Kicken op een scooter

De gewildste modellen heten Italjet of Malagutti (liever geen Japans fabrikaat) en kosten makkelijk vier- of vijfduizend gulden. Flitsende, felgekleurde scootertjes zijn in trek - ook bij dieven....

'Heeft u die scooter uit de Via-Via nog?'

'Welke? Die Phantom?'

'Ja. Hoe oud is-ie?'

'Weet ik niet. Een paar maanden of zo. Hij is van m'n broertje. Ik wil dat-ie 'm verkoopt. Het is te gevaarlijk. Ik wil dat-ie 'm wegdoet, voordat-ie schade rijdt.'

'Hoe oud zijn jullie dan?'

'Hij is 17, ik ben 26.'

'Is die scooter gepikt?'

'Nee, ik heb alle papieren erbij en zo.'

'Goed, kan ik de scooter bij u thuis zien?'

'Wat? Ik versta je niet. Mijn batterij is leeg.'

'Bel maar eens 06-nummers in de Via-Via, dat advertentieblad', had de Amsterdamse politiecommissaris gezegd, 'dan weet je waar die gestolen scooters blijven.'

De meeste verkopers hebben een praatje klaar op de vraag waarom die nieuwe, krasvrije bromscooter van het nieuwste model de deur uit moet. H., een dertiger, verkoopt 'm, omdat hij bang is dat-ie 'm anders met een pistool tegen zijn hoofd moet afstaan. 'Je kan aan de prijs zien dat dit geen gestolen brommer is', zegt hij en hangt op.

R. heeft snel geld nodig. Zijn vriendin is in verwachting en ze gaan samenwonen. De gloednieuwe scooter gaat weg voor duizend gulden onder de aankoopprijs. 'Ik ga een auto kopen. Heb nu andere verantwoordelijkheden, man. Ik kan toch niet met een kind op de scooter.'

De officiële scooterhandel noemt de Via-Via 'de dievenlijn'. Maar al klinken de verkoopverhalen soms ongeloofwaardig, achter een mobiel telefoonnummer schuilt niet per definitie een heler of dief. 'Vraag maar of je thuis langs kan komen', adviseerde de politiecommissaris, 'als ze niet willen, zit het fout.'

De diefstal van die flitsende, felgekleurde, futuristisch ogende tweewielers neemt grote vormen aan. Landelijke cijfers zijn moeilijk te verkrijgen. Een belangrijke aanwijzing voor de omvang van het probleem is dat een aantal verzekeringsmaatschappijen het risico van diefstal niet meer wil afdekken.

Bij maatschappijen die het nog wel doen, is de premie opgelopen tot ongeveer duizend gulden per jaar. Dat is bijna een kwart van de nieuwprijs, die varieert van 3500 tot 6000 gulden. De meeste jongeren vinden de premies te gortig. Nog geen tien procent van de scoots blijkt te zijn verzekerd tegen diefstal.

De Amsterdamse politie noteerde vorig jaar 1700 aangiften van scooterdiefstal. Geschatte waarde van de gestolen waar: 4,25 miljoen gulden. Voor dat geld moeten heel wat krantenwijken zijn gelopen, want de scoots zijn het meest gewild bij jongeren tussen 16 en 20 jaar. Met zo'n glimmende machine, die in niets meer lijkt op de 'fiets met hulpmotor', hoor je erbij. Het is een statussymbool. Vorig jaar werden er ruim 52 duizend nieuwe van verkocht.

Het zijn de Italiaanse merken met gelikte modellen, zoals Aprilla, Italjet en Malagutti, die populair zijn. Japanse merken zijn goedkoper. Als je daarop rijdt, zien ze je een beetje aan voor loser, weet Ed van Fejo Brommers in Almere. Volgens Arjan, berijder van een paarse Peugeot Buxy, heb je met een scooter vrienden. 'Je verbetert je ten opzichte van anderen. Het trekt ook de aandacht van meisjes. Je hebt van die scooterhoertjes die het mooi vinden achterop te zitten. Die meiden zijn alleen geïnteresseerd in je scooter. Voor het imago is het wel mooi, zo'n meid achterop.' Rakesh vindt dat meiden in hem moeten zijn geïnteresseerd en niet in zijn gele Yamaha. 'Maar het is wel een begin. Ik hoop dat ze denken: hij rijdt op een mooie brommer, wat zal hij nog meer hebben?'

De aantrekkelijke scooters worden volgens Ed van Fejo-brommers vaak betaald of voorgeschoten door de ouders. Jongeren boven de achttien zoeken vaak hun heil in dure financieringen. En dan is er een groep die in het tweedehandscircuit van bijvoorbeeld de Via-Via duikt.

Soms lijken gebruikte scooters in orde. De verkoper levert papieren en zelfs aankoopbewijzen erbij. Alleen kenners kunnen zien dat aankoopbewijzen vervalst zijn en dat er net een cijfer is veranderd in het framenummer. Als dit nummer niet klopt, is het eigendomsbewijs niet meer geldig.

Bij politiecontrole worden dergelijke aangetaste brommers in beslag genomen. Zo staan er enkele honderden op diverse politiebureaus in Amsterdam. Strafrechtelijk komt er meestal geen vervolg, omdat over het algemeen moeilijk kan worden bewezen wie de dief of heler is.

Het stelen van scooters gaat niet zelden gepaard met geweld. Een van de methoden is roof onder bedreiging van een mes of vuurwapen. Door de hoge celstraffen die de rechter hiervoor heeft opgelegd, is deze stijl de laatste tijd wat minder in trek.

Brutaal is ook als op schoolpleinen mannen met stofjassen een of twee scooters inladen in een bestelwagen, alsof ze voor een reparatie komen. Arjan: 'We zagen dat eens gebeuren vanuit de klas. Je kunt die scooters zo optillen. Toen we in de gaten kregen dat die lui betonscharen hadden, waren we al te laat.'

De eigenaren zijn ook niet altijd even zorgvuldig, zeggen scooterverkopers. 'Beveiliging is vaak een sluitpost. Ze hebben geen geld meer voor een goede ketting of ze maken hem verkeerd vast, aan het voorwiel of zo. En hoe vaak zie je niet er een los staan bij een snackbar, soms nog met draaiende motor?'

R. Perry, eigenaar van een scooterzaak in Haarlem, stoort zich er aan dat de politie geen medewerking geeft als bij hem een gestolen exemplaar binnenkomt. 'Dan brengen ze een Gilera Runner, nieuw model en toch al overgespoten. Voel je aan je water dat het niet klopt. Wij bellen de politie, maar ze komen niet eens kijken. Toen zijn we zelf op onderzoek uitgegaan. Bleek de scooter drie weken eerder te zijn verkocht door een collega in IJmuiden. Hij wist van de diefstal. Bewijs maar dat-ie gestolen is, zei de politie.'

De Amsterdamse officier van justitie S. Buist, belast met de aanpak van de scooterdiefstallen, bevestigt dat de politie weinig energie steekt in de opsporing van de dieven. 'Het kost veel tijd en de kans van slagen is klein. Het is beter de eigenaar en de koper meer waarborgen te geven.'

Alle betrokkenen zijn ervan overtuigd dat het aantal diefstallen drastisch vermindert als de scooters worden voorzien van kentekenbewijs en nummerplaat, net als auto's en motorfietsen. Al jaren wordt over de invoering ervan gesproken, maar de wetgeving is nog steeds niet rond.

Tot die tijd moet worden geïmproviseerd. De Amsterdamse hoofdcommissaris J. Kuiper verspreidde onlangs een brief onder scooterliefhebbers. 'Misschien vind je het een beetje vreemd dat je nu een bericht leest van een hoofdcommissaris van politie', schrijft hij op vaderlijke toon, 'ik doe dit dan ook alleen in belangrijke gevallen.' Kuiper legt uit dat de politie een project is begonnen om de (gewelddadige) diefstallen van scooters te stoppen. 'We vinden dat je zonder angst voor diefstal over straat moet kunnen gaan.'

Kuiper zet in op een betrekkelijk effectief diefstalpreventiesysteem, waarbij computerchips (zogeheten data-tags) onzichtbaar in de scooter worden aangebracht. Met deze tags valt niet te knoeien. Een scooter met data-tags kan gemakkelijker worden teruggevonden. De chips zijn met een scanner uit te lezen.

Volgens de hoofdcommissaris is een met data-tags beveiligde scooter onaantrekkelijk voor dieven. In zijn brief staat niet dat de aanschaf en inbouw van tags rond de 350 gulden kost.

'Het zou mooier zijn als fabrikanten die dingen gewoon standaard inbouwen', zegt officier van justitie Buist. 'Als de fabrikanten niet willen, moet de politiek hen dwingen.'

Met de Amsterdamse politie heeft Buist een plan opgesteld, waarin staat dat scooters vanaf 15 december strenger worden gecontroleerd op geknoei met framenummers. Alle Amsterdamse wijkteams hebben een scanner.

Los van de politie is justitie een campagne begonnen met een waarschuwing aan mensen die een gebruikte scooter willen kopen. Op Internet (www.openbaarministerie.nl/ap-amsterdam) staat een leidraad om een zeperd te voorkomen. 'Koop zoveel mogelijk bij de erkende bromfietshandel', 'leg vast van wie u de tweewieler heeft gekocht, laat diegene zich legitimeren', 'koop tegen een redelijke prijs' en 'vraag om een bon met omschrijving en handtekening.'

De waarschuwing volgt op een uitspraak van de rechtbank, die het politie en justitie mogelijk maakt scooters met een vals framenummer in beslag te nemen en te vernietigen. Voor de eigenaar betekent dit meestal een strop. Want zelfs als deze kan aantonen dat hij te goeder trouw heeft gehandeld, is hij de scooter kwijt.

Buist vertelt dat al een begin is gemaakt met het vernietigen van scooters die langer dan twee jaar op het politiebureau staan. 'Brommers waarmee gerotzooid is, kunnen niet meer terug in het verkeer.'

Volgens Buist valt het niet te regelen dat bestolen eigenaren op de bureaus kijken of hun scooter er tussen staat. 'Dat is niet te organiseren. Bovendien kunnen ze niet onomstotelijk bewijzen dat het hun eigendom is.'

Alleen eigenaren die de politie zelf opspoort, krijgen een vergoeding op basis van de dagwaarde. Tot nu toe is er nog geen cent uitgekeerd, meldt Buist. 'Het komt er op neer dat al die vriendelijke jonge mensen die een foute brommer kochten heel erg met de gebakken peren zitten.'

Meer over