Milieumaatregelen voor de mens kunnen slecht uitpakken voor het klimaat; Katalysator bevordert broeikas-effect

De maatregelen van de Europese Unie om de uitstoot van vervuilende stoffen uit de auto-uitlaat flink terug te brengen zijn weliswaar goed voor de longen van fietsers en voetgangers, maar blijken slecht voor het klimaat te zijn....

Van onze verslaggever

Broer Scholtens

AMSTERDAM

In Nederland heeft driekwart van het autopark een driewegkatalysator. Deze katalysator maakt gassen als stikstofoxiden en koolmonoxide onschadelijk.

In plaats daarvan vormt zich in de uitlaatpijp een andere stikstofverbinding: lachgas. Dat werkt, net als het broeikasgas kooldioxide (CO2 ), als een soort deken die warmtestraling van de aarde tegenhoudt. Lachgas doet dat, gerekend per molecuul, echter driehonderd maal effectiever dan CO2 .

Tot voor kort maakte niemand zich daar echt druk over, omdat de bijdrage van lachgas aan het broeikaseffect slechts enkele procenten bedraagt. Begin juni trok EPA echter aan de bel.

Er komen steeds meer auto's met een katalysator op de weg, die bovendien steeds meer kilometers rijden. De hoeveelheid lachgas zal daardoor sterk stijgen. In de VS is lachgas verantwoordelijk voor 7 procent van de emissie aan broeikasgassen, stelt EPA.

Edelmetalen zoals platina in de uitlaatkatalysator versnellen de omzetting van de gassen die zich tijdens het verbrandingsproces in de automotor hebben gevormd. Dat zijn onder meer stikfstofoxiden, die worden omgezet in stikstofgas en zuurstofgas.

Beide gassen kunnen echter bij hoge temperatuur (300 tot 500 graden Celsius) in de katalysatorkanaaltjes weer met elkaar reageren zodat er lachgas (N2 O) ontstaat. Dat gebeurt vooral tijdens de koude start wanneer de uitlaat nog niet op temperatuur is. Een auto met katalysator brengt tienmaal zoveel lachgas in de atmosfeer als een auto zonder reinigende uitlaat, stelt EPA.

In een nieuwe driewegkatalysator wordt nog niet al te veel lachgas gevormd. Naarmate er meer kilometers zijn gereden, vormt zich echter meer van dit gas. Uit onderzoek blijkt bovendien dat de uitstoot bij de nieuwste generatie driewegkatalysatoren groter is dan bij types die het eerst op de markt zijn gebracht.

De manier waarop de auto wordt gebruikt, speelt ook een belangrijke rol. Worden er korte of lange ritten gemaakt? Oftewel: krijgt de katalysator voldoende tijd om op temperatuur te komen?

De emissie van lachgas door het verkeer is dus een probleem vol onzekerheden. 'Enkele jaren geleden zijn hier proeven gedaan. De ene dag was bij dezelfde auto met dezelfde driewegkatalysator de lachgas-emissie driemaal hoger dan bijvoorbeeld de dag ervoor', zegt ir. H. Oonk van TNO in Apeldoorn. 'Bij eenzelfde auto die op de rollenbank meerdere testritten maakte, varieerde de uitstoot maar liefst met een factor tien.'

Dit maakt een goede schatting van de lachgas-emissie bij een wagenpark van enkele miljoenen auto's uitermate moeilijk. Om het probleem beter in kaart te kunnen brengen, moet die emissie beter worden gemeten, vindt Oonk.

Pas dan is er ook een Europese norm op te stellen voor de lachgas-emissie uit de uitlaat, ter beperking van het broeikaseffect. Die normen zijn er al voor andere verontreinigende gassen als stikstofoxiden. Deze normen zijn deze week verscherpt; voor de eeuwwisseling moet de uitstoot via de autouitlaat met nog eens tientallen procenten verminderen.

Volgens Oonk is de lachgas-emissie terug te dringen met een aangepast katalysator-ontwerp, bijvoorbeeld met een verbeterde warmtehuishouding. Oonk: 'De katalysator zou mogelijk wat dichter achter de motor kunnen worden gemonteerd of elektrisch kunnen worden voorverwarmd.'

Meer over