Koopkracht daalt door hogere zorgkosten en inflatie

Bijna alle Nederlanders gaan er in 2008 in koopkracht op achteruit. De daling van de koopkracht is vooral het gevolg van de inflatie en de toegenomen zorgkosten.

Van onze verslaggever Jasper Karman

Het Nibud berekent elk jaar voor verschillende inkomensgroepen welke effecten de veranderingen in inkomsten, premies en belastingen hebben op de koopkracht. In 2008 hebben alleen kwetsbare groepen, zoals werkende alleenstaande ouders en 65-plussers met een laag inkomen, dit jaar iets meer te besteden, zo blijkt uit de berekeningen van het Nibud.

Volgens het budgetbureau zullen de prijzen in 2008 gemiddeld met 2,25 procent stijgen. Omdat vooral producten die de consument elke dag nodig heeft, zoals voedsel en benzine, fors stijgen, merken Nederlanders dat meteen in hun portemonnee.

Grondstoffen
Het Centraal Bureau voor Levensmiddelen (CBL) wijt de prijsstijgingen vooral aan de toegenomen kosten voor grondstoffen, zoals melk en tarwe en de hogere olieprijs, die het transport van voedingsmiddelen duurder maakt. ‘Maar een andere belangrijke factor is het woud van nieuwe regels waar levensmiddelenwinkels aan moeten voldoen’, zegt Sija de Jong van het CBL. ‘Het kost handenvol geld om aan alle nieuwe regels te voldoen. Een deel van die kosten worden doorberekend aan de consument.’

Het inflatiecijfer van 2,25 procent wordt volgens het Nibud ruimschoots gecompenseerd door een verwachte loonstijging van ongeveer 3 procent. Dat de meeste Nederlanders er in 2008 toch in koopkracht achteruit gaan komt volgens het Nibud vooral door de stijgende kosten van de zorg. ‘Vooral de premies voor de aanvullende verzekering zijn dit jaar flink gestegen’, zegt Gabriëlla Bettonville van het Nibud. ‘En daarnaast moeten consumenten vanwege het dit jaar ingevoerde eigen risico de eerste 150 euro aan medicijnen zelf betalen.’

Uit de cijfers van het Nibud over de ontwikkeling van de koopkracht over de afgelopen jaren blijkt dat koopkrachtdalingen, zoals in 2003, 2004 en 2005, steevast worden veroorzaakt door hogere zorgkosten, die vooral voor de lagere inkomens tot een dalende koopkracht hebben geleid.

Looneis
Voor vakcentrale FNV zijn de dalende koopkrachtcijfers van het Nibud geen aanleiding om de nu al forse looneis verder te verhogen. ‘Wij baseren onze looneis op de krapte op de arbeidsmarkt en de verwachte groei van de economie’, zegt strategisch beleidsadviseur Chris Driessen van vakcentrale FNV. ‘We verhogen de looneis niet als de lastendruk stijgt, want dan moeten we de looneis matigen als de premies zouden dalen, en dan wordt het erg onoverzichtelijk. De FNV doet niet aan dagkoersen.’

De prijsstijgingen en de dalende koopkracht zijn volgens Driessen bovendien al in de looneis voor 2008 verwerkt. ‘De cijfers komen voor ons niet als een verrassing. Het CPB had al eerder voorspeld dat de koopkracht licht zou dalen of gelijk zou blijven.’

Op de lange termijn zullen de gevolgen van de koopkrachtdaling in 2008 waarschijnlijk beperkt zijn. Volgens Johan Verbruggen van het CPB zal de consumptie in Nederland, ondanks de koopkrachtdaling, toch met 2 procent toenemen. ‘Dat komt vooral door de dalende werkloosheid, daardoor zijn er meer mensen die meer te besteden hebben.’ Volgens Verbuggen zal de groei van de economie alleen worden afgeremd als het consumentenvertrouwen een knauw krijgt van de lichte koopkrachtdaling.

Geen zorgen
Ook Chris Driessen van het FNV maakt zich geen zorgen over de lange termijn. Hij verwacht dat de koopkracht tussen 2009 en 2011 wel weer positief zal uitvallen, omdat alle kabinetsmaatregelen die leiden tot een hogere premies in 2008 zullen ingaan. ‘Wij hebben bij het kabinet gepleit voor een evenwichtigere verdeling van die lastenverhogende maatregelen, maar daar is helaas niets van terechtgekomen.’

\N Beeld
\N
Meer over