Reportage

Naar het Fieldlabcafé in Utrecht: ‘Het genot van een tapbiertje is onbeschrijfelijk’

Café Ubica in het centrum van Utrecht.  Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Café Ubica in het centrum van Utrecht.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

In Utrecht is woensdag het experiment met de Fieldlab-cafés begonnen. Tot en met 17 april zijn vijf cafés uitverkoren die onder strenge voorwaarden gasten mogen ontvangen. Na zes maanden is de barkast weer gevuld en staan de tafels op hun plek. ‘Ik dacht: oh ja, zo zag het er vroeger uit.’

Ze mogen na ruim een half jaar weer naar de kroeg, al zijn Yara, Myrthe en Simone tijdens het FieldLab-experiment in Utrecht ook proefpersonen met een ‘tag’ die al hun bewegingen registreert. Toch staan de drie studenten bij café Hofman op het Janskerkhof gevoelsmatig voor de hemelpoort. ‘Eindelijk weer onder de mensen, we gaan meteen voor de halve liters bier’, zegt Yara.

‘De honger naar deze test in de horeca is groot, of beter gezegd de dorst’, aldus de Utrechtse burgemeester Sharon Dijksma, woensdag bij de aftrap van het FieldLab-experiment waarbij vijf cafés in de binnenstad weer bezoekers mogen ontvangen. Vooraf reserveren en laten testen, een negatief testbewijs mee, een tijdslot, een vaste zitplaats en een chip om die de bewegingen registreert; ondanks die beperkingen probeerden een half miljoen mensen in de regio Utrecht zich in te schrijven.

Ventiel los

Het versoepelen van de coronamaatregelen is meer dan ooit nodig om het draagvlak te behouden, zegt burgemeester Dijksma. ‘De samenleving staat onder hoogspanning, je hebt een ventiel nodig om mensen weer perspectief te geven.’

Dat ventiel wordt woensdag gretig losgedraaid in de Utrechtse binnenstad, al mogen de uitverkorenen tijdens de test nog niet gezellig aan de toog een biertje drinken. ‘We verzamelen nu juist data om te kijken, wanneer dat weer verantwoord kan’, zegt Roberto Traversari, hoofdonderzoeker van TNO.

Bij grandcafé Ubica noteert eigenaar Stefan Elvers sinds de eerste lockdown in maart 2020 een omzetverlies van 1,9 miljoen euro. En de schuldenlast is sinds de gedwongen sluiting in oktober alleen maar gegroeid. Woensdag krijgt hij met Chiem en Jos gretige bezoekers die het niet bij één biertje laten. ‘Je zal hier om 12 uur aan de koffie hebben gezeten’, zegt Jos ‘Dat kan ik ook thuis drinken. ‘

Rap tempo

Ze hebben een tijdslot voor twee uur gereserveerd en de biertjes gaan er in rap tempo doorheen. ‘Het genot van een tapbiertje is onbeschrijfelijk’, zegt Jos. Ubica is de laatste halte voor de ware goudzoekers bij deze test, want Demi en Susan mogen vanaf 12 uur ook nog wijnbar VinVin en café Hofman bezoeken. ‘Het is extra leuk om de verschillende ambiances in deze zaken te ervaren.’

De 22-jarige vrouwen roken voor de deur van Ubica een sigaretje en worden door een medewerker meteen vermanend toegesproken. ‘Let op de anderhalve meter afstand, dames!’ Ze delen sinds een half jaar een huis. ‘Maar we hebben buiten de deur niks samen kunnen doen’, zegt Demi. ‘Dit is ons eerste uitje. We hebben tijdens de pandemie nooit tegen elkaar gezegd: hoe laat gaan we weg. We hoeven niet lam te worden, het is al leuk om iets anders te doen dan thuiszitten.’

Even als vanouds

Bij café Hofman was het vóór covid-19 altijd feest. ‘We hebben een groot terras, serveren diners en ’s nachts kun je er dansen’, zegt Anouk Heijne. En haar collega Marcel Westerveld: ‘Het gaat dag en nacht door. We hebben ons noodgedwongen gericht op thuisbezorgen van maaltijden. Maar na zes maanden hebben we weer een schone, gevulde barkast en staan de stoelen en tafels op hun plek. Ik dacht: oh ja, zo zag het er vroeger uit.’

Woensdagmiddag gaat het even als vanouds los in Hofman met hossende en zingende studenten. ‘Zuipen en shotjes in een hoog tempo’, zegt Demi. Het is alweer iets rustiger, wanneer Yara (25), Myrthe (23) en Simone (24) hun gedroomde halve liters bier bestellen. ‘En lekker borrelhapjes erbij’, zegt Simone. ‘Dit heb ik zo gemist, je krijgt echt energie van die mensen om je heen. Zelfs als je er vanwege de restricties niet mee kunt praten.’

Proefverlof

In de cafés wanen de gasten zich soms ook gevangenen op proefverlof, met die chip om hun nek die hun bewegingen registreert. ‘Je denkt toch als je naar het toilet gaat: dit gaan ze zien’, zegt Myrthe. ‘Het lampje knippert in je gezicht, wanneer je gaat lopen. En nog eens als je op de wc zit, aan de lampen hangen ook tags. Je voelt je een beetje bekeken, maar dat is in dit onderzoek ook de bedoeling. Ik heb het er graag voor over.’

Stefan Elvers van café Ubica noemt het ‘onzin’ dat de anderhalve meter afstand verdwijnt, zodra alcohol in het spel is. De sociale controle is groot tijdens de eerste testdag. Demi ergerde zich bij Hofman aan het gedrag van sommige studenten. ‘Een jongen wilde zonder mondkapje naar het toilet, gelukkig werd hij snel gecorrigeerd. Het is de enige manier om de horeca weer open te krijgen, laten we ons dan ook aan die maatregelen houden.’

‘Too little, too late’

Koninklijke Horeca Nederland houdt bedenkingen tegen de test. ‘Too little, too late’, zegt directeur Dirk Beljaarts. ‘Het wordt nu door staatssecretaris Keijzer gepresenteerd als de heilige graal, terwijl we weten dat de horeca veilig open kan. Het kabinet heeft in het coronabeleid fout op fout gestapeld. Ook de rekening voor de vertraging in de vaccinaties wordt bij de horeca gelegd.’

Het maakt de bezoekers bij het FieldLab-experiment in Utrecht niet uit. ‘Het liefste zouden we nu naar het volgende café gaan’, zegt Simone, wanneer ze na twee uur café Hofman moet verlaten. En Yara: ‘Ik wilde me binnen eigenlijk vastketenen aan een paal.’ Lachend kondigt Simone aan dat ze een kratje bier gaat halen bij de supermarkt. Om het gelukzalige gevoel nog even vast te houden.

Meer over