Misschien is Costa Rica het paradijs

Geld maakt niet gelukkig. Maar geluk en welzijn leken lang niet meetbaar, zodat toch maar gekeken werd naar geld. Maar dat is veranderd. De Rabobank en de Universiteit Utrecht ontwikkelden een nieuwe, bredere welvaartsindex die de onvrede onder het Nederlandse electoraat wél verklaart.

null Beeld thinkstock
Beeld thinkstock

En meer economische instellingen komen behalve met ranglijsten van het bruto binnenlands product (bbp), de groei, de inflatie en de werkgelegenheid, tegenwoordig met indices van geluk en welzijn. Doel is te onderzoeken wie het best de 'money economy' van 'altijd meer' kan transformeren in een 'satisfaction economy' (iets trager maar gelukkiger), waarbij de levenskwaliteit voorop staat.

De oudste geluksindex is van Nederlandse makelij. Professor Ruut Veenhoven, emeritus hoogleraar 'sociale condities voor menselijk geluk' van de Erasmus Universiteit, lanceerde in 1980 al zijn World Database of Happiness, uitkomsten van geluksmetingen per land en de verbanden die er zijn met andere factoren zoals bbp, criminaliteit en sociale cohesie.

Een andere indicator is de Happy Planet Index, van de New Economics Foundation die sinds 2006 wordt gepubliceerd. Die meet het welzijnsgevoel van mensen, gecombineerd met de ecologische voetafdruk van een land. Costa Rica staat al jaren op de eerste plaats, gevolgd door Vietnam en een lange reeks van Latijns-Amerikaanse landen. Het straatarme Bangladesh staat nummer 11, ver voor het eerste Europese land (Noorwegen op nummer 28) en Nederland (66).

De Gallup Healthways Well-being Index houdt rekening met vijf factoren: fysieke gezondheid, financiële zekerheid, ambities, sociale kringen en leefomgeving. Hier rolt Panama als gelukkigste land ter wereld uit de bus. In deze lijst staat Nederland op een gedeelde 13de plek - samen met de VS. In het zogenoemde World Happiness Report van de VN bestaat de top-10 uitsluitend uit westerse landen, waarvan acht Europees.

Denemarken staat op 1 en Nederland op 4. In de Quality of Life-index is Nederland weer zevende. The Economist heeft zijn Where-to-be-born index die gebaseerd is op tien factoren: levensverwachting, welvaart, scheidingsratio, politieke vrijheid, baanzekerheid, gelijkheid tussen seksen, aantal zelfmoorden en gemeenschapszin, klimaat en governance. Hierbij is Zwitserland 1 en Australië 2.

Arbitrair

Op geluksgevoel kunnen veel verschillende criteria worden losgelaten. De Britse denktank Legatum Instituut zet in zijn Legatum Prosperity Index Noorwegen op 1 en Nederland op 9. Criteria hierbij zijn ondernemerschap, persoonlijke vrijheid, gezondheidszorg, economie, onderwijs, sociale zorg, bestuur en veiligheid. Legatum vertelt je hoe je geluk te vergroten. 'Wees tolerant en respecteer andere standpunten. Los schulden af. Denk aan het milieu. Eet gezond en slaap voldoende. Help anderen. Ga trouwen. Ga om met de buren. Doe vrijwilligerswerk. Geef geld aan liefdadigheid. Stop met tobben. En probeer gelukkig te zijn.'

Groot bezwaar is dat de indices bijna allemaal arbitrair zijn, vooral wat betreft de afweging van factoren als milieu, corruptie en veiligheid. Nederland staat meestal hoog dankzij de paramaters 'vertrouwen' en 'gelijkheid'. Hoe meer mensen elkaar en de instellingen vertrouwen, hoe beter. Net als gelijke kansen voor onderwijs en ziekenzorg. Bij onderzoek naar het geluk van jongeren staat Nederland soms zelfs helemaal aan de top.

Meer over