Kolen eruit, kernenergie erin

En daar ging nummer twee. Van de vijf kolencentrales die de komende jaren in Nederland moeten verrijzen, is de bouw van twee ervan inmiddels op de lange baan geschoven....

Van onze verslaggever Bard van de Weijer

Woensdag maakte energieproducent Essent bekend dat de ontwikkeling van de Amer 10-centrale in Geertruidenberg wordt opgeschort. Eerder besloot Nuon tot uitstel van de bouw van een kolencentrale.

Er zijn twee redenen voor het besluit, zegt Essent. De eerste is het Europese CO2-beleid. Energiebedrijven moeten vanaf 2013 gaan betalen voor hun CO2-uitstoot, maar het geplande veilingsysteem zit volgens Essent nog vol onzekerheden. ‘Daardoor kunnen we onmogelijk calculaties maken van de CO2-prijs’, zegt woordvoerder Jeroen Brouwers. Doordat kolencentrales veel CO2 uitstoten, kan Essent niet goed inschatten wat het effect van de emissiehandel zal zijn op de energieprijs.

De centrale die Essent wilde bouwen, was niet volledig kolengestookt. Het concern wilde 50 procent van de energie opwekken met biomassa, die een CO2-reductie van 90 procent kan realiseren.

En op dat gebied bestaat ook al veel onzekerheid. Subsidie van biomassa is volgens Essent essentieel voor een kostenefficiënte energieproductie. De ondersteuningsregeling voor groene energie dekt het gebruik ervan niet.

Dat kan volgend jaar veranderen. Minister Van der Hoeven van Economische Zaken bepaalt elk jaar opnieuw de hoeveelheid subsidie die een bepaalde vorm van energieopwekking krijgt. Zelfs als biomassa volgend jaar financieel wordt ondersteund, is dat niet genoeg, zegt Essent.

Doordat de regeling flexibel is, kan de overheid een jaar later besluiten de subsidie af te schaffen. ‘De regeling moet daarom ook duurzaam in de tijd worden’, zegt Brouwers. ‘De investeringen in nieuwe centrales zijn zo groot dat we liefst voor enkele decennia zekerheid willen.’

Gebrek daaraan heeft de ‘hybride’ kolencentrale van Essent de das omgedaan.

Greenpeace ziet het uitstel van de Amer 10 als een overwinning voor het klimaat. Volgens Meike Baretta zal de opschorting van de bouw zeker leiden tot afstel, omdat kolencentrales door de komst van de CO2-emissiehandel straks niet meer rendabel te exploiteren zijn, vanwege de hoge uitstoot.

Greenpeace liet PricewaterhouseCoopers berekenen of kolencentrales kosteneffectief te runnen zijn. Dat kan alleen als voor een periode van 6,5 jaar niet betaald hoeft te worden voor CO2-emissies. Baretta: ‘Het moment dat de energiebedrijven rechten moeten gaan kopen, is nabij. Als een kolencentrale straks moet betalen voor zijn vuile uitstoot, kan de bouw niet meer uit.’

Daarmee lijkt de kans dat de vijf geplande kolencentrales er komen steeds kleiner te worden. Energiebedrijven veranderen hun plannen naar de productie van stroom met gasgestookte centrales, zegt Arnoud van der Slot, energiespecialist bij consultancybureau Roland Berger.

Hierdoor loopt Nederland volgens hem het risico dat het voor zijn elektriciteitsproductie te veel afhankelijk wordt van één energiebron: gas. Dat is in geopolitiek opzicht onverstandig.

Windenergie legt voorlopig nog te weinig gewicht in de schaal. ‘Want duur’, oordeelt Van der Slot. ‘En kolenvergassing in combinatie met de opslag van CO2 is ook duur. In de brandstofmix mis je dus een component die vrij goedkoop is en weinig CO2 uitstoot.’

Die ontbrekende component is kernenergie. Hoewel het taboe erop begint te verdwijnen, wordt de discussie over kernenergie nog altijd gevoerd op basis van emoties, zegt Van der Slot.

Maar de negatieve houding begint langzaam te veranderen, ‘al hoeven er maar weer drie dronken Russen een fout te maken, en de discussie is twintig jaar verder’, zegt de energie-expert, doelend op de ramp in Tsjernobyl in 1986.

In het persbericht waarin Essent aankondigt af te stappen van de bouw van zijn ‘kolencentrale’, rept het energieconcern voorzichtig over de toepassing van nucleaire energieopwekking. Als er maatschappelijk en politiek draagvlak ontstaat, zegt Essent, gaat we ‘een kernenergieproject onderzoeken’.

Tien jaar geleden, erkent de woordvoerder, was zo’n uitspraak ondenkbaar.

De deur voor kernenergie staat op een kier.

Meer over