columnpeter de waard

Kleurt China weer rood, nu winst daar een vies woord dreigt te worden?

null Beeld

Sinds Deng Xiaoping in 1978 aan de macht kwam onder het motto ‘het maakt niet uit of de kat wit of zwart is zolang die maar muizen vangt’ hield rood China op te bestaan. Geleidelijk maakten de Chinese communistische idealen plaats voor die van het westerse kapitalisme, zij het onder de strikte regie van de staat.

En muizen werden er gevangen. China groeide uit tot de tweede economie in de wereld. Honderden miljoenen Chinezen konden ontsnappen aan de massale hongersnood en schrijnende armoede. De kleine rijstboeren vormden een nieuwe stedelijke middenklasse. En een klein deel werd mateloos rijk.

In juni meldde de Hurun Rich List dat China nu het grootste aantal miljardairs ter wereld heeft. Maar liefst 1.058 Chinezen bezitten meer dan 1.000 miljoen dollar, tegenover 696 in de VS. De welvaartsverdeling in daar even ongelijk, mogelijk zelfs ongelijker, dan in een willekeurig westers land.

Blijkbaar ziet de huidige president Xi Jinping – of de regerende ‘communistische’ partij – dit als een bedreiging. Miljardairs worden ineens aangepakt, private bedrijven worden met nieuwe strikte regels geconfronteerd. Winst is weer een vies woord aan het worden.

Deze week verloren grote Chinese beursfondsen soms tientallen procenten op de beurs na wat in de Amerikaanse media als een crackdown werd omschreven. De Chinese regering kondigde aan dat private onderwijsbedrijven (90 procent van de Chinese kinderen krijgt bijles) geen winst meer mogen maken, omdat de hele onderwijssector ‘gekaapt is door het kapitaal’. De aandelen van de fondsen New Oriental Education & Technology en Tal Education verloren bijna driekwart van hun waarde.

De ommezwaai begon al vorig jaar. Toen was Alibaba-eigenaar Jack Ma enige tijd zoek, nadat hij kritiek had geuit op het feit dat de regering een stokje stak voor de beursgang van Ant Group, een betaaldienst met 1,3 miljard klanten. Reden was dat het bedrijf niet aan de voorwaarden voor de beursgang zou voldoen. Begin deze maand verboden de autoriteiten de taxi-app Didi nieuwe klanten te werven, omdat het data zou misbruiken. Het aandeel Didi dat voor 14 dollar naar de beurs ging, is nu nog 7 dollar waard. En techreus Tencent, het op zeven na grootste concern ter wereld, moest een fusie afblazen. Deze week werd bekend dat Tencents app WeChat geen exclusieve contracten meer mag afsluiten met muziekuitgeverijen. Een van de grootste slachtoffers is het in Amsterdam genoteerde Prosus, een houdstermaatschappij van Tencent-aandelen. Het aandeel kelderde van 82 naar 67 euro.

Mogelijk wil de partij de macht van deze miljardairsklasse inperken, enerzijds om onvrede over de ongelijkheid te beteugelen, anderzijds om te voorkomen dat de Chinese tycoons zoals de Russische oligarchen te veel macht krijgen.

Het is nog te vroeg om te beweren dat er in China een nieuwe culturele revolutie is uitgebroken. Maar de kleur van de kat doet er weer toe. Een oude rode kater mag wat minder muizen vangen, zolang hij maar grimmig gromt.

Meer over