Kleurrijke gezelschappen discussiëren met autoriteiten over toekomst; Beslotenheid zou luchtvaartdebat extra dimensie geven

In Amsterdam lichtte de deelraad Buitenveldert de notitie Vliegtuig- of Tuinstoel toe, in Hoofddorp konden bewoners hun hart luchten over het verhoogde risico van kanker rondom Schiphol, en in Rotterdam congresseerden planologen over ruimte voor nieuwe luchthavens....

Van onze verslaggever

Theo Klein

AMSTERDAM

Op het programma voor de komende weken staan onder meer een congres in Groningen over de noordelijke motor van de economie, een protestbijeenkomst op het dorpsplein in Wijk aan Zee en een hoorzitting in Hilversum over hinderlijke uitvliegroutes.

Iedereen doet er zijn zegje, de rolverdeling staat eigenlijk al vast. Ministers, gedeputeerden, raadsleden en ambtenaren 'nemen de verworven informatie mee'.

De gang van zaken lijkt verdacht veel op de klassieke rondjes inspraak die iedereen zo goed kent van hogesnelheidslijn, Betuwelijn en IJburg.

'Maar dat is schijn', beweert N. Don, projectleidster van de dialoog over de Toekomst Nederlandse Luchtvaart Infrastructuur (TNLI). 'Het gesprek breidt zich over Nederland uit als een olievlek. Er gebeurt veel meer dan op de hoorzittingen zichtbaar is.'

Die extra dimensie is te danken aan gesprekken in een besloten circuit, waar tachtig organisaties aan deelnemen. Ze vormen samen een kleurrijk gezelschap, van de KLM tot de Stichting Duinbehoud, van de ING Bank tot het Nederlands Astmafonds. Hier heeft volgens het ministerie van Verkeer en Waterstaat 'het kernproces' plaats. Dat is de nieuwigheid die het debat verheft tot dialoog.

Onder regie van het departement worden voor- en tegenstanders met elkaar in gesprek gebracht. De eerste zes weken was er weinig spektakel.

Het organiserende bureau De Beuk had zorgvuldig groepen met geestverwanten bij elkaar gezet. Half april werden de teams gemengd; toen kon Transavia de Dorpsvereniging Zwanenburg als tafelgenoot treffen.

'Het viel me mee. Het is niet zo'n pan geworden als ik had verwacht', zei W. Duijvendak van Milieudefensie na de eerste confrontaties. Tot eind juni worden de gesprekken voortgezet. Dan volgt een slotcongres achter gesloten deuren, net als bij alle confrontaties.

Het is volgens gespreksleidster D. de Wit van De Beuk niet de bedoeling alle partijen in te pakken en mee te krijgen vóór uitbreiding van Schiphol. 'We hebben niet de illusie dat over twee maanden iedereen het met elkaar eens is. Het zou al mooi zijn als we wantrouwen kunnen wegnemen en als men gaat luisteren naar de argumenten van de ander.'

De gesprekspartners zijn het half april met elkaar eens geworden over vier thema's waarop de dialoog zich moet concentreren:

- De kosten en baten van luchtvaart in een duurzame economie.

- Is de mobiliteit te sturen?

- Welke lessen kunnen we trekken uit de ervaringen met de uitbreiding van Schiphol?

- Hoe kan de kwaliteit van de plannen en de besluitvorming worden verbeterd?

Mocht er nader onderzoek nodig blijken te zijn, dan kan dat er komen.

De Beuk heeft ruime ervaring met het organiseren van dergelijke dialogen, zij het op kleinere schaal. Gepoogd wordt nauwkeurig in kaart te brengen hoe de standpunten liggen en waar partijen nader tot elkaar kunnen komen. Een subtiel proces, waar de deelnemers zich 'op persoonlijke titel aan wagen, met een knipoog naar de achterban', aldus De Wit. Met zo'n positieve inzet gaat een deelnemer al snel verder dan zijn geharnaste achterban lief is. Vandaar de vertrouwelijkheid.

Het fenomeen 'dialoog' is recent door de overheid herontdekt. Vooral als het gaat over grote wegen, tunnels, spoorwegen of luchthavens willen bewindslieden en hoge ambtenaren het liefst eerst een dialoog onder de betrokkenen om te zien hoever ze met hun besluit kunnen gaan .

De tijd is voorbij dat techneuten achter hun bureaus een plan opstelden om vervolgens het inspraakcircus tegen zich te krijgen. Nu wordt het volk al gepolst vóór de tekentafel wordt opgezet. 'Dat bevordert de kwaliteit van de besluitvorming', aldus Don.

Tegenstanders van uitbreiding van Schiphol doen mee aan de dialoog onder het motto 'je kunt er beter zelf bij blijven'. Ze wantrouwen de bewering dat de luchtvaartkwestie nog helemaal open ligt. Duijvendak: 'Het is een gek proces. Maar wie niet waagt, die niet wint. We doen mee aan een discussie die onze eigen achterban niet kan volgen. Ook dit debat moet natuurlijk openbaar worden. Desnoods doen wij dat zelf.'

Volgens Duijvendak komt het debat over de toekomst van de luchtvaart pas goed op gang na de zomer, als het kabinet bekend maakt of de luchtvaart verder mag groeien en welke locaties onderzocht dienen te worden. Als het goed is wordt daarbij de uitkomst van de dialoog serieus meegewogen.

De Wit: 'Ons is verzekerd dat dit ook echt zal gebeuren. Wij hebben geen moment het gevoel gehad dat we zijn ingehuurd om mensen af te leiden.'

Meer over