Israël lijmt zijn buren met aardgas

Wat? Gas
Waar vandaan? Israël

Pim Pauwels
Winning bij het gasveld Tamar, 90 km van de Israëlische kust. De foto is ongedateerd, maar werd op 31 maart 2013 verspreid. Na vier jaar boren begon toen daar de gaswinning. Beeld epa
Winning bij het gasveld Tamar, 90 km van de Israëlische kust. De foto is ongedateerd, maar werd op 31 maart 2013 verspreid. Na vier jaar boren begon toen daar de gaswinning.Beeld epa

Was Israël niet afhankelijk van omringende landen voor de olie- en gasimport?

Israël heeft veel energieleveranciers gehad, vooral omdat de politieke situatie van het land steeds veranderde. Nu importeert het land zijn energie vooral uit Rusland, Kazachstan en Azerbeidzjan, maar daar zal snel verandering in komen. Israël heeft sinds 2009 een aantal grote gasvelden ontdekt voor zijn kust in de Middellandse Zee. Verreweg het grootste veld werd in 2010 ontdekt en is vernoemd naar een Bijbels zeemonster, de Leviathan. Alleen al het Leviathanveld kan Israël 30 jaar van energie voorzien. Door de gasvelden is het land niet langer meer afhankelijk van de omringende landen. Het kan nu zelfs nadenken over het exporteren van energie.

Gaat dat ook gebeuren?

Jazeker. Israël heeft eind september dit jaar een deal gesloten met Jordanië om in 15 jaar tijd bijna 45 miljard m3 gas te exporteren dat afkomstig is uit het Leviathanveld. Ter vergelijking: in de Groningse gasvelden wordt in een jaar tijd zo'n 30 miljard m3 gewonnen. In ruil voor het gas betaalt Jordanië 10 miljard dollar (8,9 miljard euro) aan Israël. Er is alleen één probleem: op dit moment wordt het Leviathanveld nog niet geëxploiteerd.

Maar het gasveld is al in 2010 ontdekt?

De oorspronkelijke deal tussen de regering en de gasmaatschappijen die het gebied wilden exploiteren, leidde tot veel kritiek in Israël. Het zou de bedrijven te veel macht geven, bijvoorbeeld omdat de gasvelden gratis werden weggegeven. Zelfs het Hooggerechtshof oordeelde dat de deal niet door mocht gaan. Uiteindelijk is er na veel pijn en moeite een gewijzigd contract ontworpen, dat in mei van dit jaar de goedkeuring kreeg van het kabinet. Veel Israëli's zijn overigens nog steeds niet tevreden met de vernieuwde deal. Verwacht wordt dat het eerste gas in 2019 omhoog wordt gehaald. Dan kan ook de export naar Jordanië beginnen.

Jordaniërs protesteren tegen de afspraak die de overheid maakte met Israël om gas te importeren, op 30 september 2016. Beeld afp
Jordaniërs protesteren tegen de afspraak die de overheid maakte met Israël om gas te importeren, op 30 september 2016.Beeld afp

Wat wil Israël met de export bereiken?

Het kan slechts met enkele landen in de regio diplomatiek aardig opschieten. Met deze landen wil Israël de economische banden versterken. De deal met Jordanië is inmiddels beklonken, maar er zijn ook gesprekken gevoerd met Egypte en Turkije. Met dat laatste land voerde Israël 6 jaar lang een politieke strijd, nadat in 2010 tien Turkse activisten door Israëlische militairen waren gedood.

Dit jaar beloofde Israël vijftien miljoen euro compensatie te betalen. Een mooie deal met de Turken over gasleverantie zou de stabiliteit in de regio herstellen, zei de Israëlische premier Netanyahu onlangs.

Meer over