columnpeter de waard

Ligt het volgende belastingparadijs op Mars?

null Beeld

Belastingontwijking is zo oud als de weg naar Rome. Of eigenlijk nog ouder. Met de Via Appia werd in 312 voor Christus begonnen. En toen stalden rijke kooplieden uit Athene al goederen op de eilanden om aan de zeer progressieve heffingen van de stadsstaat te ontkomen.

Een eeuw geleden werd het woord belastingparadijs uitgevonden. Zwitserland, dat neutraal was gebleven in de Eerste Wereldoorlog, legde zijn burgers veel lagere belastingen op dan de zwaar getroffen omringende landen Duitsland, Frankrijk, Italië en Oostenrijk. De rode loper werd uitgelegd voor de rijken in andere landen die en passant de wintersportvakantie uitvonden. In 1924 besloot het vorstendommetje Liechtenstein de Zwitserse frank als nationale munt in te voeren en de Oostenrijkse stichting, de Anstalt, als rechtsvorm voor bedrijven te gebruiken, waardoor het bankgeheim kon worden gegarandeerd. Arme Zwitserse plattelandskantons als Glarus en Zug namen op advies van juristen en bankiers uit Zürich de regels over en werden centra van brievenbusfirma’s. Na de Tweede Wereldoorlog, toen veel landen torenhoge belastingen op inkomens, vermogens en bedrijfswinsten legden, breidde het aantal belastingparadijzen zich heel snel uit. Anno 2021 zijn ze er in alle soorten en maten. Behalve de ministaatjes in Europa, waaronder ook de Britse kroondomeinen, eilanden in het Caribisch gebied en de Stille Oceaan, worden ook Luxemburg, Ierland en Nederland vaak in de rijtjes gezet.

Soms wordt er wat geopenbaard, zoals met de publicatie van de Panama Papers, maar veel blijft uit zicht. Er hoeft niet meer met koffers vol geld te worden gesjouwd. Dankzij de digitalisering kunnen de grote concerns en rijken der aarde met enkele muisklikken geld van het ene deel van de wereld naar het andere overmaken. Vaak wordt gebruikgemaakt van routes die geheel legaal zijn geplaveid door slimme juristen en ingenieuze accountants zoals de Double Irish with a Duch sandwich.

Linkse leiders die de ongelijkheid willen aanpakken, grijpen mis. Toen de Franse president Hollande in 2012 een rijkentax van 75 procent voor inkomens boven de 1 miljoen wilde invoeren, kozen die massaal ergens anders domicilie. De relatief hoge vennootschaps- of winstbelasting in de VS van 35 procent in de Obama-jaren werd door bedrijven omzeild door in het buitenland gemaakte winsten op een rekening in Bermuda te parkeren. Trump verlaagde daarna die belasting naar 21 procent. Andere landen moesten volgen. Belastingontwijking is de grootste uitwas geworden van de mondialisering en digitalisering.

President Biden wil het tarief weer verhogen naar 28 procent. Maar daarbij moeten wel internationale afspraken worden gemaakt over een wereldwijd minimumtarief. Of Biden en zijn minister van Financiën Janet Yellen moeten 200 landen voor hun karretje spannen. Hopelijk lukt dat voordat Elon Musk een belastingparadijs op Mars creëert.

Meer over