Japanse toestand bij banken VS

Dalende beurskoersen. Een vallende munt. Banken in grote financiële problemen. Het dagelijkse financiële nieuws uit de Verenigde Staten roept een déjà vu-gevoel op....

Van onze verslaggever Ferry Haan

Japan in de jaren negentig, lijkt het goede antwoord. Wanneer deze vergelijking opgaat, is dat slecht nieuws voor de wereldeconomie. Japan deed er ruim tien jaar over om zijn kredietcrisis onder controle te krijgen. De Japanse Nikkei-aandelenindex is nog niet eens terug op de helft van het record van bijna 39 duizend punten van eind jaren tachtig.

Na het knappen van de vastgoedbel verkeert de Japanse economie de hele jaren negentig in mineur. De banksector, met veel slechte leningen, houdt de economie in een wurggreep. Net als de Amerikaanse overheid nu, doet de Japanse overheid wat zij kan om de economie en de banken aan de praat te krijgen. Het heeft echter nauwelijks effect. Elke yen die in de economie wordt gepompt, verdwijnt of in de spaarpot, of in grote projecten met twijfelachtig nut. Voor Joost Pielage, Japan-specialist bij Amstel Securities, zijn de gelijkenissen tussen de huidige kredietcrisis en die van Japan tien jaar geleden opvallend. ‘Je kunt een paard naar het water leiden, maar je kan het niet dwingen te drinken’, citeert hij een economische wijsheid over hoe moeilijk het is een economie op gang te helpen.

Er zijn lessen geleerd. Niet voor niets vraagt de Amerikaanse president Bush zijn burgers om het cadeautje van tussen de 300 en 1.200 dollar per huishouden vooral uit te geven. Want als de Amerikanen deze donatie niet gebruiken voor een nieuwe iPod, maar hun creditcardschuld ermee af lossen, is het effect klein.

Ook renteverlagingen zijn nutteloos wanneer banken niet reageren met extra leningen aan elkaar of aan het bedrijfsleven. Pielage memoreert dat de rente in Japan jarenlang op 0 procent stond. Nu staat de rente op 0,5 procent. Geld is gratis en toch lenen Japanse banken niet makkelijk geld uit.

De Amerikaanse banken doen op dit moment precies hetzelfde. Balanssteun komt uit Azië, waar de staatsfondsen grote belangen kopen in westerse banken.

Verschillen met Japan zijn er gelukkig ook. Hoogleraar Karel van Wolferen, gespecialiseerd in Japan, zegt dat het Japanse bankwezen onvergelijkbaar is met het westerse: ‘In Japan hebben banken niet de vrijheid om ‘nee’ te zeggen tegen leningverzoeken, zoals Amerikaanse banken doen.’

Ook Amerikaanse banken kwamen niet meteen uit de kast, maar nu rollen de afschrijvingen op miljardenleningen dagelijks over elkaar heen. Een pijnlijk proces, maar waarschijnlijk duurt de crisis hierdoor niet zo lang als in Japan, aldus Pielage.

Meer over