KLM en Alitalia reageren beide bitter op breuk

Ze leken elkanders ideale partner. Verschil in tempo en cultuur maakten een breuk onafwendbaar. Althans, in de ogen van de KLM....

In 'Gruppo Alitalia', het organisatieschema van de Italiaanse luchtvaartmaatschappij, waren ze al opgenomen, de mannen van de KLM: Essenberg, Van der Wal, Wisburn, Van Diemen, Blauwhoff. De Italiaanse collega's kregen de namen accentloos over hun lippen. De samenwerking was goed, een fusie lag in het verschiet. Op last van het KLM-hoofdkantoor in Amstelveen worden de namen weer geschrapt.

Hoofdschuddend wordt in Rome gereageerd op de suggestie dat het Spaanse Iberia mogelijk een nieuwe fusiekandidaat voor KLM zal zijn. 'Ook wij hebben ooit aan een samenwerking met Iberia gewerkt. Latino's onder elkaar. Ik heb nog nooit zo'n chaos meegemaakt.' Enzo Savarese, toen nog werkzaam bij Alitalia als 'directeur allianties', nu luchtvaartexpert in het Italiaanse parlement, wil maar zeggen dat het cultuurverschil tussen de Italianen en Nederlanders nooit oorzaak kan zijn geweest van de breuk.

Savarese: 'Een Italiaans spreekwoord zegt: zo rechtlijnig als een Nederlander. Dat wisten we allemaal. Jullie calvinistisch en efficiënt. Wij katholiek, minder efficiënt, maar fantasierijk. KLM en Alitalia, beide zijn ze een spiegel van hun samenleving. Ze hadden elkaar nodig om de grote internationale concurrentie het hoofd te bieden. Ondanks de problemen die bij elke fusie horen, ging het steeds beter. Juist daarom is deze afloop zo triest.'

Minister van Transport Bersani en zijn nieuwe collega van Financiën, Del Turco, bevestigen de Italiaanse visie: problemen bekend, maar geen actuele aanleiding voor opzegging van de contracten.

Bersani, zaterdag tijdens een persbijeenkomst: 'De twee motieven die KLM opgeeft, Malpensa en de vertraagde privatisering, zijn ongeloofwaardig. Wat Malpensa betreft, hebben we maatregelen genomen. De vluchten zijn van Linate naar Malpensa getransfereerd. Na mijn besluit, in februari, begon KLM aan te dringen op een snelle fusie. Ik ben benieuwd waarom ze er nu van af willen.'

En over de vertraagde privatisering: 'Ik denk dat Alitalia zelfs sneller zal zijn geprivatiseerd dan de KLM, een bedrijf waarop de Nederlandse overheid nog steeds veel invloed heeft. In de contracten is het tempo van privatisering van beide bedrijven overigens nooit als breekpunt beschouwd, door geen van de partners.'

De voorganger van Bersani, oud-minister Treu, reageert telefonisch: ' Er waren afgelopen donderdag in Amstelveen inderdaad wat schermutselingen, maar niemand had deze donderslag bij heldere hemel verwacht.' Een anonieme Nederlandse diplomaat: 'Twee jaar lang voor de kat z'n staart gewerkt.'

Vrijdag, 21 april. In het luchtruim boven Milaan gelden vanaf 00.00 uur de nieuwe regels van Bersani. Het vliegveld Linate is voortaan slechts toegankelijk voor een beperkt aantal Europese vluchten. Malpensa, de nieuwe hub van KLM en Alitalia, is de luchthaven waar alle luchtvaartmaatschappijen moeten wezen. Vele miljarden heeft de ontwikkeling van Malpensa gekost. De Europese Commissie gaf subsidie, de KLM droeg 100 miljoen euro bij.

Voor de KLM is Malpensa een uitkomst. Schiphol wordt ontlast en, om maar iets te noemen, KLM mag van partner Alitalia exclusief en vanuit Milaan het verkeer op Australië verzorgen. Alle Italianen op dit continent, en dat zijn er veel, moeten voortaan met de KLM vliegen voor een bezoek aan hun vaderland. Ineens zou KLM een echte 'thuismarkt' krijgen, volgens menig expert een levensvoorwaarde.

Lufthansa verklaart de nieuwe wet te zullen negeren. Het eerste verkeersvliegtuig van Lufthansa uit Frankfurt vraagt die vrijdag, 's morgens om 9.30 uur, toestemming voor landing op Linate. De verkeerstoren weigert, herinnert de gezagsvoerder aan de nieuwe wetgeving en verwijst naar Malpensa.

Enkele uren later een tweede toestel uit Frankfurt. De verkeerstoren verwijst opnieuw naar Malpensa. Reizigers richting Frankfurt blijken bovendien met opzet naar Linate in plaats van Malpensa te zijn gestuurd. Enorme vertragingen zijn het gevolg . De 'chaotische Italianen' krijgen de schuld.

'Het zou prettig zijn als Europese ondernemingen niet alleen nieuwe wetgeving in Duitsland of Frankrijk, maar ook in Italië respecteren', zegt minister Bersani. Vanuit Milaan voegt de vliegvelddirectie eraan toe dat 'het arrogante gedrag' van de Duitsers niet zonder gevolgen kan blijven.

Bersani is nu, twee weken later, feller. Lufthansa heeft een strafklacht wegens verstoring van de openbare orde aan de broek. Het communistische dagblad Il Manifesto kopt: 'Italië-Duitsland, 1-0'.

Bewezen is nog niets, maar in Rome wordt niet uitgesloten dat de KLM het benauwd heeft gekregen. Een relatief goedkope overname van Alitalia zit er vooralsnog niet in, omdat de Italianen op een beter beursklimaat wachten. Verder, aldus verschillende bronnen in Rome, vreest Amstelveen de echte groten.

Als internationale giganten als Lufthansa en British Airways zich tegen de verhuizing van Linate naar Malpensa blijven verzetten, moet het structureel zwakke Nederlandse bedrijf op z'n tellen passen - Italiaanse vrienden of niet.

Relevant in dit verband is de behandeling van 'Malpensa' in Brussel. De Italianen hebben ontdekt dat het negatieve advies van het onafhankelijke Britse bureau Simat-Helliesen en Eichner aan de Europese Commissie inzake Malpensa niet zonder meer betrouwbaar is. Het bureau is voor 49 procent van ... Lufthansa.

De verantwoordelijke Euro-commissaris, de Portugese Loyola de Palacio, heeft schriftelijk haar excuus aangeboden. De verdachte eigendomsverhoudingen bij het bureau waren haar onbekend. Desgewenst wordt een andere adviseur ingeschakeld. Voor Rome hoeft het niet meer. Ook Alitalia gaat op zoek naar een nieuwe partner, Air France of Swissair.

Meer over