Na ING krijgen Britse banken met Kroes te maken

Achtergrond..

Van onze verslaggever Frank van Alphen

Amsterdam Eurocommissaris Neelie Kroes (mededinging) is na ING nog niet klaar met de bankensector. Met name de Britse Royal Bank of Scotland (RBS) en Lloyds Group kunnen ingrijpende maatregelen vanuit Brussel verwachten. Deze banken zijn de grootste instellingen met staatssteun die nog een overeenkomst met Kroes moeten sluiten.

Commerzbank en ING gingen de twee Britse banken voor. Beide moesten hun balans met bijna de helft inkrimpen. Bij kleinere banken en verzekeraars met staatssteun worden minder ingrijpende maatregelen verwacht.

ING maakte maandag bekend de verzekeringspoot (Nationale-Nederlanden en Amerikaanse verzekeraars) af te stoten en afscheid te nemen van de Amerikaanse tak van internetbank ING Direct.

Het besef dat de bank- en verzekeringsactiviteiten moesten worden gesplitst, sluimerde al langer bij ING. De verkoop van ING Direct in de VS en het afstoten van Nederlandse hypotheek- en kredietbedrijven zijn opgelegd door eurocommissaris Kroes.

De ombouw van een wereldwijd actieve bank-verzekeraar naar een grote Europese bank is de prijs die ING betaalt voor het tweemaal inroepen van staatssteun. Eind vorig jaar kreeg de bank een kapitaalinjectie van 10 miljard euro. Later schoof ING de risico’s op een grote portefeuille Amerikaanse hypotheken met een twijfelachtige reputatie door naar de overheid.

‘De Europese Commissie volgt het normale regime bij staatssteun’, zegt Bart Hessel, hoogleraar Europees recht aan de Universiteit van Utrecht. ‘De commissie neemt geen zwaardere maatregelen dan in andere sectoren.’

De handelswijze van de Europese Commissie is ontstaan na overheidssteun aan Fokker en RVS. ‘Toen is het beleid aangescherpt. De overheid mag onder strenge voorwaarden levensvatbare ondernemingen tijdelijk helpen. Die bedrijven moeten dan wel een herstructureringsplan indienen waarin ze laten zien hoe ze weer op eigen benen kunnen staan’, aldus Hessel.

‘De impact van de maatregelen is groot. Het is een soort straf voor het ontvangen van staatssteun. Banken mogen niet profiteren van overheidssteun’, zegt Paul Beijsens, analist bij Theodoor Gilissen Bankiers. De Europese Commissie kijkt verder nog naar kleinere banken in Ierland en België (Dexia en KBC).

In Nederland is Aegon de instelling die de meeste steun kreeg na ING. De verzekeraar, die 3 miljard euro ontving, heeft een herstelplan ingediend bij de Europese Commissie. ‘Over dat plan zijn we nu in gesprek’, zegt een woordvoerder van de verzekeraar. Analisten vinden het onwaarschijnlijk dat Aegon verregaande maatregelen zal moeten nemen. ‘Aegon heeft bijvoorbeeld al een miljard euro terugbetaald’, zegt Maarten Altena van SNS Securities. ‘Bovendien is het een ander bedrijf: het is een verzekeraar en geen bank. De staatssteun voor verzekeraars heeft tot minder marktverstoring geleid, waardoor de Commissie ook minder hoge eisen stelt.’

Er zijn ook veel Europese banken die zich niets hoeven aan te trekken van Kroes en haar ambtenaren. ‘De steun aan Franse banken was verplicht door de overheid’, aldus Beijsens. ‘Die kunnen zich verweren door te zeggen dat ze nooit om steun hebben gevraagd.’ Grote banken als Barclays, HSBC en Deutsche Bank hebben hun eigen boontjes gedopt en kunnen een eigen plan trekken.

Een ander geval is de Zwitserse bank UBS. Die valt domweg niet onder Kroes omdat Zwitserland geen lid is van de EU.

Beijsens verwacht dat andere grote banken zich zullen terugtrekken op enkele belangrijke markten. ‘Maar dat gaat minder voortvarend dan met de Europese Commissie als aanjager.’

Meer over