ColumnPeter de Waard

Leidt elke fout van de overheid tot de vraag: What’s in it for me?

null Beeld

Gepensioneerd piloot Julio Poch heeft ingestemd met een schadevergoeding van de overheid. Of van u en ik die de overheid ten slotte financieren.

Elke keer als de overheid een schadeclaim toekent ­– vanwege onterechte veroordelingen, niet uitgekeerde toeslagen en huizen die door de gaswinning scheuren vertonen ­– dan draait de bonafide belastingbetaler ervoor op.

In het geval van Poch weet de belastingbetaler niet eens hoeveel er van zijn centen wordt uitgekeerd. Zeker is dat het meer is dan de zeven ton plus de ongetwijfeld gepeperde rekening van zijn advocaat Geert-Jan Knoops. Dit voorstel van minister Grapperhaus werd als volstrekt onvoldoende afgewezen, want hij wilde vijf miljoen. Nu zijn hij en Knoops ‘meer dan tevreden’, hetgeen de indruk wekt dat het wel enige miljoenen zullen zijn.

De belastingbetaler draait op voor de gevolgen van een tip van iemand van het Openbaar Ministerie die in 2009 vertelde dat Poch in Spanje zat. Dat land leverde hem uit aan Argentinië waar hij terecht stond voor de zogenoemde dodenvluchten tijdens het bewind van dictator Videla. Acht jaar later werd hij vrijgesproken. Nu krijgt hij de miljoenen op ‘humanitaire gronden’.

Vaststaat dat Poch slachtoffer is geweest van een reeks foute inschattingen. Maar die zijn niet alleen gemaakt door de Nederlandse overheid. De arrestatie van Poch was tot stand gekomen onder druk van collegavliegers van zijn werkgever Transavia ­– die hem hadden horen zeggen ‘We threw them in the sea’ ­– media die daar stukken over gingen schrijven, Kamerleden die de minister vragen gingen stellen, en landen als Spanje en Argentinië die aan de uitlevering en vervolging meewerkten.

Elke dag staan er wel stukken in de krant van mensen die op onrechtvaardige wijze zijn gedupeerd. Maandag waren dat de turnsters die jarenlang zijn blootgesteld aan ‘lichamelijk, psychisch en emotioneel geweld’. Zij moeten het vooralsnog doen met maar ‘vijfduizend euro’. Defensie kampt met claims vanwege posttraumatische stressstoornissen en het langdurige gebruik van chroom 6-verf.

Ooit werd hier lacherig gedaan over de Amerikaanse claimcultuur. Nu is het indienen van schadeclaims vanwege menselijke fouten in Nederland ook een gewoonte geworden, in plaats van een uitzondering. Er zijn hier al honderden duurbetaalde letselschade-advocaten actief, die een stoorzender zijn in de overbelaste zorg.

De claimcultuur duidt zowel op het wegvallen van sociale cohesie in de samenleving, als op de verdere juridisering. Zonder schade-uitkering is er geen genoegdoening. Strafvervolging is niet meer voldoende. Bij elke zaak stelt de burger zich de vraag: What’s in it for me? En dan gaat het niet langer alleen om compensatie van materiële schade, maar ook om smartegeld vanwege geestelijk leed. En dat leidt tot grotere willekeur bij de toekenning en groeiende ontevredenheid.

En de belastingbetaler betaalt.

Meer over