Italië saneert als nooit tevoren om EMU te halen

Het Italiaans middelbaar onderwijs dreigt in te storten, want 65 duizend leraren willen in de vut voordat de bezuinigingen dat onmogelijk maken....

Van onze correspondent

Jan van der Putten

ROME

Nog nooit heeft een Italiaanse regering zoveel bezuinigd als die van Prodi in het afgelopen jaar: ruim honderd miljard gulden. Daardoor is het begrotingstekort ongeveer 4 procent gedaald, tot dichtbij de door 'Maastricht' geëiste 3 procent van het brutobinnenlandsproduct.

Maar die spectaculaire daling is niet voldoende. Om de haverklap krijgt Rome vooral vanuit Brussel en Bonn te verstaan dat er nog meer moet worden gekort. En dan niet meer met eenmalige maatregelen, maar met structurele, anders haalt de EMU met Italië een tijdbom in huis. Dus geen eurobelasting of een vervroegde belasting-inning meer, maar een hervorming van de verzorgingsstaat, vooral op het gebied van de pensioenen en de volksgezondheid.

Prodi is de verhalen beu dat Italië niet rijp is voor de EMU. Hij is in de tegenaanval gegaan en heeft gedreigd met represailles als Italië wordt afgewezen. Bijvoorbeeld door tegen de toelating van Spanje en Portugal tot de EMU te stemmen. Tegen fungerend eurovoorzitter Kok heeft Prodi dinsdag gezegd dat Italië wil werken aan een krachtig Verdrag van Amsterdam. Maar voor wat hoort wat.

Toch kan Prodi niet om nieuwe ingrepen heen. Op begroting voor 1998, beslissend voor het EMU-examen, zal tussen de 27 en 33 miljard gulden worden bezuinigd, grotendeels door hervormingen van de verzorgingsstaat. Umberto Agnelli, baas van Fiat, heeft daarvoor een model: Nederland. Daar is 'een socialistische regering erin geslaagd de verzorgingsstaat te hervormen op een positieve, weinig kostbare, door de bevolking aanvaarde manier'.

Maar Rome is Den Haag niet. De Italiaanse verzorgingsstaat hield in dat sommigen al na vijftien jaar met pensioen konden, terwijl anderen na een leven lang werken op een houtje konden bijten. Dit stelsel, met nog steeds veel onrechtvaardigheid en misbruik, is in een land met meer gepensioneerden dan werkenden, en met vijf miljoen werklozen, onbetaalbaar geworden. De hervormingen van 1992 en 1995 zijn onvoldoende gebleken. Er moeten nieuwe hervormingen komen, anders haalt Italië de EMU niet en dreigt het aan zijn pensioenen kapot te gaan.

Dinsdag is de regering onderhandelingen met de vakbonden begonnen over een herziening van de verzorgingsstaat. Dat was een valse start, want de regering had haar financiële huiswerk nog niet af. En een rustig gesprek was onmogelijk doordat de ministers in een andere kamer tegelijkertijd moesten praten met premier Kok. Volgende week gaan ze het opnieuw proberen.

De vakbondsleiders moeten van een snelle herziening van het pensioenstelsel weinig hebben. Sergio Cofferati, leider van de grootste vakcentrale, de CGIL, heeft gezegd dat een besluit nog maanden op zich kan laten wachten. Maar de tijd begint op te raken. De grootste ondernemersbond, Confindustria, heeft gewaarschuwd dat verder uitstel fataal kan zijn.

Het grootste obstakel voor de financiële sanering heet Communistische Herstichting, de partij die in de lokale verkiezingen van zondag haar kracht heeft laten zien. De communisten kunnen nu meer dan ooit met hun vuist op tafel slaan om Prodi te herinneren aan hun onmisbaarheid. Ze willen dat de regering van de pensioenen afblijft. De leraren zullen hun dankbaar zijn. Na hen de chaos.

Meer over