NIEUWS

Na Brexit richten Britten zich op Azië: The Great Game

In de Europese Unie valt voor de Britten steeds minder te halen. Ze kijken daarom naar het Verre Oosten. Daar waar ze ooit heer en meester waren. Maar ze zijn nu de vragende partij.

De Britse minister van Internationale Handel Liz in een videogesprek met de Japanse minister van Buitenlandse Zaken Motegi Toshimitsu. Beeld EPA
De Britse minister van Internationale Handel Liz in een videogesprek met de Japanse minister van Buitenlandse Zaken Motegi Toshimitsu.Beeld EPA

De Britse minister van Internationale Handel Liz Truss was onlangs in Thailand, haar collega van Buitenlandse Zaken Dominic Raab in Indonesië en een half jaar geleden schitterde het koninklijke echtpaar Kate en William tijdens een bezoek aan Singapore. Het is duidelijk waar de interesse van de gebrexiteerde Britten heengaat: Azië. De handelsrelatie met de rest van Europa is in de eerste drie maanden na de Brexit tot het vriespunt gedaald. De Britten kijken verder het oosten, naar wat het ‘subcontinent’ wordt genoemd.

De Aziatische avonturen zijn een nieuwe versie van The Great Game, zoals de geopolitiek om dat enorme continent in de 19de eeuw werd genoemd. Niet Rusland is nu de voornaamste concurrent, maar landen van de Europese Unie. De Britten handelen er momenteel minder dan Duitsland, Frankrijk en Nederland, maar inmiddels hebben ze handelsovereenkomsten gesloten met Japan, Vietnam en Singapore. Dat was relatief gemakkelijk omdat deze waren gebaseerd op bestaande deals met Brussel.

null Beeld Volkskrant Infographics
Beeld Volkskrant Infographics

Global Britain

Het past niet alleen bij de Global Britain-filosofie, maar het is ook bittere noodzaak. Half maart werd bekend dat de Britse export van goederen naar het Europese vasteland met meer dan 40 procent is gedaald. Dat was meer dan verwacht. De lockdown speelde een flinke rol, maar dat kan de neergang niet helemaal verklaren. Vooral de handel in vee en voedsel kromp; de export van schelpdieren daalde zelfs met 83 procent. Een onverwacht effect van de Brexit is dat Britten meer oesters en kreeften zijn gaan eten.

Enig herstel in februari en maart heeft aangetoond dat de krimp vooral te maken had met kinderziekten, maar dat de handel naar de EU permanent zal verminderen staat wel vast.

Slechte tijding is er ook van het financiële front. De hoop op een Brits-Europees akkoord op het gebied van financiële dienstverlening neemt af, nu Brussel de Britten hardere voorwaarden wil opleggen dan bijvoorbeeld de Amerikanen. Bovendien heeft de EU inmiddels de regels aangescherpt voor het opzetten van bijkantoren op het vasteland, waarmee de Briten voet aan vaste wal wilden houden.

Voorbij Europa

Enkele Londense topbankiers hebben onlangs gezegd dat financiële instellingen – en andere bedrijven – ‘voorbij Europa moeten kijken’. Daarmee doelen ze met name op Amerika en Azië. Omdat de handelsrelatie met de VS gespannen is – zeker sinds de invoering van een belasting op Big Tech – is Azië het aantrekkelijkst. De denktank New Financial heeft berekend dat het Europese aandeel in de financiële wereldhandel de afgelopen vijftien jaar met 30 procent is gekrompen, terwijl het Aziatische aandeel de komende twintig jaar met 24 procent zal stijgen.

Het is vanuit Brits oogpunt een historische ommekeer. In de jaren voor de toetreding tot de Europese Economische Gemeenschap leefde op het eiland de overtuiging dat Europa het voorland was van het Verenigd Koninkrijk en de landen van het voormalige wereldrijk. Hoe anders is de situatie een halve eeuw later.

Er zijn gunstige tekenen voor de Britten. De investeringen vanuit Japan nemen toe. Zo kondigde Nissan aan zijn fabriek in Sunderland carbonneutraal te maken; een belangrijke investering. Uit een onderzoek van PricewaterhouseCoopers blijkt dat Chinese topbestuurders positief zijn over het Britse investeringsklimaat.

Vreugde was er onlangs over een handelsovereenkomst met Qatar en andere Arabische oliestaten. Dat de Britten via de Gemenebest altijd contacten hebben onderhouden met landen als India, Maleisië en Pakistan biedt eveneens hoop. Saillant detail: de Pakistaanse premier en oud-topcricketer Imran Khan was getrouwd met de dochter van een de ‘gangmakers van Brexit’, wijlen miljardair Jimmy Goldsmith.

Het spel zit evenwel vol met valkuilen, zeker nu de Britten de vragende partij zijn. Ze hopen een speciale band te krijgen met Zuidoost-Azië. Veel zal afhangen van hoezeer de Britten hameren op zaken als milieu en mensenrechten. Eind deze maand gaat de Britse premier Johnson naar India om met premier Modi te praten over de toekomstige handelsrelatie met het oude kroonjuweel van het Britse wereldrijk.