Luisteren naar de kijker

De Holland Media Groep (RTL 4, RTL 5 en Yorin) maakt televisie zoals Pim het gewild zou hebben. Toch valt met name aan Yorin nog veel te verbeteren....

Gerard Reijn

PIM FORTUYN heeft de aanblik van Nederland veranderd, en nu ook al de programmering van de tv. De Holland Media Groep, de grootste onderneming in commerciële tv in Nederland, heeft lering getrokken uit de pijlsnelle opkomst van het fenomeen. 'Er zijn nu nieuwe verhalen te vertellen', vat Leo van der Goot, sinds enkele weken televisiedirecteur bij de HMG, de les samen.

De geest van Pim heeft Van der Goot ertoe geïnspireerd het programma Over de Balk over te hevelen van zijn slechtlopende jongerenzender Yorin naar het vele malen beter bekeken RTL 4. 'De afgelopen maanden is gebleken dat zowel politiek als media verdomd slecht hebben geluisterd naar wat er op straat gezegd wordt. Met Over de Balk hebben we een programma dat daar juist op inspeelt.' Het programma gaat nu over gemeentelijke uitglijders in de trant van 'overbodige verkeersdrempel', maar zal zich ook op landelijke problemen richten. 'Als de verkiezingen en de hausse rond Fortuyn aangeven dat er wat verandert in de gevoelens van je publiek, dien je daar naar te luisteren.'

Later in het seizoen komen nog meer vruchten van het door Pim geïnspireerde 'nog betere luisteren' op RTL 4. 'We hebben bij RTL Nieuws een site, Uwkrant.nl, waarin mensen kunnen opschrijven wat hen bezighoudt. Die gaan we omzetten naar een televisieprogramma, waar we later in het seizoen mee komen. En we werken aan een programma waarbij mensen tot ons kunnen spreken via de camera. Er komen dan overal in het land camera's die door de mensen kunnen worden aangezet als ze iets te zeggen hebben. Maar dat ligt nog achter de horizon.'

Nog beter dan naar Fortuyn en diens beweging luistert de HMG naar zijn kijkers, en die spraken afgelopen jaar duidelijke taal: marktleider RTL 4 deed het goed en RTL 5 voldeed aan de verwachtingen met zijn op mannen gerichte programmering van sport, zakennieuws, films en seks. Maar Yorin is mislukt. 'Nou: ik zal zeggen dat hij niet gelukt is. Hoe ik daarbij kijk, kan jij toch niet opschrijven', buldert Van der Goot met de stem waarmee hij dertig jaar geleden als diskjockey van Radio Noordzee al zo in de microfoon kon brullen.

Na zijn promotie van programmadirecteur bij RTL 4 tot televisiedirecteur van alledrie de HMG-zenders, ziet hij het oplossen van de problemen bij Yorin als zijn belangrijkste taak. Die zender startte onder een slecht gesternte. Als Veronica was hij zeer succesvol, maar toen de gelijknamige vereniging uit de HMG stapte, moest de naam worden veranderd.

De ambities van Yorin waren groot. Yorin zou een 'platform' worden voor jong-volwassenen. Niet meer inspelen op de puberale rebellie, niet zich afzetten tegen de gevestigde orde. 'Een beweging zou het worden, van jonge, volwassen mensen, waar JIJ deel van uitmaakt. You're in! Ofwel: Yorin! Met de gefluisterde toevoeging: The movement.'

Dat is de grootste fout die de zender heeft gemaakt, vindt Van der Goot. Want: 'Als je iets belooft, moet je het ook waarmaken. Je kunt niet zeggen: wij zijn de movement, en dan niet moven. Kijkers zijn niet gek. Dat was fout 1.'

De zender ging ondanks zijn herlancering door met een aantal formules die al waren uitgewerkt. Van der Goot noemt 'De kermissen van Noord-Holland, een paar docusoapjes, wat dating-dingetjes'. Fout 2.

De discipline bij de zender was slecht. Als een film op half elf geprogrammeerd stond, kon dat gerust een kwartier later worden. 'Daardoor werd de programmering onbetrouwbaar. Waarschijnlijk omdat ze vroeger, als Veronica, nog draaiden als de brandweer. Dan hoef je op dat soort details niet te letten, dachten ze.' Fout 3. Tot slot veranderde de zender keer op keer zijn programmering. Fout 4.

Al die fouten wil Van der Goot nu vermijden. De discipline wordt aangehaald, en programma's worden niet meer na een paar afleveringen van het scherm gehaald. 'Op RTL 4 begonnen we bijna een jaar geleden elke zondagavond om elf uur een documentaire uit te zenden. Dat scoorde nauwelijks. Maar we hebben volgehouden, elke week weer. En nu scoort het heel behoorlijk. Soms is het het beste van de avond.'

Het systeem van drie programmadirecteuren is vervangen door een systeem van één televisiedirecteur voor de drie zenders samen. Van der Goot: 'Yorin en RTL 4 zaten elkaar nogal eens in de weg. Kaapten de kijkers bij elkaar vandaan. Verwezen niet goed naar elkaar.' Dat moet allemaal beter, en volgens Van der Goot kan dat alleen door de programmering van de drie zenders in één hand te geven.

De nieuwe tv-directeur pleegde ook een minder direct merkbare ingreep: hij heeft de doelgroep van Yorin veranderd. Tot nu toe mikte de zender op jongens en meisjes van 13 tot 20 en mannen en vrouwen van 20 tot 35 jaar. Maar de groep van 13 tot 20 vindt Van der Goot niet zo interessant. Niet alleen omdat die minder koopkracht heeft dan de oudere jongeren. 'Ze hebben ook minder zendertrouw. Ze gaan heel anders om met media. Ze lopen te sms'en terwijl ze naar muziek luisteren die ze van internet hebben gehaald. '

Bovendien wordt de markt voor deze groep grondig afgegraasd. 'Je hebt al V8, MTV, TMF, Veronica, The Box, en die vissen allemaal in een vijver die steeds kleiner wordt, op mensen die steeds minder tv kijken en weinig te besteden hebben. Nee, effe niet.' Als hij denkt aan het publiek van Yorin, dan denkt hij aan mannen en vrouwen van 20 tot 40 jaar, ('maar ouderen mogen natuurlijk ook kijken'), een doelgroep die in de statistieken niet voorkomt. Het tekent wel eens te meer dat Yorin op een iets rijper publiek gaat mikken.

Zijn ambities: 'RTL4 moet gewoon de marktleider blijven, en RTL5 moet gewoon effectief blijven bij de doelgroep, mannen van 20 tot 50, want daar is geen concurrent'. Maar voor Yorin maakt hij wel wat omhaal. 'Ik vind het moeilijk om te zeggen, omdat ik weet dat ik hierop kan worden afgerekend als het niet lukt. Maar Yorin moet zijn oude positie weer innemen: de derde commerciële zender van Nederland.' Daartoe moeten de kijkcijfers wel met drie tot vier procent omhoog. Aan het eind van het komende seizoen moet dat herstel al een goed eind op streek zijn, dankzij de strakkere discipline en nieuwe programma's als Beau Rivage en Idols.

En als dat lukt, volgt hij dan Dick van der Graaf op als bestuursvoorzitter van HMG? Diep ademhalen, kin naar de borst, ogen boven het brilmontuur uit: 'Ik ben een uiterst ambitieus mens, maar ik zeg volmondig: neen. Om een groot bedrijf als dit te leiden, heb je een aantal kwaliteiten nodig die ik niet heb. Dus laten we dat nou voorlopig niet doen. Maar weet ook dat ik drie of vier jaar terug ook niet dacht dat ik programmadirecteur kon worden.'

Meer over