columnpeter de waard

Moet ook de ‘As van het Fiscale Kwaad’ worden uitgeroeid, te beginnen in Nederland?

null Beeld

Naast de beruchte As van het Kwaad (Noord-Korea, Irak, Iran, Libië en Syrië) is er ook de As van het Fiscale Kwaad. Zij faciliteren geen terroristen die aanslagen beramen, maar faciliteren het doorsluizen van gelden die voor de Belastingdienst of opsporingsambtenaren moeten worden verhuld.

Corpnet, een onderzoeksgroep van de universiteit van Amsterdam, ontwikkelde enkele jaren geleden een algoritme waarmee de kapitaalstromen van 200 miljoen bedrijven naar de Britse Maagdeneilanden en andere belastingparadijzen werden geanalyseerd. De vijf grootste doorsluislanden waren Nederland (met 23 procent op de eerste plek), Groot-Brittannië, Singapore, Zwitserland en Ierland. Stuk voor stuk hoogontwikkelde democratieën die niet eens op de zwarte lijst van de EU staan, laat staan dat ze door de internationale gemeenschap als paria-staten worden aangemerkt.

Belastingontwijking is minder bloederig, maar leidt tot even grote maatschappelijke ontwrichting als terreur. Het bevordert ongelijkheid – ‘Ik betaal minder belasting dan mijn secretaresse’, zei supermiljardair Warren Buffett – leidt tot oneerlijke concurrentie en ondermijnt de belastingmoraal van de rest van de burgers en bedrijven die zich geen brievenbus (te hoge instapbedragen, juridische kosten en transactiekosten) kunnen permitteren.

Nu is de As van het Fiscale Kwaad niet met luchtacties tot de orde te roepen – zeg: het platbombarderen van de trustkantoren op de Amsterdamse Zuidas – maar het zou te overwegen zijn de betrokken landen even strikte handelssancties op te leggen als die voor Poetins Rusland gelden. Hierbij zou wereldsheriff de VS zijn Navo-partners even moeten laten vallen. Ondanks eerdere datalekken, zoals de Panama Papers, wordt er nauwelijks iets aan gedaan. Nederland laat uit onmacht de vele trusts ongemoeid. Groot-Brittannië grijpt vanwege de soevereiniteitsgedachte niet in bij de laatste speldenprikken van zijn imperium in de Caribische Zee, Het Kanaal en de Ierse Zee. En zo ettert het kwaad door.

Het gebrek aan doortastendheid is verklaarbaar. Nederland heeft Wopke Hoekstra, Groot-Brittannië had Tony Blair. Beiden hebben via een vennootschap op de Britse Maagdeneilanden zaken gedaan. Maar ze voelen zich niet bezwaard, omdat het legaal is. Hoekstra zegt zijn belegging van 26.500 euro in een safaripark via de brievenbus zelfs keurig opgegeven te hebben aan de fiscus en de winst te hebben weggeschonken.

Niemand hoeft zich bij zijn belastingaangifte te laten leiden door moraliteit – ‘ik trek mijn hypotheekrente niet af, want ik heb dankzij een subsidie zo goed geboerd’ – maar iedere burger is wel verantwoordelijk voor het goed functioneren van de samenleving. Daarbij is het de bedoeling dat iedereen zijn faire deel aan belasting betaalt – van de multinationals tot de rijken der aarde. Dat is alleen mondiaal te regelen. En daarvoor moet de As van het Fiscale Kwaad worden uitgeroeid.

Meer over