Kritiek op snoeidrift zwelt aan

De toon in de discussie over de noodzaak van ingrijpende bezuinigingen wordt harder. ‘Nederland heeft in de EU het meest te besteden.’..

amsterdam De kritiek op de Europese bezuinigingsdrift zwelt aan. Woensdag haalde superspeculant George Soros in een interview met Die Zeit hard uit naar de Duitsers, die volgens hem de euro kapot maken. De Duitse regering zou niet moeten bezuinigen maar de bestedingen juist moeten opvoeren, vindt hij.

‘Als de Duitsers hun beleid niet veranderen, kunnen ze maar beter uit de euro stappen’, zei Soros. Duitsland misleidt volgens hem de rest van de Europa door te beweren dat elk land moet bezuinigen om de euro te redden. Volgens Soros moet je dat nu juist niet doen. ‘De Duitsers wakkeren met hun houding de deflatie aan: een lange periode van economische stagnatie dreigt. En dat leidt weer tot nationalisme, tot sociale onrust, tot vreemdelingenhaat en vormt uiteindelijk een bedreiging voor de democratie.’

Eerder bood zakenkrant het Handelsblatt alle ruimte aan de Amerikaanse econoom Paul Krugman, wereldwijd de fanatiekste tegenstander van overheidsbezuinigingen. Hij noemde de Duitser Axel Weber, beoogd opvolger van Jean-Claude Trichet als president van de Europese Centrale bank (ECB), een ‘gevaar voor de euro’.

Plan B
Soros en Krugman verwoorden een sentiment dat breder leeft onder Amerikaanse economen en beleidsmakers. President Obama stuurde vorige week al een brief naar zijn collega’s uit de G20 om ze te vragen economisch herstel voorlopig centraal te blijven stellen.

Ook Shahin Kamalodin, econoom bij Rabobank maant tot voorzichtigheid. ‘Als iedereen op hetzelfde moment gaat bezuinigen, is niemand geholpen. Waar komt de groei dan nog vandaan?’ De bezuinigingen die Europese overheden aankondigen mogen er niet toe leiden dat de economie krimpt, vindt hij. ‘Hun economische voorspellingen moeten worden gewantrouwd. De kans dat ze ernaast zitten is reëel. Er is een plan B nodig.’

Mocht de economische groei terugvallen, dan moeten overheden alsnog investeren, vindt Kamalodin. ‘Griekenland kan dat niet. De regering daar kan alleen nog maar bezuinigen en hopen dat het goed komt. Maar landen als Nederland, Duitsland en Groot-Brittannië hebben die ruimte nog wel. Zeker Nederland, dat, zo blijkt uit onderzoek van de Europese Commissie, van alle Europese landen de grootste bestedingsruimte heeft.’

Deze landen moeten zich solidair tonen met de Zuid-Europese lidstaten, vindt Kamalodin. ‘De afgelopen jaren hebben de Zuid-Europese landen de groei van Duitsland en Nederland gestimuleerd. Dat valt nu weg.’

Allerminst zeker
De voorstanders van harde bezuinigingen gaan ervan uit dat de private sector, consumenten en bedrijven het stokje van de overheid overnemen, maar dat is allerminst zeker, zegt Kamalodin. Hij pleit voor klein stapjes in de bezuinigingen, waarbij na elk stapje zorgvuldig wordt gekeken wat de effecten zijn, zodat de plannen indien nodig kunnen worden aangepast. ‘Uit onderzoek blijkt dat bezuinigingen veel succesvoller zijn als je ze geleidelijk invoert dan als je voor de koude douche kiest. Overheden moeten zich realiseren dat als zij de economie om zeep helpen, de schuldenratio’s alleen maar stijgen.’

De meeste Duitse economen zijn daar niet bang voor. Het Duitse onderzoeksinstituut Ifo denkt dat de bezuinigingen het wantrouwen bij consumenten en bedrijven zullen wegnemen. ‘Dat zal leiden tot een groei van het vertrouwen onder Duitse consumenten en investeerders, die bovendien blijven profiteren van extreem lage rentestanden.’ Het Duitse onderzoeksinstituut RWI is dezelfde mening toegedaan. ‘Het besparingsprogramma van de bondsregering bedreigt het herstel niet’.

Meer over