ColumnPeter de Waard

Moet de overheid 2 tot 2,5 miljard euro steken in verduurzaming van Tata in IJmuiden?

Peter de Waard artikel Column Beeld
Peter de Waard artikel Column

Nu de Zweden het niet doen, zal de Nederlandse overheid 2 á 2,5 miljard euro moeten ophoesten voor het verduurzamen van Tata Steel in IJmuiden. Anders rest weinig anders dan een industriegebied van 750 hectare (1500 voetbalvelden) aan de monding van het Noordzeekanaal terug te geven aan de natuur en de Beverwijkse aardbeienboeren, waar het ruim 100 jaar geleden van werd ontnomen.

Voor veel Nederlanders is dat een aanlokkelijke optie. Maar Tata geeft nog altijd werk aan 9.000 werknemers. En daarbij moeten nog 35 duizend mensen in de omgeving worden geteld die als toeleverancier of op een andere manier hun inkomen danken aan het staalbedrijf.

Daarnaast is Tata in IJmuiden geen noodlijdend tent die het einde van de levenscyclus nadert. Staal is nog zeker honderd jaar een onmisbaar product voor vele doeleinden, ook omdat het gemakkelijk recyclebaar is.

Het bedrijf zelf staat bekend als een goede werkgever, is concurrerend en veruit de meeste jaren winstgevend. Helaas kiezen ze altijd fusiepartners die een schip van bijleg zijn.

Ook op dit moment kunnen de fabrieken de vraag niet aan. In IJmuiden wordt ongeveer net zo veel staal gemaakt als Nederland jaarlijks verbruikt, zij het dat het bedrijf vooral is gespecialiseerd in hoogwaardig staal voor de automotive- en verpakkingssector. Een groot deel wordt geëxporteerd. Maar zonder Tata zal het land zeven miljoen ton staal moeten gaan importeren. Nu kan de handelsbalans een stootje hebben, maar het milieu zou daar geen dienst mee worden bewezen. In Nederland mag Tata een vies bedrijf worden gevonden, gerekend in CO2-uitstoot per ton staal is de fabriek in IJmuiden de op twee na schoonste in de wereld. Als al het staal moet worden geïmporteerd zal de wereld per saldo viezer worden, hoewel dat argument een dooddoener is omdat het excuus is om nooit het voortouw te nemen voor verduurzaming.

Het probleem van Tata is -net als Schiphol - dat het te dicht bij bevolkingscentra ligt. Het bedrijf zal of moeten worden verplaatst of snel moeten worden verduurzaamd, inclusief CO2-vrije of -arme productie. Als de Zweden geen reddende engel willen zijn en de Indiase eigenaar zich op zijn eigen land richt, zal alleen de Nederlandse overheid dat kunnen doen. Dat zou kunnen in ruil voor een aandelenbelang, waarbij Tata Steel onder de naam Hoogovens weer naar de beurs gaat en de staat, zoals vroeger ook altijd het geval is geweest, de grootaandeelhouder is. Misschien is het over tien of twintig jaar wel met forse winst te verkopen.

Tata in IJmuiden is niet meer of minder dan de KLM waar minister Hoekstra zonder veel discussie al 3,4 miljard in heeft gestoken en nog eens 1 miljard zal moeten steken. En dat is niet voor verduurzaming maar voor verliesfinanciering.

Alleen is staal maken veel minder glamourvol en sexy dan vliegen. Maar dat zou voor Wopke Hoekstra geen argument mogen zijn.

Meer over