiële innovatie ten spijt. 'Heel soms zie je nu dat Jan de belegger ook een buitenlandse beurs, zoals de Duitse Dax gaat volgen', zegt Geert-Jan Nikken van adviseur Leomont. Hij verzorgt ook regelmatig lezingen voor beleggingsclubjes. 'Maar je merkt toch dat Nederlandse particulieren het nog altijd graag bij de AEX houden.' Errol Keyner, adjunct-directeur van beleggersvereniging VEB, bevestigt die trend. 'Wij zien nog steeds heel veel traditionele stock-picking. Het verschil is hooguit dat beleggers tegenwoordig soms ook wat proberen in het buitenland. Natuurlijk, beleggen met een hefboom is spannend en sexy. Maar ik hoor om mij heen de nodige particulieren die hier hun vingers aan gebrand hebben.'

Dan liever wat voorzichtiger te werk gaan, in plaats van vol gas vooruit met kans op het maken van brokken. Zelfs voor wie op deze vrijdag rijk hoopt te worden zonder ook maar een greintje risico te lopen, zijn er mogelijkheden. Binck biedt 1.500 euro beleggingstegoed aan degene die vandaag de slotkoers van de AEX goed heeft. De bezoeker die het bedrag aan supermarktwaren in de kar raadt, maakt kans op 500 euro winkeltegoed. Een gokje wagen was nog nooit zo veilig. Zelfs als het slechts een visschoteltje oplevert: de hoofdprijs voor wie het gewicht van twee gouden stierenbeeldjes raadt.

Meer over