'Je valt op als je je salaris niet publiceert'

De persoonlijke salarissen van een flink aantal Nederlandse topondernemers zijn dit jaar voor het eerst vrijgegeven. Uit onderzoek blijkt dat een op de vijf directeuren zijn salaris publiek wil maken, twee keer zoveel als een jaar eerder....

Van onze verslaggever

Lucas van Grinsven

AMSTERDAM

Nederlandse bedrijven worden steeds openhartiger over de salarissen van hun topmensen. Het Nederlandse deel van Shell is één van de ondernemingen die dit jaar voor het eerst in het jaarverslag publiceerde hoeveel zijn bestuursleden verdienen. Precies valt te lezen hoeveel het vaste salaris bedraagt, de bonus en de opties. Ook andere bedrijven geven dit jaar veel meer details, blijkt uit het jaarlijkse salarissenoverzicht van de Volkskrant.

Die openheid moet in de lucht zitten, want de ondernemingen hebben beslist niet met elkaar afgesproken om meer informatie te geven, zegt Bart de Beer, directeur Algemene Zaken van Shell Nederland. 'Shell heeft zijn eigen beleid.'

Opmerkelijk is ook dat die openheid niet is afgedwongen door de wetgever. Evenmin lijkt de openhartigheid het gevolg van de aanbevelingen van de commissie Peters voor goed ondernemingsbestuur, want de bedrijven publiceren veel meer gegevens dan wordt geadviseerd door deze commissie.

De openhartige verslaggeving is zelfs opmerkelijk in vergelijking met een jaar geleden, toen ING, Philips en Shell nog angstvallig de mond gesloten hielden.

Wat veranderd is, is dat bedrijven als Shell worden geconfronteerd met de gebruiken in de Verenigde Staten en Groot-Brittannië, zegt De Beer. 'Wij zijn een internationaal opererende organisatie die aandeelhouders heeft in alle delen van de wereld, dus in onze rapportage sluiten we nu aan bij internationale gebruiken.'

Amerikaanse en Britse beleggers verwachten informatie over salarissen te krijgen. Zij vonden het merkwaardig dat de Engelse tak van Shell die informatie wél gaf in het jaarverslag, en de Nederlandse niet. 'Je begint op te vallen als je het niet doet.'

De Nederlandse topman Cor Herkströter, inmiddels opgevolgd door Maarten van den Bergh, had trouwens al langer vrede met het vrijgeven van zijn salarisstrookje. In Nederland is het weliswaar uiterst onbeleefd om op een feestje naar elkaars salaris te vragen, in de VS is dat doodnormaal. De Beer: 'En we werken nu eenmaal ook in die cultuur.'

Opties zijn jaren geleden al komen overwaaien uit de VS, maar door de hogere belasting die het Nederlandse parlement dit jaar invoerde, zijn opties 'aanzienlijk minder aantrekkelijk geworden', vindt De Beer. Managers moeten vooraf veel meer belasting gaan betalen, terwijl zij geen enkele garantie hebben dat zij dat geld terugzien, en de kans is reëel dat zij opties daarom zullen weigeren.

In dat geval komt de huidige optieregeling als een beloningsmiddel te vervallen. Dat betekent dat premier Kok zijn zin krijgt en een einde komt aan wat hij noemde 'excessieve zelfverrijking'. Dat zou De Beer spijten, want opties zijn nog steeds een goedkoop middel om medewerkers te werven en aan het bedrijf te binden.

Door de enorme winsten die sommige managers hebben behaald met hun opties - uit het salarissenoverzicht blijkt dat vorig jaar wederom flink werd verdiend aan opties - is de discussie veel te emotioneel geworden, vindt hij. 'Het werd een politiek onderwerp, een verkiezingsitem, en daarmee ging de deur dicht.'

Werkgevers wilden hun opties niet inleveren en ook niet praten over zelfregulering, zoals het vastleggen van een maximum aantal opties. Werkgevers net zo star als de politici, zegt hij achteraf. 'Die discussie is niet handig gevoerd', concludeert hij.

Het resultaat is dat De Beer zich suf piekert over een mogelijkheid om opties toch attractief te houden binnen de veranderde wet, want zonder opties is een topbaan bij Shell minder aantrekkelijk. Nu ontvangt slechts de top-900 van Shell opties. 'Ik ben persoonlijk er een voorstander van dat de beloning van meer medewerkers ''meeademt'' met de prestaties van het bedrijf.'

Dat zou overigens wel betekenen dat een groter deel van het inkomen variabel wordt en dat bonusbeloning een deel van de salarisstijging overneemt; uiteraard pas na een akkoord met de werknemers. Nu is circa 5 procent van het inkomen van Shell-werknemers een bonus die afhangt van de prestaties.

Meer over